Được cho là giải pháp phù hợp nhằm khắc phục những phát sinh trong thực tiễn thi hành Luật Đất đai thời gian qua, tuy nhiên, góp ý Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), không ít ý kiến đề nghị, cân nhắc hoàn thiện quy định về phân loại đất.
Như đã thông tin, Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) được xây dựng với bố cục dự kiến gồm 13 Chương, giảm 3 Chương so với Luật Đất đai năm 2024.
Theo đó, tại Dự thảo Luật (sửa đổi), đất đai được phân thành 03 nhóm: Nhóm đất nông nghiệp, bao gồm đất canh tác (đất trồng lúa, đất trồng cây khác). Đất lâm nghiệp, đất chăn nuôi tập trung, thủy sản và đất nông nghiệp khác; nhóm đất phi nông nghiệp, gồm, đất quốc phòng, an ninh, đất ở, đất trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp công; đất công cộng. Đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp, đất tôn giáo, tín ngưỡng; và nhóm đất dự trữ phát triển.
Cụ thể, đối với nguyên tắc sử dụng đất, Dự thảo kế thừa Điều 5 Luật Đất đai năm 2024, đồng thời tiếp tục thể chế hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026, bổ sung một số nguyên tắc phù hợp với yêu cầu thực tiễn về “bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và các chủ thể có liên quan; bảo đảm công khai, minh bạch, công bằng, bình đẳng giới trong tiếp cận, quản lý và sử dụng đất...”.
Liên quan đến quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, Dự thảo giữ như quy định hiện hành. Đồng thời rà soát, hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất được Nhà nước cho thuê đất thu tiền hàng năm; Bổ sung quy định trường hợp doanh nghiệp cổ phần đang sử dụng đất có nguồn gốc được cổ phần hóa từ doanh nghiệp Nhà nước mà giá trị quyền sử dụng đất không tính vào giá trị doanh nghiệp khi thực hiện cổ phần hóa thì doanh nghiệp có quyền và nghĩa vụ như trường hợp được Nhà nước cho thuê đất thu tiền hàng năm…
Nhìn nhận về nội dung được đề xuất, không ít ý kiến cho rằng, việc hoàn thiện quy định về phân loại đất nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thi hành Luật Đất đai thời gian qua. Tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, quy định về phân loại đất vẫn cần tiếp tục được cân nhắc, hoàn thiện.
Góp ý tại Hội đồng thẩm định Dự án Luật Đất đai (sửa đổi) vừa qua, đại diện Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đề nghị làm rõ khái niệm và chế độ pháp lý của “quyền thuê trong hợp đồng thuê đất trả tiền hàng năm” gồm: nội hàm quyền; điều kiện chuyển giao; mối quan hệ với quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất; có hay không được sử dụng làm tài sản bảo đảm…
Đối với việc phân loại đất theo các nhóm chung, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cũng đề nghị, có quy định hướng dẫn xử lý, chuyển tiếp đối với các loại đất bị lược bỏ để đảm bảo việc quản lý, sử dụng đất đai, các giao dịch liên quan đang thực hiện được thông suốt, đảm bảo lợi ích của các cá nhân, đơn vị có liên quan.
Cùng với các nội dung đã nêu, theo đại diện Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, Dự thảo bỏ hoàn toàn quy định (không có cơ chế trao quyền theo nhu cầu của các bên tham gia) về việc công chứng/chứng thực hợp đồng văn bản thực hiện các quyền của người sử dụng đất gồm công chứng hợp đồng thế chấp, công chứng văn bản thừa kế là không hợp lý với quy định pháp luật về công chứng.
Do đó, đại diện Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đề nghị rà soát các văn bản pháp luật, văn bản hướng dẫn để thống nhất quy định liên quan đến yêu cầu về công chứng. Đặc biệt là quy định về đăng ký giao dịch bảo đảm đối với quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất (Luật Công chứng, Luật Nhà ở, các Nghị định hướng dẫn thi hành …).
Liên quan đến vấn đề đã nêu, tham gia góp ý, đại diện Hiệp hội công chứng Việt Nam và Hiệp hội bất động sản Việt Nam cũng kiến nghị có đánh giá tác động chính sách cụ thể.
Theo đại diện Hiệp hội công chứng Việt Nam, dữ liệu số không phải là xác thực số. Dữ liệu số chỉ giúp cho quy trình công chứng và quy trình đăng ký đất đai được nhanh hơn, thuận tiện hơn.
