Việc rà soát quy định về đối tượng bị cấm tham gia đấu giá là bước điều chỉnh quan trọng để cân bằng giữa yêu cầu minh bạch và tính cạnh tranh của thị trường.
Sau gần 10 năm thi hành Luật Đấu giá tài sản, khuôn khổ pháp lý cho hoạt động này đã góp phần quan trọng vào việc minh bạch hóa quá trình xử lý tài sản công, tài sản thi hành án, cũng như tài sản của doanh nghiệp. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy vẫn còn không ít “khoảng trống” cần được lấp đầy, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, đòi hỏi phải hoàn thiện thể chế theo hướng hiện đại, đồng bộ và hiệu quả hơn.
Trong bối cảnh đó, việc sửa đổi Luật không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật lập pháp, mà còn là bước đi quan trọng nhằm củng cố niềm tin của thị trường, bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh và hạn chế những biểu hiện tiêu cực trong hoạt động đấu giá – lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến quản lý, sử dụng tài sản công.
Được giao chủ trì xây dựng Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), Bộ Tư pháp đã đưa ra định hướng sửa đổi toàn diện, với mục tiêu nâng cao tính công khai, minh bạch, đồng thời tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước và phòng ngừa tiêu cực trong hoạt động đấu giá.
Theo cơ quan soạn thảo, Dự thảo Luật tập trung vào ba nhóm chính sách lớn gồm hoàn thiện tiêu chuẩn, điều kiện của đấu giá viên và tổ chức hành nghề; hoàn thiện trình tự, thủ tục đấu giá tài sản; và nâng cao trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan. Đa số ý kiến đồng tình với định hướng này, song cho rằng việc thiết kế chính sách cần tiếp tục được rà soát theo hướng tách bạch, rõ ràng và có tính liên kết, tránh tình trạng quy định chồng chéo hoặc thiếu khả thi khi áp dụng.
Liên quan đến đối tượng bị cấm tham gia đấu giá,nhiều ý kiến cho rằng cần rà soát lại theo hướng quy định hợp lý, phù hợp thực tiễn. Ông Trần Mai Long, đahi diện Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam VAMC cho rằng, nếu quy định quá rộng về các mối quan hệ bị cấm, đặc biệt là quan hệ thân nhân, có thể vô tình làm thu hẹp số lượng người tham gia, từ đó ảnh hưởng đến tính cạnh tranh của phiên đấu giá.
Có thể chỉ nên giới hạn ở nhóm quan hệ trực tiếp, các trường hợp khác nếu vẫn bảo đảm cạnh tranh nên cho phép tham gia, nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch và không làm thu hẹp thị trường một cách không cần thiết. Đối với trường hợp có người tham gia đấu giá có quan hệ với nhau, cần quy định linh hoạt.
“Chỉ nên cấm trong trường hợp nhóm có quan hệ trực tiếp chi phối kết quả, còn nếu vẫn có các chủ thể độc lập khác tham gia thì vẫn bảo đảm tính cạnh tranh và không cần thiết phải loại trừ”, ông Trần Mai Long chia sẻ.
Cùng với đó, ông Trần Mai Long cũng nhấn mạnh cần làm rõ và nâng cao trách nhiệm của người có tài sản đấu giá. Theo đó, chủ tài sản không chỉ dừng lại ở vai trò cung cấp tài sản mà cần chịu trách nhiệm trong việc xác định giá khởi điểm, giám sát quá trình tổ chức đấu giá và bảo đảm tính minh bạch.
“Nếu không quy định rõ trách nhiệm, rất dễ dẫn đến tình trạng đùn đẩy hoặc can thiệp không đúng thẩm quyền trong quá trình đấu giá”, ông Long lưu ý.
Liên quan đến quy định hạn chế, cấm người tham gia đấu giá, đại diện Bộ Công an cho biết, hiện cơ quan này đã có hệ thống dữ liệu đủ khả năng hỗ trợ xác minh thông tin người tham gia khi cần thiết. Từ đó, đề xuất cơ quan soạn thảo bổ sung quy định theo hướng người tham gia đấu giá phải được định danh bằng căn cước công dân gắn chip; đối với môi trường điện tử, cần thực hiện thông qua ứng dụng VNeID để bảo đảm khả năng truy vết và xử lý vi phạm.
Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm tăng cường tính minh bạch và kiểm soát trong bối cảnh đấu giá trực tuyến ngày càng phổ biến. Việc kết nối dữ liệu giữa các cơ quan quản lý không chỉ giúp ngăn ngừa hành vi gian lận mà còn nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước. Để Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) thực sự đi vào cuộc sống, các quy định cần được thiết kế linh hoạt, sát thực tiễn và đồng bộ với tiến trình chuyển đổi số, qua đó tạo nền tảng cho một thị trường đấu giá công khai, hiệu quả và bền vững.
