Thương mại hàng hóa Việt Nam - Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục tăng trưởng, trong khi các chương trình hợp tác mới mở thêm cơ hội đầu tư vào năng lượng sạch, giao thông bền vững và công nghệ.
Quan hệ kinh tế Việt Nam - EU đang bước sang giai đoạn phát triển sâu rộng hơn, từ mở rộng trao đổi hàng hóa sang tăng cường hợp tác đầu tư, công nghệ và chuyển đổi xanh. Sau 6 năm thực thi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), thương mại song phương tiếp tục tăng trưởng, tạo nền tảng cho doanh nghiệp hai bên mở rộng thị trường và chuỗi cung ứng.
Theo số liệu Cục Hải quan Việt Nam, năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - EU đạt hơn 73,8 tỷ USD, tăng gần 8% so với năm trước. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang EU đạt hơn 56 tỷ USD, tăng 8,6%.
Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong năm 2026. Trong 6 tháng đầu năm nay, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - EU đạt khoảng 41,4 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang EU đạt khoảng 31,8 tỷ USD, trong khi nhập khẩu đạt khoảng 9,7 tỷ USD. Thặng dư thương mại của Việt Nam đạt khoảng 22 tỷ USD.
Các mặt hàng Việt Nam xuất khẩu chủ yếu sang EU gồm máy móc, thiết bị, giày dép và dệt may. Trong khi EU xuất khẩu sang Việt Nam nhiều máy móc, thiết bị, hóa chất và phương tiện vận tải.
Những kết quả này cho thấy EVFTA tiếp tục là nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường châu Âu. Tuy nhiên, lợi ích từ hiệp định không chỉ nằm ở cắt giảm thuế quan mà còn phụ thuộc vào khả năng đáp ứng quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và các yêu cầu ngày càng cao về môi trường.
Theo EuroCham, trong khảo sát Chỉ số niềm tin kinh doanh quý II/2026, 55% doanh nghiệp châu Âu tham gia khảo sát xem Việt Nam là cơ sở hoạt động cốt lõi hoặc địa điểm tăng trưởng quan trọng. Ngoài ra, 22% doanh nghiệp châu Âu tham gia khảo sát coi Việt Nam là một phần đáng kể trong mạng lưới hoạt động khu vực.
Trong số các doanh nghiệp châu Âu tham gia thương mại song phương, một nửa cho biết họ trực tiếp hưởng lợi từ ưu đãi thuế quan EVFTA; hai phần ba nhóm doanh nghiệp này ghi nhận tiết kiệm tài chính có thể đo lường được.
Theo ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), Việt Nam đang có cơ hội chuyển từ cạnh tranh dựa chủ yếu vào chi phí sang thu hút đầu tư bằng chất lượng, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Ông cũng nhấn mạnh, các nhà đầu tư châu Âu đưa ra quyết định dựa trên tầm nhìn dài hạn. Do đó, sự ổn định và khả năng dự đoán chính sách có ý nghĩa quan trọng đối với kế hoạch mở rộng hoạt động của họ.
Tính đến hết tháng 7/2026, EU có 2.836 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký trên 33,3 tỷ USD, chiếm khoảng 6% tổng vốn FDI đăng ký của cả nước. Các dự án của EU đã hiện diện tại 30/34 tỉnh, thành phố, trong đó tập trung nhiều nhất ở lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo với 692 dự án, với tổng vốn hơn 16,2 tỷ USD, chiếm khoảng 49% tổng vốn đầu tư của EU. Những con số này cho thấy EU đã trở thành một nguồn vốn quan trọng đối với nền kinh tế Việt Nam. Song, tỷ trọng khoảng 6% cũng cho thấy dư địa để mở rộng hợp tác đầu tư giữa hai bên còn rất lớn.
Một động thái đáng chú ý là gói đầu tư hơn 560 triệu EUR được EU công bố trong khuôn khổ chuyến thăm Việt Nam của Cao ủy phụ trách Quan hệ đối tác quốc tế Jozef Síkela vào tháng 3/2026. Gói này hướng tới giao thông bền vững và năng lượng sạch, phù hợp với định hướng phát triển hạ tầng hiện đại, giảm phát thải và tăng cường kết nối kinh tế.
Đây là gói hợp tác đầu tư được công bố cho các lĩnh vực cụ thể, không nên hiểu toàn bộ là vốn FDI đã giải ngân. Giá trị thực tế sẽ phụ thuộc vào cấu trúc tài chính, tiến độ triển khai và từng dự án thành phần.
Đối với Việt Nam, việc thu hút đầu tư từ EU có ý nghĩa không chỉ ở quy mô vốn mà còn ở khả năng tiếp cận công nghệ, kinh nghiệm quản trị, tiêu chuẩn sản xuất và mạng lưới thị trường quốc tế.
Những lĩnh vực như năng lượng tái tạo, hạ tầng giao thông, công nghiệp chế biến, logistics và công nghệ có thể tạo thêm cơ hội hợp tác giữa doanh nghiệp hai bên.
Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, để dòng vốn chuyển thành năng lực sản xuất lâu dài, Việt Nam cần cải thiện tính minh bạch và khả năng dự đoán của chính sách, đơn giản hóa thủ tục, nâng chất lượng nhân lực và phát triển hệ sinh thái nhà cung ứng trong nước.
Khảo sát mới nhất của EuroCham cho thấy niềm tin của doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam vẫn ở mức cao, nhưng các vướng mắc trong quá trình hoạt động tiếp tục là vấn đề đáng chú ý.
Theo Chỉ số niềm tin kinh doanh quý III/2026, chỉ số BCI đạt 78,3 điểm. Dù duy trì mức cao trong lịch sử khảo sát, 93% doanh nghiệp được hỏi cho biết chịu ảnh hưởng từ các vấn đề liên quan đến quy định, thủ tục hành chính; tỷ lệ tương tự phản ánh khó khăn về thuế và quản lý tài chính.
EuroCham cũng cho biết 90% doanh nghiệp tham gia khảo sát sẵn sàng giới thiệu Việt Nam như một điểm đến đầu tư. Đáng chú ý, 63% doanh nghiệp dự kiến hoạt động tại Việt Nam trong hơn 5 năm và 23% hướng tới thời gian trên 20 năm.
Các kết quả này phản ánh đồng thời hai mặt của môi trường đầu tư: Việt Nam vẫn có sức hấp dẫn dài hạn nhờ nguồn nhân lực, chi phí cạnh tranh, ổn định kinh tế vĩ mô và mạng lưới hiệp định thương mại, song những bất cập trong thực thi quy định có thể làm tăng chi phí và kéo dài thời gian triển khai dự án.
Vì vậy, thúc đẩy hợp tác Việt Nam - EU cần được triển khai đồng thời trên ba hướng: tận dụng hiệu quả EVFTA để mở rộng thương mại; cải thiện môi trường kinh doanh để thu hút các dự án đầu tư dài hạn; và tăng liên kết giữa doanh nghiệp EU với doanh nghiệp Việt Nam nhằm nâng tỷ lệ nội địa hóa, chuyển giao công nghệ và giá trị gia tăng trong nước.
Trong bối cảnh EU đẩy mạnh các mục tiêu chuyển đổi xanh và số hóa, cơ hội hợp tác sẽ không chỉ đến từ việc bán nhiều hàng hóa hơn mà còn từ khả năng tham gia các chuỗi cung ứng có tiêu chuẩn cao.
Đây cũng là điều kiện để quan hệ kinh tế Việt Nam - EU chuyển từ tăng trưởng về quy mô sang phát triển sâu hơn về chất lượng và tính bền vững.
.jpg "Tận dụng hiệu quả EVFTA để tăng cường hội nhập kinh tế quốc tế")
