Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, tại phiên họp sáng 19/10, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Luật sư (sửa đổi).
Trình bày tờ trình tóm tắt về nội dung dự thảo luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự án Luật Luật sư (sửa đổi) được xây dựng nhằm thể chế hóa quan điểm chỉ đạo của Đảng về nâng cao tiêu chuẩn luật sư, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, tổ chức kỳ thi quốc gia cấp chứng chỉ hành nghề; phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch;
Nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước kết hợp phát huy trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số, tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp; bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và khắc phục những tồn tại, hạn chế phát sinh trong thực tiễn thi hành Luật Luật sư.
Về bố cục, dự thảo luật được xây dựng với bố cục gồm 06 chương, 36 điều (giảm 56 điều so với Luật Luật sư hiện hành).
Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, về xây dựng đội ngũ luật sư có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong hành nghề của luật sư, dự thảo luật bổ sung tiêu chuẩn về bản lĩnh chính trị, có đạo đức tốt và liêm chính; bắt buộc bồi dưỡng hàng năm về nhận thức chính trị, chuyên môn; đồng thời cho phép giảng viên trong lĩnh vực pháp luật tại cơ sở đào tạo đại học chuyên ngành về pháp luật hoặc cơ sở đào tạo các chức danh tư pháp trở thành luật sư.
Dự thảo luật rút gọn quy trình trở thành luật sư từ 04 bước xuống 02 bước. Hội đồng tuyển chọn luật sư liên ngành, độc lập do Bộ trưởng Bộ Tư pháp quyết định thành lập với sự tham gia của Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam làm Phó Chủ tịch thường trực; đại diện Tòa án nhân dân tối cao, cơ sở đào tạo, chuyên gia và luật sư làm ủy viên. Hội đồng thực hiện việc đánh giá người đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện để được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư.
Dự thảo luật cũng cho phép luật sư tập sự thực hiện một số hoạt động theo sự phân công, giám sát của luật sư hướng dẫn và được khách hàng đồng ý; Đồng thời, bổ sung hành vi bị nghiêm cấm, tăng trách nhiệm xã hội và minh bạch quyền, nghĩa vụ của luật sư với khách hàng; và quy định rõ các trường hợp thu hồi Chứng chỉ, Giấy đăng ký hoạt động.
Về phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy tổ chức hành nghề luật sư phát triển chuyên nghiệp, hiệu quả, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo luật bổ sung khái niệm dịch vụ pháp lý; cấm mạo danh luật sư, quảng cáo trái phép, thu thù lao bất hợp pháp, trừ trường hợp thực hiện dịch vụ về chuyên môn. Cho phép luật sư ký hợp đồng với cơ quan, doanh nghiệp nhà nước, thẩm định dự án trọng điểm, làm hòa giải viên, trọng tài viên, quản tài viên.
Quy định rõ trách nhiệm của Nhà nước và cơ quan tố tụng trong bảo đảm quyền hành nghề; trách nhiệm của Nhà nước trong phát triển luật sư hội nhập, hỗ trợ luật sư vùng khó khăn và thu hút luật sư kiều bào hành nghề ở Việt Nam. Nghiêm cấm các hành vi cản trở, đe dọa, can thiệp trái pháp luật;
Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định cho phép công ty luật TNHH hai thành viên trở lên có thành viên góp vốn, có nhiều người đại diện, được lập công ty con, được tự chủ quản trị, được ký hợp đồng điện tử hoặc bằng lời nói trong trường hợp cấp bách; tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài muốn thành lập và hoạt động tại Việt Nam phải được thành lập hợp pháp ở nước ngoài, có ít nhất 01 luật sư nước ngoài hành nghề tại Việt Nam. Ý kiến tư vấn pháp luật Việt Nam bắt buộc có chữ ký của luật sư Việt Nam.
Về đổi mới quản lý nhà nước theo hướng hiệu lực, hiệu quả, nâng cao năng lực, trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư và vai trò phối hợp của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, theo Bộ trưởng, dự thảo luật quy định Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư trên toàn quốc; Nhà nước tăng cường kỷ luật, kỷ cương, bảo đảm quyền, nghĩa vụ của luật sư và hỗ trợ kinh phí, cơ sở vật chất đối với các nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước giao.
Tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư được tăng cường 07 nhiệm vụ và điều chỉnh 01 nhiệm vụ; phân quyền triệt để cho Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam giải quyết khiếu nại nội bộ; đồng thời, quy định Chủ tịch, Phó Chủ tịch Liên đoàn không quá 65 tuổi tính đến thời điểm tổ chức Đại hội và giữ chức vụ không quá 02 nhiệm kỳ liên tiếp.
Bên cạnh đó, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giám sát việc thực hiện nhiệm vụ của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư. Cơ quan tố tụng, bộ, ngành có trách nhiệm kết nối, chia sẻ dữ liệu thuộc thẩm quyền quản lý với cơ sở dữ liệu luật sư.
Về phân quyền, phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cũng theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, dự thảo luật phân cấp cho Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố quyết định thành lập Đoàn Luật sư, chi nhánh Đoàn Luật sư, phê duyệt đề án tổ chức Đại hội, phương án nhân sự và phê chuẩn kết quả Đại hội. Đối với thủ tục hành chính, dự thảo luật chỉ quy định tên, thẩm quyền và giao Chính phủ quy định chi tiết.
Bổ sung quy định cơ sở dữ liệu luật sư dạng điện tử, có giá trị pháp lý trong giao dịch, tố tụng và các hoạt động khác. Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện, tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư có trách nhiệm hỗ trợ chuyển đổi số cho thành viên. Tổ chức hành nghề được ký hợp đồng dịch vụ pháp lý và tư vấn qua phương tiện điện tử.
Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật Luật sư (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Luật sư với các lý do được nêu trong Tờ trình của Chính phủ. Dự thảo luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất với hệ thống pháp luật.
Tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, cơ quan thẩm tra cũng đề nghị cân nhắc, xem xét một số nội dung liên quan về tiêu chuẩn và điều kiện hành nghề của luật sư (Điều 7); về tập sự hành nghề luật sư (Điều 9); về Hội đồng tuyển chọn luật sư (Điều 10); về quyền, nghĩa vụ của luật sư (Điều 12); về hình thức tổ chức hành nghề luật sư (Điều 19); về tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư; xử lý vi phạm và giải quyết khiếu nại (Chương IV và Chương V).
