Nhất trí với sự cần thiết ban hành Dự án Luật, tuy nhiên, trước những tác động trực tiếp đến đối tượng và môi trường kinh doanh, một số ý kiến đề nghị, cân nhắc lấy ý kiến tham gia của doanh nghiệp.
Theo đó, việc xây dựng Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (Dự án Luật) nhằm thể chế hóa chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cải cách thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh, đồng thời xử lý những điểm nghẽn, chồng chéo có nguyên nhân từ quy định pháp luật.
Một trong những đề xuất đáng chú ý là phân quyền cấp phép gia công hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo giấy phép từ Bộ Công Thương về UBND cấp tỉnh (khoản 2 Điều 51 Luật Quản lý ngoại thương).
Lý giải cho đề xuất này, cơ quan soạn thảo cho biết, việc điều chỉnh sẽ giảm tải cho các bộ, ngành trung ương, giúp tập trung vào xây dựng chính sách, hướng dẫn và kiểm tra, giám sát; đồng thời rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, qua đó cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh tại địa phương.
Liên quan đến Luật này, Dự thảo cũng bổ sung cơ chế cho phép doanh nghiệp nhập khẩu lại hàng hóa đã xuất khẩu (kể cả hàng thuộc diện cấm nhập khẩu) để tái xuất sang thị trường thứ ba; hoàn thiện cơ chế tự chứng nhận xuất xứ và làm rõ khái niệm giấy chứng nhận lưu hành tự do.
Những điều chỉnh này được kỳ vọng tháo gỡ vướng mắc thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu biến động, yêu cầu linh hoạt về logistics và chuyển hướng thị trường ngày càng gia tăng.
Với Luật Thương mại, Dự án Luật đề xuất luật hóa khái niệm “hàng giả” theo hướng bao quát cả giả về nội dung, hình thức, tem, nhãn và bao bì. Song song đó, bãi bỏ một số quy định không còn phù hợp như danh mục hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh và kinh doanh có điều kiện; bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định thương mại; sửa đổi quy định về độc quyền Nhà nước; đồng thời lược bỏ nội dung về hợp đồng và giải quyết tranh chấp để bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật chuyên ngành.
Với Luật Cạnh tranh, Dự thảo tập trung nâng cao hiệu lực phát hiện, điều tra và xử lý các hành vi hạn chế cạnh tranh, cạnh tranh không lành mạnh, nhất là trong nền kinh tế số.
Theo cơ quan soạn thảo, đề xuất bổ sung này, làm rõ trách nhiệm của chủ thể giúp sức hoặc hỗ trợ thực hiện hành vi vi phạm; hoàn thiện quy định về lạm dụng vị trí thống lĩnh, vị trí độc quyền.
Đặc biệt, các hành vi như tự ưu tiên, phân biệt đối xử, áp đặt điều kiện giao dịch bất công, ràng buộc dịch vụ, cản trở dịch vụ thay thế, can thiệp cơ chế xếp hạng, lạm dụng dữ liệu trên nền tảng số cũng được cụ thể hóa để tăng khả năng kiểm soát.
Bên cạnh đó, quy định về tố tụng cạnh tranh và xử lý vi phạm được định hướng hoàn thiện theo nguyên tắc minh bạch, thuận lợi, hạn chế rủi ro doanh nghiệp bị xử lý trùng lặp giữa các thủ tục tố tụng và xử phạt hành chính.
Việc sửa đổi, bổ sung đồng bộ như đề xuất tại Dự án Luật được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý thông thoáng, minh bạch hơn, qua đó thúc đẩy môi trường kinh doanh lành mạnh và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong giai đoạn mới.
Nhất trí với sự cần thiết ban hành Dự án Luật, tuy nhiên, trước những tác động trực tiếp đến đối tượng và môi trường kinh doanh, một số ý kiến đề nghị, cân nhắc lấy ý kiến tham gia của doanh nghiệp.
Tham gia góp ý, TS Nguyễn Hữu Huyên, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Tư pháp cho rằng, các luật này đều liên quan trực diện đến các doanh nghiệp Việt Nam, ảnh hưởng lớn đến môi trường kinh doanh. Do đó, Bộ Công Thương lấy ý kiến tham gia của các doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, vị này cũng đề xuất, nên rà soát lại các quy định của Luật Thương mại để chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm; hoạt động xuất nhập khẩu cũng nên chuyển về một đầu mối quản lý.
Đồng thời, đối với Luật Quản lý ngoại thương, những nội dung, quy định đã có trong FTA thì nên lược bỏ.
Liên quan đến Luật Bảo vệ người tiêu dùng, vị này đề nghị, nên có chính sách xử lý hài hòa, cân đối giữa bảo vệ người tiêu dùng và phát triển nền kinh tế. Đặc biệt, nên tăng cường vai trò của Hiệp hội Bảo vệ người tiêu dùng như xu hướng tại các nước châu Âu.
Đồng quan điểm, một số ý kiến cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung, làm rõ căn cứ thực hiện đánh giá tác động chính sách của Dự án Luật và luận giải thuyết phục hơn việc lựa chọn một số điều khoản để sửa đổi, bổ sung lần này nhằm bảo đảm tính phù hợp, kế thừa...
Cùng với các vấn đề đã nêu, tham gia góp ý, đại diện Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cũng đề nghị làm rõ căn cứ, tiêu chí trong việc giao quyền cho UBND cấp tỉnh cấp giấy phép gia công để dễ áp dụng trong thực tiễn, triển khai đồng bộ trên cả nước.
