Tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Thủ đô

Trình bày tóm tắt về Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) được xây dựng dựa trên căn cứ các chủ trương, định hướng, chỉ đạo về việc phát triển Thủ đô Hà Nội tại các văn bản: Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, 09 Nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị trong thời gian qua; Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 24/01/2022 của Bộ Chính trị về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045;…

Bên cạnh đó, về cơ sở thực tiễn, theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, nhiều cơ chế, chính sách tại Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 đã được tham khảo, kế thừa tại các luật chuyên ngành, nghị quyết đặc thù của các địa phương, không còn tính đặc thù, vượt trội để phát triển Thủ đô.

Thực tiễn quản lý, phát triển đô thị Thủ đô Hà Nội trong thời gian qua cho thấy, vẫn tồn tại hạn chế, yếu kém, điểm nghẽn lớn, kéo dài, chưa được khắc phục như tình trạng ùn tắc giao thông, ngập úng cục bộ và ô nhiễm môi trường; hạn chế trong bảo đảm an toàn đô thị, nhất là phòng cháy, chữa cháy; ảnh hưởng của thiên tai, biến đổi khí hậu; hạn chế trong quy hoạch và lãng phí tài nguyên; vi phạm pháp luật về đất đai, xây dựng; các “điểm nghẽn” về thể chế, nhất là trong lĩnh vực đầu tư, tài chính - ngân sách, đất đai và hợp tác công - tư đang hạn chế khả năng huy động nguồn lực cho phát triển Thủ đô.

“Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực biến động phức tạp, khó lường, khó đoán định, tác động tới sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và Thủ đô, cùng với sự phát triển rất nhanh chóng của khoa học, công nghệ, các mô hình kinh tế mới thì không thể dự liệu tất cả các nội dung cần quy định ngay trong Luật để phục vụ phát triển Thủ đô.

Do vậy, cần đổi mới tư duy xây dựng Luật Thủ đô theo hướng Thủ đô không chỉ “thực thi chính sách” mà còn phải được giao vai trò “thiết kế chính sách” ở tầm cao hơn để đáp ứng mục tiêu, yêu cầu, kỳ vọng phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới. Không chỉ phân quyền, phân cấp cho Thủ đô những nội dung cụ thể mà còn phải phân quyền để Thủ đô ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo cơ chế đặc thù để Thủ đô thực sự phát triển ngang tầm châu lục và quốc tế, dẫn dắt, lan tỏa phát triển của Vùng Thủ đô và cả nước”, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng chia sẻ.

Cũng theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, mục đích ban hành và quan điểm xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) nhằm hoàn thiện thể chế đặc thù, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò, tính chất riêng có của Thủ đô. Tiếp tục thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô; bảo đảm phù hợp với Hiến pháp và các cam kết, điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Trao quyền mạnh hơn; phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền Thủ đô gắn với nguồn lực thực hiện và trách nhiệm kiểm tra, giám sát, giải trình.

Do đó, cơ chế, chính sách phải vừa có tính vượt trội, vừa có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với bối cảnh thực tiễn phát triển của Thủ đô và phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực của Nhà nước, tạo động lực, đột phá mới cho Thủ đô, giải quyết các điểm nghẽn, thách thức và tạo thể chế thuận lợi, dẫn đường, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.

Dự án Luật (sửa đổi) được kế thừa, phát triển các quy định đã được thực tiễn kiểm nghiệm tốt, khắc phục bất cập, hạn chế của Luật Thủ đô số 39/2024/QH15, Nghị quyết số 258/2025/QH15, các cơ chế, chính sách đặc thù đang thí điểm cho các tỉnh, thành phố; cơ chế, chính sách xử lý vướng mắc về pháp luật hoặc áp dụng cho từng dự án phù hợp với Thủ đô.

Cho ý kiến thẩm tra Dự án Luật này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu bày tỏ, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Thủ đô năm 2024 với những lý do và quan điểm xây dựng như đã nêu tại Tờ trình của Chính phủ.

Việc sửa đổi nhằm xây dựng một thể chế đặc biệt, vượt trội và ổn định, đủ khả năng giải quyết hiệu quả các vấn đề của Thủ đô, qua đó tạo lợi thế cạnh tranh và thúc đẩy Hà Nội phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

“Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thấy rằng, hồ sơ dự án Luật đã được chuẩn bị công phu, đầy đủ các tài liệu theo quy định, đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, quyết định theo trình tự, thủ tục rút gọn. Nội dung Dự thảo Luật đã cơ bản thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng lớn của Đảng về xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô, phù hợp với Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) và các điều ước quốc tế có liên quan”, Chủ nhiệm Phan Chí Hiếu chia sẻ.