Không chỉ là “chìa khóa vàng” để tháo gỡ các điểm nghẽn và áp lực tích tụ trong nhiều năm qua, việc sửa Luật Thủ đô còn được cho sẽ là động lực phát huy tiềm năng về khoa học, công nghệ.
Việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ là yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn phát triển mà còn là bước đi chiến lược nhằm thiết lập một khuôn khổ pháp lý vượt trội, tạo dư địa cho Hà Nội bứt phá trong kỷ nguyên mới, đưa Thủ đô trở thành trung tâm phát triển năng động, hiện đại.
Cụ thể, tại Dự thảo Luật (sửa đổi), cơ quan soạn thảo đề xuất quy định chi tiết các nguyên tắc phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo đó, yêu cầu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải được tích hợp trong hoạch định chính sách, quản lý nhà nước và phát triển các ngành, lĩnh vực kinh tế - xã hội của Thủ đô. Ưu tiên giải quyết các bài toán lớn của thành phố. Ưu tiên thu hút, trọng dụng người có tài năng bằng các chính sách vượt trội.
Không chỉ có vậy, Dự thảo Luật này còn khuyến khích thí điểm cơ chế, chính sách, thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, làm cơ sở để tổng kết thực tiễn và nhân rộng các mô hình hiệu quả trong phạm vi cả nước. Đồng thời, có cơ chế chấp nhận và miễn trừ trách nhiệm đối với rủi ro trong hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn thành phố…
Từ thực tế đã nêu, nhìn nhận về Dự thảo Luật này, không ít ý kiến cho hay, việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ là “chìa khóa vàng” để tháo gỡ các điểm nghẽn và áp lực tích tụ trong nhiều năm qua, mà còn được cho sẽ là động lực phát huy tiềm năng về khoa học, công nghệ.
Nhìn nhận xung quanh nội dung này, ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp bày tỏ, có thể nói Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này đã có những kiến tạo rất lớn để Hà Nội có thể thu hút được các chuyên gia, nhà khoa học và nhân lực chất lượng cao.
“Khi Luật Thủ đô được triển khai thực chất, có hiệu quả đối thì Hà Nội có thể trở thành một “thỏi nam châm” thu hút các chuyên gia, các nhà khoa học”, vị này chia sẻ.
Đồng thời cho hay, Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã có cách tiếp cận mới, toàn diện và hệ thống để thu hút, trọng dụng nhân tài, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho Hà Nội. Điểm đáng chú ý là giao quyền, trao quyền cho Hà Nội, cụ thể là HĐND Thành phố chủ động quyết định các chính sách phù hợp với yêu cầu thực tiễn để thu hút các chuyên gia.
“Có những nguyên tắc, ví dụ như người trực tiếp sử dụng nhân lực có quyền tuyển dụng và đánh giá, đặc biệt đối với các đơn vị sự nghiệp ở khu vực công. Đây là một trong những điểm mà chúng tôi cho rằng, đã tạo ra cơ chế để Hà Nội có thể thực hiện được việc thu hút các chuyên gia và các nhà khoa học”, vị này bày tỏ.
Theo ông Nguyễn Quốc Hoàn, một điểm nữa là chính sách để thu hút các chuyên gia, các nhà khoa học có thể được thiết kế trong Luật Thủ đô, có những chính sách có thể triển khai ngay, bao trùm từ thu nhập, tiền lương, tiền thưởng, các chế độ ưu đãi liên quan đến thuế thu nhập cá nhân. Đây là những chính sách được thiết kế trong Luật Thủ đô để tạo cơ hội cho Hà Nội có đủ nguồn lực cũng như chuẩn bị nguồn lực để thực thi chính sách này.
Và một điểm mới nữa quan trọng trong các quy định của Dự thảo là không tách rời từng chính sách đơn lẻ mà thiết kế theo hướng liên kết chặt chẽ giữa môi trường làm việc, cơ hội phát triển, chế độ đãi ngộ đối với các nhóm chuyên gia, các nhà khoa học.
“Từ việc phát triển các khu công nghệ cao, đào tạo, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo đến các chính sách ưu đãi thu hút đầu tư và chính sách riêng cho nhân tài ở các khu vực hoặc trong các lĩnh vực đó, tất cả cùng hình thành một hệ sinh thái đồng bộ để thu hút và giữ chân các chuyên gia, nhà khoa học cũng như nguồn nhân lực chất lượng cao”, ông Nguyễn Quốc Hoàn bày tỏ.
Nhìn nhận về nội dung Dự thảo Luật (sửa đổi), ông Nguyễn Quang Huy, CEO khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cũng cho rằng, điểm đột phá của Dự thảo Luật là cho phép Hà Nội được chủ động thiết kế và ban hành các chính sách thu hút, sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao thay vì phụ thuộc vào khung chính sách chung.
Theo ông Huy, điều này phản ánh sự thay đổi căn bản về tư duy từ vị thế “thực thi chính sách” sang “kiến tạo chính sách”.
“Trong bối cảnh Thủ đô được xác định là trung tâm lớn về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, việc trao quyền này giúp Hà Nội linh hoạt hơn trong việc xây dựng các cơ chế phù hợp với thực tiễn và nhu cầu phát triển”, ông Huy bày tỏ.
Đồng thời cho rằng, các chính sách nhân tài mang tính đồng loạt, áp dụng chung trên phạm vi cả nước thường khó tạo ra lợi thế cạnh tranh cho các đô thị lớn. Với cơ chế mới, Hà Nội có thể thiết kế các “gói chính sách” riêng, mang tính đột phá, đủ sức hấp dẫn đối với các chuyên gia, nhà khoa học, kỹ sư và lao động trình độ cao trong các lĩnh vực mũi nhọn. Đây cũng là tiền đề để Thủ đô hình thành năng lực “dẫn dắt chính sách” đặc trưng của các đô thị phát triển trên thế giới.
