AI giúp doanh nghiệp tăng năng suất, tiết kiệm chi phí nhưng cũng kéo theo làn sóng nội dung giả, dữ liệu sai lệch, đe dọa uy tín thương hiệu và niềm tin thị trường.
Sự phổ biến của AI tạo sinh đang khiến việc sản xuất nội dung trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Chỉ với vài câu lệnh, người dùng có thể tạo hàng loạt bài viết, hình ảnh, video, giọng nói và hồ sơ trực tuyến với chi phí thấp.
Tuy nhiên, khi tốc độ sản xuất vượt xa khả năng kiểm chứng, một vấn đề mới xuất hiện: AI Slop - thuật ngữ chỉ những nội dung AI tạo ra hàng loạt nhưng nghèo nàn về giá trị, thiếu độ chính xác, thậm chí cố tình đánh lừa người tiếp nhận.
Theo nghiên cứu The Impact of AI-Generated Text on the Internet công bố năm 2026, khoảng 35% website mới xuất bản vào giữa năm 2025 được phân loại là có nội dung do AI tạo ra hoặc có AI hỗ trợ. Đây là dấu hiệu cho thấy AI đang nhanh chóng thay đổi cấu trúc thông tin trên Internet.
Ông Vũ Duy Hiền - Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) cho rằng: “Một sự cố an ninh mạng không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà có thể ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và sự tồn tại của doanh nghiệp”.
Đáng lo ngại hơn, ranh giới giữa nội dung hỗ trợ sáng tạo và nội dung giả mạo ngày càng khó nhận diện. Báo cáo An toàn AI quốc tế năm 2025 cảnh báo, AI có thể tạo ra văn bản, hình ảnh và video giả với quy mô lớn, phục vụ lừa đảo, tống tiền, thao túng dư luận và phá hoại tổ chức.
Tại Việt Nam, nguy cơ này không còn là cảnh báo xa. Theo khảo sát an ninh mạng năm 2025 của Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, tỷ lệ người tham gia khảo sát trở thành nạn nhân lừa đảo trực tuyến giảm còn 0,18%, so với 0,45% năm 2024. Tuy nhiên, các thủ đoạn đang chuyển sang hình thức tinh vi hơn, trong đó có giả mạo hình ảnh, giọng nói và danh tính bằng deepfake.
Với doanh nghiệp, rủi ro không chỉ nằm ở việc bị giả mạo thương hiệu hay lãnh đạo để lừa chuyển tiền. Những đánh giá giả, bình luận tự động, nội dung quảng cáo sai sự thật và dữ liệu thị trường bị làm nhiễu còn có thể khiến doanh nghiệp đánh giá sai khách hàng, đối thủ và cơ hội đầu tư.
Báo cáo năm 2025 của Trung tâm Khiếu nại Tội phạm Internet thuộc FBI (IC3) ghi nhận 22.364 khiếu nại liên quan đến AI, với tổng thiệt hại điều chỉnh vượt 893 triệu USD. Trong đó, các thủ đoạn giả mạo lãnh đạo, nhân viên và sử dụng giọng nói nhân tạo để yêu cầu chuyển tiền đang trở thành rủi ro trực tiếp đối với hoạt động doanh nghiệp.
Điều đáng sợ hơn cả là sự xói mòn niềm tin. Khi người tiêu dùng không còn chắc chắn một video, lời chứng thực hay thông tin doanh nghiệp là thật, chi phí xác minh tăng lên, quyết định mua hàng chậm lại và uy tín thương hiệu trở nên mong manh hơn.
Ông Matthew Blake - Giám đốc điều hành, phụ trách Trung tâm Hệ thống Tài chính và Tiền tệ, Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), cho biết: Không doanh nghiệp nào miễn nhiễm trước thông tin sai lệch. Từng được sử dụng để tác động đến bầu cử và làm suy yếu hình ảnh các nhân vật công chúng, thông tin sai lệch giờ đây đã trở thành vũ khí mạnh mẽ nhằm vào các doanh nghiệp toàn cầu
Theo ông Phạm Huân - Giám đốc Kỹ thuật khu vực, ManageEngine: Chủ động phát hiện và ngăn chặn các mối đe dọa ngay từ gốc rễ là chiến lược phòng thủ hiệu quả nhất để bảo vệ giá trị thương hiệu và niềm tin của khách hàng. Theo ông, doanh nghiệp cần kết hợp công nghệ giám sát, phân tích hành vi, xác thực đa lớp với đào tạo nhân viên và xây dựng văn hóa bảo mật.
Trước hết, doanh nghiệp cần thay đổi cách tiếp cận AI: không chỉ quan tâm công nghệ giúp tăng năng suất bao nhiêu, mà phải tính đến chi phí và rủi ro do nội dung sai lệch tạo ra. Mọi nội dung AI liên quan đến thông tin sản phẩm, tài chính, pháp lý, khách hàng và truyền thông thương hiệu cần có quy trình kiểm duyệt trước khi công bố.
Doanh nghiệp nên thiết lập quy trình xác minh nhiều lớp đối với yêu cầu chuyển tiền, thay đổi tài khoản thanh toán, cung cấp dữ liệu hoặc chỉ đạo từ lãnh đạo. Những yêu cầu bất thường phải được xác nhận qua kênh độc lập, không chỉ dựa vào email, hình ảnh hay cuộc gọi video.
Startup cần kiểm soát nguồn dữ liệu đầu vào, phân quyền truy cập, lưu vết quá trình chỉnh sửa và đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn đáng tin cậy. Việc đưa dữ liệu chưa kiểm chứng vào hệ thống AI có thể khiến sai lệch lan rộng từ khâu phân tích đến quyết định kinh doanh.
Doanh nghiệp cần đầu tư cho năng lực bảo vệ thương hiệu số. Việc theo dõi các tài khoản giả mạo, nội dung quảng cáo bất thường, website nhái và phản hồi giả trên nền tảng số cần được thực hiện thường xuyên. Với startup chưa đủ nguồn lực xây dựng đội ngũ chuyên trách, có thể sử dụng dịch vụ an ninh mạng và công cụ xác thực nội dung từ các nhà cung cấp uy tín.
