Được cho là bước đi đúng đắn, tuy nhiên, góp ý Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), không ít ý kiến cho rằng, chính sách về Quỹ Nhà ở do UBND cấp tỉnh quản lý phải gắn với nguồn lực thực hiện và sử dụng hiệu quả.
Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) trình Quốc hội khóa XVI tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất được xây dựng với bố cục gồm 13 Chương, 132 Điều (giảm 66 Điều so với Luật hiện hành).
Đáng chú ý, tại lần sửa đổi này, Dự thảo đã bổ sung Chương mới về phát triển nhà ở cho thuê, bao gồm nhà ở cho thuê được đầu tư xây dựng bằng vốn của Nhà nước. Trong đó, quy định đối tượng được thuê nhà ở là công dân Việt Nam có khó khăn về nhà ở hoặc có nhu cầu thuê nhà ở.
Theo đó, Nhà nước đầu tư xây dựng, tạo lập nhà ở cho thuê thông qua Quỹ nhà ở, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam là cơ quan chủ quản dự án đầu tư xây dựng nhà ở cho thuê bằng nguồn tài chính công đoàn.
Nguồn vốn của Quỹ nhà ở được hình thành từ nguồn ngân sách Nhà nước cấp, tiền trích từ số tiền tương đương giá trị quỹ đất đã đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật để xây dựng nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở, từ tiền bán nhà ở thuộc tài sản công, từ tiền đấu giá quyền sử dụng đất của quỹ đất dành để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội trong dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại theo quy định của pháp luật…
Bên cạnh đó, Dự thảo Luật (sửa đổi) cũng trình kèm hồ sơ Đề án đã bổ sung một điểm mới quan trọng tại Điều 2 và Điều 32 về thành lập “Quỹ Nhà ở” do UBND cấp tỉnh quản lý để đầu tư xây dựng, tạo lập nhà ở cho thuê trên địa bàn.
Được cho là bước đi đúng đắn, tuy nhiên, không ít ý kiến cho rằng, chính sách về Quỹ Nhà ở do UBND cấp tỉnh quản lý phải gắn với nguồn lực thực hiện và sử dụng hiệu quả.
Tham gia góp ý nội dung này, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long cho rằng, đây là bước đi đúng đắn nhằm thực hiện định hướng “Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong việc tạo lập quỹ nhà ở cho thuê” đối với người thu nhập thấp và công nhân.
Tuy nhiên, để Quỹ Nhà ở không rơi vào tình trạng “có tên nhưng không có tiền”, đại biểu đề nghị luật hóa nguồn thu ổn định cho Quỹ tại khoản 3 Điều 32.
Theo đó, bắt buộc trích tối thiểu tiền thu từ tiền sử dụng đất, tiền thuê đất hàng năm của địa phương, cũng như tiền thu được từ đấu giá quyền sử dụng đất để bổ sung vốn điều lệ cho Quỹ Nhà ở. Nguồn vốn này được dùng riêng để phát triển nhà ở cho thuê thuộc sở hữu Nhà nước.
Liên quan đến Quỹ nhà ở và nhà ở cho thuê, tham gia góp ý, đại biểu Tạ Thị Yên, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Điện Biên cũng cho rằng, việc bổ sung các quy định về hai nội dung này vào Dự thảo Luật là phù hợp với chủ trương phát triển mạnh hơn nhà ở cho thuê. Mục tiêu cuối cùng vẫn là người dân có chỗ ở phù hợp với điều kiện và thu nhập của mình, chứ không nhất thiết ai cũng phải mua nhà.
Thế nhưng, đại biểu cũng băn khoăn về cách tổ chức và sử dụng nguồn lực của Quỹ nhà ở. Bởi, Điều 32 quy định Quỹ do UBND cấp tỉnh thành lập và có nhiều nguồn vốn; Điều 36 cho phép ngân sách cấp bổ sung khi nguồn thu không đủ chi phí quản lý, vận hành; trong khi đó, Điều 37 lại quy định giá thuê theo nguyên tắc tính đủ chi phí thu hồi vốn đầu tư xây dựng, bảo trì, thuế và phí.
Theo đại biểu, nếu tính đủ toàn bộ chi phí thì giá thuê có thể vượt khả năng của người cần hỗ trợ; còn nếu ngân sách phải bù thì phải nói rõ bù trong trường hợp nào, mức nào và địa phương chịu trách nhiệm ra sao.
Do vậy, đại biểu đề nghị, Điều 32 của Dự thảo Luật cần quy định rõ hơn về địa vị pháp lý, cách quản lý, giám sát Quỹ nhà ở và mối quan hệ với các quỹ tài chính khác của Nhà nước để tránh trùng nhiệm vụ. Tương tự, tại Điều 36, Điều 37 cần bổ sung nguyên tắc xác định giá thuê phù hợp với khả năng chi trả của người được hưởng chính sách; nếu ngân sách hỗ trợ thì phải có tiêu chí, mức độ và cơ chế công khai rõ ràng.
“Hiệu quả của Quỹ nên được nhìn vào kết quả cụ thể: tạo được bao nhiêu căn hộ cho thuê, bao nhiêu người thực sự thuê được nhà với mức giá phù hợp, chứ không nên chỉ nhìn vào số vốn hoặc số tài sản Quỹ đang quản lý”, đại biểu nhấn mạnh.
