Thị trường robot hình người Trung Quốc được dự báo đạt khoảng 2 tỷ USD trong năm 2026, khi các nhà sản xuất chạy đua đưa công nghệ từ các màn trình diễn vào nhà máy và kho hàng.
Hơn 300 doanh nghiệp robot tập trung tại Bắc Kinh tuần này trong bối cảnh ngành robot hình người Trung Quốc bước vào một phép thử mới: chứng minh những cỗ máy từng gây chú ý bằng nhảy múa, võ thuật và chạy bộ có thể tạo ra giá trị trong môi trường sản xuất.
Hội nghị Robot Thế giới 2026 diễn ra từ ngày 19 đến 23/8/2026, với hơn 2.000 sản phẩm trưng bày và hơn 150 sản phẩm ra mắt, theo ban tổ chức. Cùng ngày khai mạc, cổ phiếu Unitree Robotics tăng 460% trong phiên giao dịch đầu tiên trên sàn STAR Market ở Thượng Hải, đưa vốn hóa hãng robot này lên khoảng 50 tỷ USD.
Sự quan tâm của thị trường đi cùng những dự báo tăng nhanh. Morgan Stanley hiện ước tính thị trường robot hình người Trung Quốc đạt khoảng 2 tỷ USD trong năm 2026 và 15 tỷ USD vào năm 2030. Ngân hàng này đã nâng dự báo lượng robot xuất xưởng trong năm nay hai lần, từ 14.000 chiếc hồi đầu năm lên 28.000 và sau đó là 50.000 chiếc.
Một thay đổi dễ thấy tại hội nghị năm nay là nỗ lực chứng minh robot có thể làm việc.
Các nhà sản xuất trình diễn robot phân loại bưu kiện, đóng gói điện thoại và thực hiện một số công việc gia đình. DexForce cho biết robot của hãng đã được đưa vào một nhà máy của Lens Technology, nhà cung cấp linh kiện cho Apple và Huawei, từ đầu năm nay.
UBTech hồi tháng 1 cho biết Airbus đã mua một robot Walker S2 để thử nghiệm ứng dụng trong sản xuất hàng không. Hãng cũng đặt mục tiêu sản xuất hơn 10.000 robot hình người trong năm nay.
Galbot tháng 6 ký thỏa thuận hợp tác với CATL. Robot Galbot S1 hiện hoạt động trên dây chuyền sản xuất pin của hãng, thực hiện các công việc như vận chuyển và lấy vật liệu. Một dự án khác tại Tứ Xuyên đã chọn Galbot cho gói mua sắm 500 robot và thiết bị liên quan trị giá gần 236 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 35 triệu USD.
AgiBot, một đối thủ khác của Unitree, cho biết đã sản xuất chiếc robot tích hợp AI thứ 15.000 vào tháng 6 vừa qua. TrendForce dự báo sản lượng robot hình người của Trung Quốc có thể tăng 94% trong năm nay, với Unitree và AgiBot chiếm gần 80% lượng xuất xưởng.
Những con số này cho thấy năng lực sản xuất đang tăng nhanh, nhưng chưa đồng nghĩa với việc hàng chục nghìn robot đã làm việc ổn định trong nhà máy.
Dữ liệu thị trường hiện còn chênh lệch lớn. Smart Analytics Global ước tính khoảng 19.100 robot hình người được xuất xưởng trên toàn cầu trong nửa đầu năm nay, tăng 272% so với cùng kỳ, trong đó các nhà sản xuất Trung Quốc chiếm hơn 97%. Một tổ chức ngành Trung Quốc được Reuters dẫn lại lại cho biết riêng Trung Quốc đã giao hơn 40.000 chiếc trong cùng kỳ. Sự khác biệt phản ánh cách các tổ chức định nghĩa sản phẩm, xuất xưởng và triển khai chưa thống nhất trong một ngành còn rất mới.
Trung Quốc bước vào cuộc đua robot hình người với một nền công nghiệp robot và chuỗi cung ứng linh kiện đã có quy mô lớn.
Theo Liên đoàn Robot Quốc tế, nước này chiếm 54% số robot công nghiệp được lắp đặt mới trên thế giới năm 2024, tương đương khoảng 295.000 chiếc. Khoảng 2 triệu robot công nghiệp đang hoạt động tại Trung Quốc, cao nhất thế giới.
Kế hoạch 5 năm 2026-2030 của Trung Quốc tiếp tục đặt robot và các ứng dụng AI trong thế giới vật lý vào nhóm công nghệ được ưu tiên phát triển. Chính phủ trung ương và địa phương cũng đã dành hàng tỷ USD cho nghiên cứu, cơ sở thử nghiệm và các doanh nghiệp trong lĩnh vực này.
Lợi thế sản xuất chưa giải quyết được bài toán quan trọng nhất: robot có thể làm việc đủ ổn định và đủ rẻ để thay thế hoặc hỗ trợ con người hay không.
Phần lớn robot Unitree đến nay vẫn được bán cho trường đại học và tổ chức nghiên cứu, trong khi số sản phẩm được sử dụng trong môi trường thương mại còn hạn chế. Các robot hình người nói chung vẫn kém lao động con người về hiệu quả trong phần lớn công việc.
Ngay cả các hãng trong ngành cũng cho rằng bước nhảy về phần mềm cần thêm thời gian. Nhà sáng lập Unitree Wang Xingxing nói robot có thể cần từ 2 đến 10 năm nữa để đạt bước tiến giúp chúng hiểu và xử lý nhiều nhiệm vụ trong môi trường xa lạ.
Khoảng cách giữa kỳ vọng và ứng dụng thực tế thể hiện rõ nhất trên thị trường vốn.
Unitree chào bán cổ phiếu ở mức 150,8 nhân dân tệ nhưng bắt đầu phiên giao dịch đầu tiên ngày 19/8 ở mức 1.100 nhân dân tệ. Cổ phiếu sau đó đóng cửa ở 845 nhân dân tệ, tăng 460%, đưa vốn hóa công ty lên khoảng 50 tỷ USD. IPO huy động khoảng 900 triệu USD.
Định giá này nổi bật so với quy mô kinh doanh hiện tại. Unitree đạt doanh thu gần 1,7 tỷ nhân dân tệ năm 2025 và xuất xưởng hơn 5.500 robot hình người trong năm đó. Công ty có lãi nhưng là một trường hợp tương đối hiếm trong nhóm doanh nghiệp robot hình người hiện nay.
Rủi ro địa chính trị cũng ngày càng rõ. Tháng 7, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ cấm phê duyệt nhập khẩu các mẫu robot hình người và robot bốn chân mới sản xuất ở nước ngoài với lý do an ninh quốc gia. Quy định áp dụng rộng hơn Trung Quốc nhưng trực tiếp ảnh hưởng đến những nhà sản xuất như Unitree muốn mở rộng tại Mỹ.
Tại Việt Nam, Vingroup là một trong những tập đoàn công khai đầu tư sớm vào robot hình người.
Tập đoàn thành lập VinRobotics tháng 11/2024 và VinMotion tháng 1/2025, mỗi công ty có vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng và Vingroup nắm 51% cổ phần. VinMotion giới thiệu robot Motion 1 vào tháng 6/2025 và sau đó phát triển Motion 2, thế hệ có tải trọng cao hơn và được định hướng cho các ứng dụng sản xuất.
Ở phía ứng dụng công nghiệp, VinRobotics đã ký hai hợp đồng cung cấp giải pháp robot và AI cho các nhà máy VinFast, tổng giá trị khoảng 52 tỷ đồng và dự kiến được nghiệm thu trong năm 2026, theo báo cáo thường niên của Vingroup.
Tháng 5, Vingroup cũng thông qua khoản đầu tư 12,75 triệu USD vào VinMotion USA, doanh nghiệp tại Delaware dự kiến phát triển robot hình người và xây dựng hoạt động nghiên cứu tại Mỹ.
Quy mô này còn cách xa Trung Quốc, nơi hàng chục nhà sản xuất đang đồng thời gọi vốn, tăng sản lượng và tìm khách hàng công nghiệp. Với Việt Nam, phép thử trước mắt tương tự phần còn lại của ngành: robot có thể vượt qua giai đoạn nguyên mẫu để thực hiện công việc lặp lại, ổn định và có chi phí đủ cạnh tranh trong nhà máy hay không.
