Để bảo đảm quyền lợi người sử dụng dịch vụ và tạo môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh bình đẳng, góp ý sửa Luật Bưu chính, không ít ý kiến đề nghị, cân nhắc mở rộng phương thức giải quyết tranh chấp.
Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) được xây dựng gồm 8 chương, 51 điều, tập trung vào 4 nội dung cơ bản. Trong đó, dự thảo mở rộng phạm vi dịch vụ bưu chính, xác định các công đoạn chấp nhận, chia chọn, vận chuyển và phát bưu gửi được tổ chức, vận hành trên mạng bưu chính…
Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm là quy định liên quan đến giải quyết khiếu nại, tranh chấp trong lĩnh vực bưu chính (Điều 46). Theo đó, để bảo đảm quyền lợi người sử dụng dịch vụ và tạo môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh bình đẳng, góp ý sửa Luật Bưu chính, không ít ý kiến đề nghị, cân nhắc mở rộng phương thức giải quyết tranh chấp.
Quan tâm đến khoản 2 Điều 46 dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), tham gia góp ý, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng đề nghị, bổ sung hình thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài theo quy định của pháp luật.
Theo đại biểu, hình thức này đã được Luật Bưu chính năm 2010 ghi nhận. Dự thảo luật sửa đổi cần tiếp tục bảo đảm quyền lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp phù hợp của các bên.
Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị mở rộng phạm vi khiếu nại tại Điều 46, không chỉ giới hạn ở chất lượng dịch vụ, giá cước, mất, hư hỏng hoặc chậm trễ bưu gửi. Những hành vi như chậm hoàn trả tiền thu hộ, tiết lộ thông tin, từ chối cung cấp dịch vụ không có căn cứ hoặc xác nhận phát thành công không đúng thực tế cũng cần được xem xét trong cơ chế bảo vệ quyền khiếu nại của người sử dụng.
Ngoài những nội dung đã nêu, tham gia góp ý Điều 48 dự thảo nghị định quy định quá hạn khiếu nại thì việc yêu cầu giải quyết tranh chấp không có giá trị, đại biểu đề nghị đánh giá lại quy định này, đồng thời giải trình cơ sở của việc dự kiến rút thời hiệu khiếu nại đối với trường hợp mất bưu gửi, chuyển phát chậm từ 6 tháng trong Luật Bưu chính năm 2010 xuống còn 3 tháng tại dự thảo nghị định.
Về trách nhiệm của doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, cần thống nhất quy định để khách hàng có một đầu mối rõ ràng khi xảy ra sự cố. Doanh nghiệp giao kết hợp đồng với khách hàng cần tiếp nhận, giải quyết khiếu nại và thực hiện nghĩa vụ bồi thường trong phạm vi hợp đồng, kể cả khi thuê hoặc hợp tác với bên khác thực hiện một phần hay toàn bộ dịch vụ.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung cơ chế quản lý, theo dõi tách biệt tiền thu hộ với tiền phục vụ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp; làm rõ nghĩa vụ hoàn trả tiền thu hộ và giới hạn bồi thường, đồng thời bảo đảm người sử dụng có thể tiếp cận các dữ liệu cần thiết để chứng minh yêu cầu của mình.
Cũng quan tâm đến nội dung tại Điều 76 dự thảo luật Luật Bưu chính (sửa đổi), tham gia góp ý, đại biểu Nguyễn Phi Hùng, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Đà Nẵng cho rằng, bưu chính ngày nay không còn dừng lại ở việc chuyển thư hay giao gói kiện truyền thống. Sự phát triển của thương mại điện tử, dịch vụ thu hộ tiền (COD) và các nền tảng bưu chính số đặt ra yêu cầu hoàn thiện hành lang pháp lý. Nếu thiếu cơ chế bảo vệ phù hợp, rủi ro có thể chuyển nhiều hơn về phía người tiêu dùng.
Dẫn khoản 1 Điều 46 dự thảo luật quy định: “Người sử dụng dịch vụ chỉ được khiếu nại trong 04 trường hợp, chất lượng dịch vụ, giá cước, bưu gửi bị mất, hư hỏng hoặc chậm trễ thời gian toàn trình”, theo đại biểu, quy định này chưa bao quát hết thực tiễn và bất cập về mặt kỹ thuật pháp lý.
Đại biểu nêu rõ, trong thực tế thương mại điện tử hiện nay, nhiều vi phạm có thể phát sinh ngoài 04 trường hợp nêu trên. Có thể kể đến việc chậm hoàn trả tiền thu hộ COD, áp dụng phụ phí ngoài niêm yết, hoặc để lộ thông tin cá nhân của người gửi, người nhận.
Vì vậy, nếu giữ nguyên phạm vi hiện tại, người dân có nguy cơ bị hạn chế quyền gửi khiếu nại chính thức theo quy trình bưu chính. Mặt khác, khoản 2 Điều 46 dự thảo chỉ quy định 03 phương thức giải quyết tranh chấp là thương lượng, hòa giải và Tòa án - Quy định này đã bỏ sót hình thức Trọng tài thương mại trái với Điều 317 Luật Thương mại năm 2005 và Điều 63 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023.
Từ đó, đại biểu đề nghị sửa đổi Điều 46 theo 02 hướng, bao gồm:
Thứ nhất, sửa đổi khoản 1, trong đó mở rộng phạm vi khiếu nại đối với mọi hành vi vi phạm khác xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng dịch vụ trong quá trình cung cấp và sử dụng dịch vụ bưu chính.
Thứ hai, sửa đổi khoản 2, bổ sung hình thức giải quyết tranh chấp qua Trọng tài thương mại. Đồng thời, bổ sung quy định: “Đối với tranh chấp giữa doanh nghiệp bưu chính và người tiêu dùng, Tòa án phải ưu tiên áp dụng thủ tục rút gọn và các cơ chế bảo vệ bên yếu thế theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự và bảo vệ người tiêu dùng”.
Cùng với các ý kiến đã nêu, liên quan đến nội dung quy định tại Điều 46, không ít ý kiến cũng cho hay, cần bổ sung phương thức “trọng tài” bên cạnh thương lượng, hòa giải và Tòa án, nhằm bảo đảm thống nhất với pháp luật về trọng tài thương mại, tôn trọng quyền tự do thỏa thuận, lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp của các bên và tạo điều kiện giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động cung ứng dịch vụ bưu chính.
