Tăng trưởng cao không chỉ cần quy mô vốn đầu tư lớn, cần thiết hơn là cải thiện hiệu quả sử dụng vốn.
Đây là một trong những nội dung được bà Phạm Thị Thanh Tâm - Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính (Bộ Tài chính) chia sẻ khi đề cập đến huy động vốn cho tăng trưởng cao trong giai đoạn tới với nguồn lực tài chính cần đạt khoảng 38,5 triệu tỉ đồng, gấp hơn 2 lần giai đoạn 2021-2025.
Những năm gần đây, tổng vốn đầu tư toàn xã hội hiện duy trì ở mức 32-34% GDP. Đây là tỉ lệ tương đối cao đối với nền kinh tế đang phát triển. Tuy nhiên, so sánh với các quốc gia từng duy trì tăng trưởng cao trong thời gian dài như Hàn Quốc, Singapore, Trung Quốc, quy mô vốn trên chưa đủ để tạo bứt phá mạnh mẽ cho nền kinh tế.
Vì vậy, tăng trưởng cao cho nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tới cần gắn liền với mở rộng quy mô vốn và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Theo đại diện lãnh đạo Vụ Các định chế tài chính, Chính phủ đã chỉ đạo việc giảm hệ số ICOR từ mức bình quân 6,3 trong giai đoạn 2021 - 2025 xuống còn khoảng 4,8 trong giai đoạn 2026 - 2030. Đồng nghĩa với việc chỉ cần 4,8 đồng vốn đầu tư để tạo ra một đồng GDP tăng thêm, thay vì 6,3 đồng như trước đây - phản ánh yêu cầu nâng cao chất lượng thể chế, công nghệ và quản trị.
Bên cạnh đó, xét theo cơ cấu khu vực, vốn đầu tư nhà nước cần tăng bình quân 22%/năm; vốn đầu tư khu vực ngoài nhà nước tăng khoảng 20%/năm; vốn đầu tư nước ngoài tăng khoảng 18%/năm. Cơ cấu này phản ánh tăng trưởng 2 con số không thể chỉ dựa vào ngân sách nhà nước mà cần sự bứt phá của khu vực tư nhân trong nước và dòng vốn FDI chất lượng cao.
Theo bà Phạm Thị Thanh Tâm, những năm qua, ngân sách nhà nước đã đóng vai trò quan trọng trong việc huy động và phân bổ nguồn lực cho đầu tư phát triển kinh tế xã hội. Thời gian tới, yêu cầu đa dạng hóa nguồn lực và phát huy tối đa vai trò khu vực tư nhân góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Thực hiện mục tiêu trên, trong giai đoạn tới, việc điều hành chính sách tài chính cần hướng tới thực hiện chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm trọng điểm, phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác nhằm giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô; đảm bảo kỷ luật tài khóa, kiểm soát lạm phát, bảo đảm thanh khoản hệ thống tài chính. Bên cạnh đó, ngân sách nhà nước đóng vai trò trọng tâm chiến lược, tập trung đầu tư vào lĩnh vực có tính lan tỏa cao, tạo điều kiện cho khu vực tư nhân tham gia; đồng thời gắn phân bổ vốn với quy hoạch quốc gia và quy hoạch vùng.
Về các giải pháp thực hiện, bà Phạm Thị Thanh Tâm đề cập đến việc cần thiết củng cố nền tảng thu ngân sách để bảo đảm an toàn tài khóa và tạo dư địa cho đầu tư phát triển trong khi chi ngân sách cơ cấu lại theo hướng tăng tỷ trọng chi đầu tư phát triển, kiểm soát chặt chi thường xuyên, đẩy mạnh tự chủ đơn vị sự nghiệp, phân bổ vốn theo kết quả và tăng cường giám sát, đánh giá sau đầu tư để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công.
Đặc biệt, trong bối cảnh nhu cầu vốn cho hạ tầng giao thông, năng lượng và hạ tầng số rất lớn, PPP cần thực sự trở thành công cụ huy động nguồn lực ngoài ngân sách thông qua cơ chế chia sẻ rủi ro minh bạch, ổn định và đủ hấp dẫn. Đồng thời chuẩn hóa hợp đồng, nâng cao chất lượng chuẩn bị dự án và bảo đảm lựa chọn nhà đầu tư cạnh tranh, công khai để củng cố niềm tin khu vực tư nhân.
Cùng với việc triển khai đồng bộ, kỷ luật tài khóa nghiêm minh, thị trường vốn hiện đại minh bạch, an toàn đóng vai trò quyết định trong việc huy động và phân bổ các nguồn lực. Trong đó, tập trung phát triển thị trường chứng khoán phấn đấu đưa quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán tương đương ít nhất 100% GDP trong năm 2026; thúc đẩy thị trường trái phiếu hoạt động an toàn, minh bạch, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư để vừa cung cấp nguồn vốn trung, dài hạn cho nền kinh tế, vừa khuyến khích việc sử dụng nguồn vốn một cách hiệu quả.
Theo bà Phạm Thị Thanh Tâm, để phát triển thị trường trái phiếu bền vững, cần có cơ sở nhà đầu tư dài hạn có nguồn vốn ổn định và khả năng đầu tư dài hạn. Hiện nay, nhà đầu tư nước ngoài cũng được coi là một thành phần rất quan trọng trong cơ cấu nhà đầu tư.
Tuy nhiên, để thu hút được các nhà đầu tư này, cần phát triển thêm nhiều sản phẩm và cải thiện môi trường đầu tư. Trong trường hợp có biến động trên thị trường, sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài có thể giúp thị trường có thêm thanh khoản và tăng tính ổn định
Với nguồn vốn còn lại trong ba trụ cột quan trọng để huy động cho tổng nhu cầu vốn giai đoạn 2026 - 2030 là vốn FDI, bà Phạm Thị Thanh Tâm cho rằng, cần thu hút có chọn lọc các dự án FDI, tăng cường thu hút đầu tư gián tiếp, đặc biệt là các quỹ đầu tư. Hoạt động này cần kết nối với khu vực kinh tế trong nước, thực hiện có hiệu quả chuyển giao công nghệ, kỹ năng quản lý và đào tạo nguồn nhân lực…
