Bán lẻ, sản xuất và đầu tư cùng sụt giảm so với dự báo trong tháng 7, phơi bày cầu nội địa yếu và dồn sức ép kích thích lên Trung Quốc.
Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới bước vào nửa cuối năm 2026 với một loạt chỉ báo cùng đi xuống. Số liệu do Tổng cục Thống kê Trung Quốc (NBS) công bố ngày 17/8 cho thấy doanh số bán lẻ tháng 7 chỉ tăng 0,6% so với cùng kỳ năm ngoái, thấp hơn nhiều mức dự báo 1,5% trong khảo sát của Reuters và giảm so với mức 1% của tháng 6.
Sản xuất công nghiệp tăng 4,5%, chậm lại từ 5,3% của tháng trước và dưới khoảng dự báo 4,8 đến 5%. Đầu tư tài sản cố định 7 tháng đầu năm giảm 6,7% so với cùng kỳ, sâu hơn mức dự báo giảm 6% và là mức thấp nhất kể từ tháng 4/2020, theo tính toán của ING.
Những con số này nối tiếp mức tăng GDP quý 2 chỉ 4,3%, yếu nhất trong khoảng ba năm rưỡi và nằm dưới mục tiêu tăng trưởng 4,5 đến 5% mà Trung Quốc đặt ra cho năm 2026.
Người phát ngôn NBS Fu Linghui thừa nhận tại họp báo rằng trong tháng 7 các xung đột địa chính trị quốc tế vẫn tiếp diễn và thị trường năng lượng toàn cầu nhiều bất ổn, đồng thời cam kết nhà chức trách sẽ tăng cường điều chỉnh chính sách phản chu kỳ để nâng đỡ cầu trong nước.
Bức tranh tháng 7 phản ánh một nền kinh tế lệch pha ở Trung Quốc. Xuất khẩu được tiếp sức bởi làn sóng đầu tư hạ tầng trí tuệ nhân tạo trên toàn cầu, tiếp tục là trụ đỡ cho các nhà máy Trung Quốc, với sản lượng thiết bị điện tử tăng hơn 19% so với cùng kỳ.
Ngược lại, những mảng ít liên quan tới cơn sốt AI chững lại. Tiêu dùng, thước đo sức khỏe của khoảng 1,4 tỷ dân, gần như đứng yên khi hộ gia đình dè dặt chi tiêu.
Thị trường lao động cũng phát tín hiệu kém. Tỷ lệ thất nghiệp thành thị nhích lên 5,2% trong tháng 7 từ mức 5% của tháng 6. Sức ép còn đến từ mùa tốt nghiệp, khi lượng sinh viên ra trường mùa hè năm nay lập kỷ lục và bổ sung thêm nguồn cung lao động trẻ vào một thị trường vốn đã khó khăn.
Giới phân tích tại ING nhận định số liệu đầu tư gần như không có điểm sáng nào ngoài nhóm công nghệ cao, vốn tăng 5% và tập trung ở đường sắt, tàu biển, hàng không vũ trụ cùng thiết bị viễn thông.
Sự suy yếu tập trung ở bất động sản, mảng vẫn chưa có dấu hiệu thoát khủng hoảng sau 5 năm. Đầu tư phát triển bất động sản 7 tháng đầu năm lao dốc 19,2% so với cùng kỳ, kéo tổng đầu tư tài sản cố định đi xuống bất chấp nỗ lực bơm vốn vào hạ tầng. Số nhà khởi công mới giảm 24%, số nhà hoàn thành giảm 23,2%, còn nguồn vốn của các chủ đầu tư sụt 20,3%, trong đó vay từ ngân hàng trong nước giảm tới 32,1%, theo NBS.
Giá nhà ở thương mại mới tại 70 thành phố lớn và vừa giảm 3,2% so với cùng kỳ trong tháng 7, mức giảm nhẹ nhất trong 5 tháng, và chỉ giảm 0,1% so với tháng trước. Dù vậy, đà ổn định vẫn mong manh và chưa tạo ra tác động lan tỏa ra cả nước.
Với khoảng 52% tài sản hộ gia đình gắn với nhà đất theo ước tính của giới kinh tế, việc giá và giao dịch chưa tạo đáy tiếp tục bào mòn niềm tin lẫn túi tiền người dân, khép lại vòng xoáy giữa lúc bất động sản yếu và tiêu dùng thận trọng.
Loạt số liệu ảm đạm làm nóng lại tranh luận về liều lượng kích thích. Cho tới nay, Trung Quốc nghiêng về đẩy nhanh các biện pháp đã có trong kế hoạch hơn là tung gói cứu trợ mới quy mô lớn.
Xu Tianchen, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Economist Intelligence Unit, cho rằng chi tiêu tài khóa đã tụt lại sau các cam kết chính sách, góp phần vào số liệu yếu. Sheana Yue, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Oxford Economics, kỳ vọng việc thực thi tài khóa được đẩy nhanh sau cuộc họp Bộ Chính trị hồi tháng 7 sẽ nâng đỡ hoạt động kinh tế, và giữ nguyên dự báo tăng trưởng cả năm ở mức 4,8%.
Nghịch lý của Trung Quốc nằm ở chỗ cỗ máy xuất khẩu vẫn mạnh ngay cả khi nội lực suy yếu. Nước này tiếp tục ghi nhận thặng dư thương mại trên 100 tỷ USD mỗi tháng, với tổng thặng dư thương mại cả năm trên đà vượt 1.000 tỷ USD năm thứ 2 liên tiếp, theo Reuters. Chính khối thặng dư khổng lồ này đang khiến các đối tác lo ngại, khi Liên minh châu Âu cân nhắc siết chặt biện pháp để thu hẹp thâm hụt với Trung Quốc và căng thẳng thương mại với Mỹ chưa hạ nhiệt. Cầu nội địa yếu càng làm tăng động lực đẩy hàng hóa ra bên ngoài, đặt thêm sức ép lên hệ thống thương mại toàn cầu.
Là thị trường xuất nhập khẩu lớn của Việt Nam, sức khỏe cầu nội địa Trung Quốc có ý nghĩa hai chiều. Tiêu dùng và đầu tư yếu đi ở thị trường xuất khẩu lớn kề bên có thể ghìm đơn hàng nông sản, thủy sản và nguyên liệu của Việt Nam sang Trung Quốc. Đồng thời, khi cầu trong nước suy yếu, trong khi cỗ máy sản xuất vẫn chạy mạnh, hàng Trung Quốc giá rẻ nhiều khả năng tràn sang các thị trường lân cận, gia tăng cạnh tranh với doanh nghiệp nội địa và tạo áp lực nhập siêu.
Dù vậy, dòng vốn và chuỗi cung ứng dịch chuyển khỏi Trung Quốc tiếp tục mở cơ hội cho công nghiệp chế biến chế tạo Việt Nam.
