Thực phẩm không rõ nguồn gốc, kém chất lượng vẫn xuất hiện trên thị trường, từ quầy hàng nhỏ lẻ đến kênh mua bán trực tuyến, khiến người tiêu dùng lo lắng, nhất là giai đoạn cận Tết.
Trao đổi với PV Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Nguyễn Quang Huy – Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường (QLTT) - Sở Công Thương TPHCM cho rằng, muốn chặn “thực phẩm bẩn” phải làm quyết liệt và đồng bộ, từ kiểm soát kho bãi đến tăng chế tài.
Thị trường thực phẩm dịp cuối năm đang biến động ra sao, thưa ông?
Dịp cuối năm và Lễ, Tết tại TPHCM, nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh, kéo theo lượng hàng đưa về thành phố rất lớn. Đây là quy luật cung – cầu nhưng cũng là “khe hở” để một bộ phận gian thương lợi dụng tuồn thực phẩm bẩn, kém chất lượng, không rõ nguồn gốc vào các kênh tiêu thụ.
Điều đáng lo là thủ đoạn vi phạm ngày càng tinh vi. Nếu trước đây thực phẩm bẩn thường chỉ xuất hiện ở chợ cóc, chợ tạm, thì nay đã len lỏi vào cả kênh phân phối hiện đại và đặc biệt là thương mại điện tử. Nhiều đối tượng xé lẻ hàng hóa, cất giấu trong kho bãi, kho đông lạnh, rồi sử dụng dịch vụ giao nhận công nghệ để né tránh kiểm tra.
Xin ông cho biết những thủ đoạn nào đang phổ biến nhất hiện nay?
Ngoài việc “lẩn trốn” bằng kho lạnh và giao nhận công nghệ, chúng tôi ghi nhận tình trạng đóng lại hạn sử dụng, làm giả bao bì những thương hiệu uy tín để đánh lừa người mua ngày càng gia tăng. Hành vi này không chỉ gây thiệt hại cho doanh nghiệp làm ăn chân chính mà còn đe dọa trực tiếp sức khỏe cộng đồng.
Ở nhóm hàng tươi sống và chế biến, vi phạm thường đi kèm việc dùng phụ gia, hóa chất trái phép để tạo màu, tạo độ tươi. Một số cơ sở sản xuất – giết mổ – bảo quản chưa tuân thủ quy trình vệ sinh, khiến rủi ro mất an toàn thực phẩm tăng lên.
Vậy giải pháp ngăn chặn hữu hiệu nhất từ phía cơ quan chức năng là gì, thưa ông?
Muốn ngăn chặn hiệu quả, không thể chỉ dựa vào một biện pháp. Phải có gói giải pháp đồng bộ, làm liên tục và bám sát thực tế.
Một là, chủ động kiểm tra, xử lý. Chi cục QLTT TPHCM đang triển khai kế hoạch cao điểm kiểm tra, kiểm soát thị trường trước, trong và sau Tết Nguyên đán; tập trung giám sát vào kho hàng, kho đông lạnh, điểm tập kết lớn và các tuyến vận chuyển cung ứng vào thị trường thành phố.
Trong giai đoạn thực hiện kế hoạch cao điểm Tết, từ ngày 20/10/2025 đến nay, Chi cục QLTT TPHCM đã kiểm tra, xử lý 215 vụ vi phạm liên quan mặt hàng thực phẩm, phụ gia thực phẩm; tạm giữ hơn 127 tấn hàng hóa và hơn 277.000 đơn vị sản phẩm; trị giá hàng vi phạm ước gần 7 tỷ đồng; xử phạt hơn 2 tỷ đồng và buộc tiêu hủy toàn bộ hàng hóa vi phạm. Trong đó, nhiều vụ việc lớn đã bị phát hiện như gần 2.000 thùng cherry (quả anh đào) nhập lậu tại kho lạnh khu vực phường Hiệp Bình; hoặc ngày 14/01/2026, Đội QLTT số 9 thuộc Chi cục QLTT TPHCM đã phát hiện gần 20 tấn thịt bò, nội tạng bò đông lạnh không rõ nguồn gốc, xuất xứ ở khu vực phường Hiệp Bình.
Hai là, phối hợp liên ngành. Chi cục tăng cường phối hợp với lực lượng Công an, Sở An toàn thực phẩm và chính quyền địa phương để kiểm tra liên ngành, đồng thời chú trọng kiểm soát ngay tại các cửa ngõ ra – vào thành phố.
Ba là, tăng chế tài, xử lý nghiêm theo quan điểm “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Với các hành vi vi phạm an toàn thực phẩm, QLTT áp dụng đầy đủ các khung hình phạt theo quy định, buộc tiêu hủy toàn bộ tang vật; nếu có dấu hiệu tội phạm sẽ chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để truy tố hình sự nhằm tạo sức răn đe.
Ông có khuyến cáo gì dành cho doanh nghiệp và người tiêu dùng?
Trong cuộc chiến chống thực phẩm bẩn, cơ quan chức năng chỉ là một phần, phần còn lại quan trọng không kém nằm ở ý thức của cộng đồng và doanh nghiệp.
Với doanh nghiệp, Chi cục đề nghị các tổ chức, cá nhân kinh doanh đặt chữ tâm, ý thức pháp luật và đạo đức kinh doanh lên hàng đầu; tuân thủ quy định về nguồn gốc xuất xứ, hóa đơn chứng từ và vệ sinh an toàn thực phẩm. Doanh nghiệp cần hiểu rằng, kinh doanh thực phẩm bẩn là hành vi hủy hoại nòi giống, gây tổn hại đến sức khỏe, tính mạng của đồng bào và nhân dân, sẽ bị xã hội lên án, pháp luật trừng trị thích đáng.
Với người tiêu dùng, cần kiên quyết nói không với thực phẩm trôi nổi, không nhãn mác, giá rẻ bất thường; ưu tiên mua tại các địa chỉ uy tín như siêu thị, cửa hàng tiện lợi có thương hiệu; chọn sản phẩm nhãn mác rõ ràng, bao bì còn nguyên vẹn, không móp méo, không có dấu hiệu tẩy xóa tem nhãn.
Riêng thực phẩm tươi sống, nên chọn loại có màu sắc tự nhiên, ấn có độ đàn hồi, không mùi lạ; tránh sản phẩm quá bóng bẩy hoặc sặc sỡ bất thường vì nguy cơ bị tẩm ướp hóa chất. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, người dân cần gọi đường dây nóng của cơ quan chức năng hoặc báo chính quyền địa phương; sự tố giác của người dân là nguồn tin quan trọng giúp kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm.
Trân trọng cảm ơn ông!
.png "Luật Thương mại điện tử 2025: Siết gian lận, phân tầng quản lý")
