Dòng vốn quốc tế luôn đi theo niềm tin, vì vậy Trung tâm tài chính quốc tế cần được xây dựng và phát triển dựa trên thể chế minh bạch để nhà đầu tư yên tâm hoạt động.
Nền hành chính chuyên nghiệp, năng lực kỹ thuật và khả năng điều phối giữa Nhà nước, doanh nghiệp... là yếu tố tạo nền tảng cho Trung tâm tài chính quốc tế.
Tạo môi trường thể chế minh bạch
Theo đánh giá của giới chuyên gia, dòng vốn quốc tế luôn đi theo niềm tin. Vì vậy, đối với mô hình Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam cần một hệ thống pháp lý minh bạch, ổn định, có khả năng bảo vệ nhà đầu tư. Đặc biệt là phải có cơ chế giải quyết tranh chấp đáng tin cậy sẽ là chìa khóa thu hút dòng vốn toàn cầu.
Để Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam hoạt động hiệu quả, các chuyên gia đã đề xuất xây dựng cơ chế giám sát tích hợp đối với thị trường tài chính và thiết kế sandbox với tiêu chí minh bạch, quản lý chặt chẽ để vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát rủi ro. Cùng với đó, sự phối hợp nhịp nhàng giữa Nhà nước, doanh nghiệp cùng các thành tố khác trong hệ sinh thái cũng rất quan trọng để thu hút dòng vốn.
Từ góc độ địa phương được giao nhiệm vụ, ông Nguyễn Mạnh Hùng – Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng cho hay thành phố coi Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) và Khu Thương mại tự do (FTZ) là hai cấu phần thể chế quan trọng để thử nghiệm mô hình tăng trưởng mới. Theo ông Hùng, thành phố xem đây là hai công cụ thể chế có khả năng bổ sung cho nhau khi FTZ tạo không gian cho sản xuất, logistics, thương mại quốc tế, công nghệ cao, thương mại số và dịch vụ giá trị gia tăng còn IFC tạo kênh huy động, phân bổ và kết nối các nguồn vốn trong nước và quốc tế.
“Sự kết hợp giữa FTZ và IFC có thể tạo ra một lợi thế khác biệt của Đà Nẵng, không chỉ thu hút đầu tư, mà còn tạo điều kiện để dòng vốn, hàng hóa, công nghệ và dịch vụ chất lượng cao vận hành trong một hệ sinh thái có tính thử nghiệm, linh hoạt và minh bạch hơn”, ông Hùng nhận định.
Thông tin từ vị này, Đà Nẵng sẽ tập trung vào các nhóm sản phẩm và dịch vụ có khả năng triển khai thực chất như dịch vụ hỗ trợ quỹ đầu tư, quản lý tài sản, vốn đầu tư mạo hiểm, tài chính xanh, tài trợ thương mại, tài chính logistics và công nghệ tài chính trong giai đoạn khởi động. Đà Nẵng thể hiện mong muốn phát triển một IFC chuyên biệt, đáng tin cậy, vận hành trên nền tảng số, có khả năng kết nối với các trung tâm tài chính lớn hơn trong khu vực, đồng thời phục vụ các nhu cầu rất cụ thể như vốn cho hạ tầng, vốn cho đổi mới sáng tạo, vốn cho chuyển đổi xanh, vốn cho thương mại và logistics.
“Chúng tôi cũng xác định rằng ưu đãi thuế hay chi phí thấp không còn là yếu tố quyết định trong cạnh tranh thu hút đầu tư. Điều nhà đầu tư chiến lược cần hơn là môi trường thể chế minh bạch, quy trình rõ ràng, năng lực thực thi nhanh, hạ tầng đồng bộ, nhân lực chất lượng cao, chất lượng sống tốt và sự đồng hành nhất quán của chính quyền. Vì vậy, thành phố sẽ tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư; thiết kế quy trình trải nghiệm nhà đầu tư rõ ràng, minh bạch, có trách nhiệm giải trình; rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai dự án; đồng thời phát triển hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp, từ pháp lý, tài chính, nhân lực, logistics đến dữ liệu và đổi mới sáng tạo”, ông Hùng cho biết.
Hình thành hệ sinh thái tài chính hiện đại
Thực tế, đến nay vẫn không có một mô hình chung cho mọi trung tâm tài chính quốc tế và mỗi quốc gia cần xây dựng mô hình phù hợp với điều kiện, lợi thế và mục tiêu phát triển riêng, thay vì chỉ chạy theo các bảng xếp hạng toàn cầu. Từ kinh nghiệm của nhiều mô hình đi trước, giới chuyên gia cho rằng trung tâm tài chính hiện đại không chỉ là nơi tập trung các hoạt động tài chính mà phải trở thành hệ sinh thái thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thu hút nhân tài.
Đặc biệt, các trung tâm tài chính cần chủ động xây dựng khung pháp lý cạnh tranh và tăng cường an ninh mạng trong bối cảnh ngành tài chính thay đổi mạnh mẽ bởi trí tuệ nhân tạo (AI) và tài sản số. Vì vậy, phải xây dựng khung pháp lý rõ ràng về tài sản số, phát triển hạ tầng công nghệ và cơ chế thử nghiệm sandbox cũng như có thể ưu tiên các mô hình có rủi ro thấp như trái phiếu, tín chỉ carbon, tài trợ thương mại, khoản phải thu trước khi mở rộng sang các tài sản phức tạp...
Ở buổi thảo luận về vấn đề “Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) - Những định hình đang được kiến tạo” vừa tổ chức, ông Rich McClellan - Giám đốc điều hành Dự án hỗ trợ phát triển VIFC-UK thông tin đã có hàng trăm nhà đầu tư mong muốn tham gia vào VIFC. Đi kèm với tiềm năng, vị này cũng đề cập đến thách thức khi các nhà đầu tư đang quan tâm đến vấn đề hoàn thiện thể chế.
“Việt Nam đang đứng trước cơ hội thuận lợi để phát triển trung tâm tài chính nhờ môi trường ổn định và xu hướng dịch chuyển dòng vốn. Vì vậy, VIFC cần được vận hành theo mô hình quản trị hiện đại, gồm cơ quan điều hành, cơ quan giám sát và cơ chế giải quyết tranh chấp độc lập theo thông lệ quốc tế”, ông Rich McClellan đề xuất.
Tương tự, ông Jeffrey Swiger - Giám đốc Công ty Tư vấn và Quản lý Dự án Quỹ Đầu tư Dubai, thành viên Hội đồng tư vấn VIFC khẳng định rằng quản trị hiệu quả và khung pháp lý minh bạch là yếu tố then chốt để xây dựng niềm tin cho nhà đầu tư. Lấy ví dụ cụ thể, vị này thông tin việc xây dựng hệ thống pháp lý rõ ràng, cơ chế giải quyết tranh chấp đáng tin cậy đã giúp Trung tâm Tài chính quốc tế Dubai (DIFC) thu hút mạnh mẽ dòng vốn sau khủng hoảng.
“Nền kinh tế Việt Nam có nhiều lợi thế, song cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế hoạt động của các quỹ đầu tư. Đặc biệt, niềm tin mới là yếu tố quyết định dòng vốn”, ông Jeffrey Swiger nói.
Trong thời gian tới, các ý kiến đều cho rằng Việt Nam cần hoàn thiện khung pháp lý theo thông lệ quốc tế, phát triển cơ chế sandbox, cải cách pháp luật về giao dịch bảo đảm cũng như tạo điều kiện cho các mô hình tài chính mới phát triển. Từ các hành động cụ thể, Việt Nam sẽ hình thành hệ sinh thái tài chính hiện đại, minh bạch và có khả năng hỗ trợ hiệu quả cho tài trợ chuỗi cung ứng, thu hút dòng vốn quốc tế.
