Việc sửa đổi Luật Đấu giá tài sản đang hướng tới mục tiêu không chỉ hoàn thiện thể chế, mà còn nâng cao trách nhiệm nghề nghiệp của đấu giá viên.
Trong bối cảnh yêu cầu phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong quản lý, xử lý tài sản công ngày càng được đặt ra quyết liệt, việc sửa đổi Luật Đấu giá tài sản không chỉ mang ý nghĩa hoàn thiện kỹ thuật lập pháp, mà còn là bước đi quan trọng nhằm củng cố kỷ cương thị trường, nâng cao chất lượng hoạt động bổ trợ tư pháp. Dự kiến trình Quốc hội thông qua vào kỳ họp tháng 10/2026, Dự thảo Luật Đấu giá tài sản sửa đổi (Dự thảo) được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch hơn cho thị trường đấu giá tài sản tại Việt Nam.
Một trong những nội dung trọng tâm của Dự thảo là hoàn thiện các quy định về tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề; tổ chức và hoạt động của các tổ chức đấu giá tài sản, đồng thời siết chặt trách nhiệm của các chủ thể tham gia, đặc biệt là đội ngũ đấu giá viên. Đây là “mắt xích” trực tiếp quyết định tính minh bạch và công bằng của mỗi cuộc đấu giá.
Theo ông Trần Thanh Cường, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản TP Hải Phòng, Luật Đấu giá tài sản năm 2016 đã đặt nền móng cho việc chuẩn hóa đội ngũ đấu giá viên, với yêu cầu bắt buộc tập sự hành nghề trong 6 tháng và vượt qua kỳ kiểm tra kết quả tập sự trước khi được cấp Chứng chỉ hành nghề. Người có Chứng chỉ hành nghề đấu giá có thể hành nghề tại Trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản, doanh nghiệp đấu giá tài sản hoặc tổ chức mà Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thành lập để xử lý nợ xấu của tổ chức tín dụng.
Trước đây, theo Điều 14 của Luật Đấu giá tài sản, thẩm quyền cấp Chứng chỉ hành nghề đấu giá thuộc Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Tuy nhiên, từ ngày 01/7/2025, theo quy định tại Nghị định số 121/2025/NĐ-CP, thẩm quyền này đã được phân cấp cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh, góp phần tăng tính chủ động và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục.
Từ thực tiễn triển khai, ông Trần Thanh Cường kiến nghị cần tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan đến đấu giá viên theo hướng làm rõ hơn quyền và nghĩa vụ trong hoạt động hành nghề, qua đó nâng cao trách nhiệm cá nhân trong việc tuân thủ đầy đủ trình tự, thủ tục đấu giá. Đồng thời, cần bổ sung cơ chế để đấu giá viên có thêm quyền chủ động trong việc tổ chức đấu giá đối với tài sản của tổ chức, cá nhân tự nguyện lựa chọn phương thức đấu giá theo quy định pháp luật.
Bên cạnh đó, cần quy định cụ thể nghĩa vụ tham gia bồi dưỡng định kỳ về chuyên môn, nghiệp vụ, đạo đức và kỹ năng hành nghề nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ. Về thủ tục hành chính, ông Cường đề xuất đơn giản hóa hồ sơ cấp Chứng chỉ hành nghề theo hướng lược bỏ các giấy tờ không cần thiết như bản sao chứng thực văn bằng, nhằm giảm chi phí tuân thủ.
Đáng chú ý, để bảo đảm tính linh hoạt và sát thực tiễn, cần nghiên cứu sửa đổi theo hướng giao thẩm quyền cấp và thu hồi Chứng chỉ hành nghề đấu giá cho Giám đốc Sở Tư pháp các địa phương, qua đó giúp quá trình xử lý thủ tục được nhanh chóng, kịp thời và hiệu quả hơn.
Về vấn đề này, PGS TS Nguyễn Thường Lạng, Giảng viên cao cấp - Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế quốc dân cho rằng, việc nâng cao tiêu chuẩn đầu vào là cần thiết, nhưng chưa đủ nếu thiếu cơ chế giám sát hiệu quả trong suốt quá trình hành nghề.
“Đấu giá viên không chỉ là người điều hành phiên đấu giá, mà còn là chủ thể bảo đảm tính công khai, minh bạch của giao dịch. Nếu không có cơ chế giám sát và chế tài đủ mạnh, rất dễ phát sinh tiêu cực, thông đồng, làm sai lệch kết quả đấu giá”, ông Lạng nhấn mạnh.
Theo ông, Dự thảo cần bổ sung các quy định theo hướng tăng cường trách nhiệm giải trình của đấu giá viên đối với từng phiên đấu giá. Đồng thời thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát độc lập, đặc biệt với các tài sản có giá trị lớn, tài sản công. Ngoài ra, cần quy định rõ các hành vi vi phạm và chế tài xử lý nghiêm khắc, bao gồm cả việc tạm đình chỉ hoặc thu hồi chứng chỉ hành nghề trong trường hợp vi phạm đạo đức nghề nghiệp.
Có thể thấy, việc sửa đổi Luật Đấu giá tài sản lần này không chỉ dừng ở việc hoàn thiện quy định, mà còn hướng tới tái định hình vai trò và trách nhiệm của đội ngũ đấu giá viên trong bối cảnh mới. Khi quyền hạn đi liền với trách nhiệm, cùng với cơ chế giám sát chặt chẽ và chế tài đủ mạnh, đội ngũ đấu giá viên sẽ thực sự góp phần nâng cao tính minh bạch của thị trường. Đây cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng một môi trường đấu giá công khai, lành mạnh, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài sản công và niềm tin của xã hội.
