Theo chuyên gia Nguyễn Thế Minh, thị trường chứng khoán hiện tại vẫn chưa thể khẳng định đã thực sự về "chân sóng", song nắm bắt đầy đủ bối cảnh vĩ mô và diễn biến sẽ cho những cơ hội phù hợp.
Năm 2026, những tháng đầu năm, thị trường chứng khoán Việt Nam nối tiếp những giai đoạn đầy thách thức của năm 2025. Thanh khoản thị trường trong những tháng gần đây, đặc biệt là giai đoạn tháng Bảy, đã sụt giảm xuống mức rất thấp. Thậm chí có thời điểm thanh khoản lùi về mức ngang bằng với giai đoạn dịch Covid - 19 năm 2020. Điều này diễn ra trong bối cảnh thị trường lẽ ra đã quay lại trạng thái bình thường, và quy mô vốn của các công ty chứng khoán đã tăng lên liên tục trong ba năm trở lại đây, ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư và Kinh doanh toàn miền Nam, Chứng khoán An Bình (ABS) chia sẻ.
Theo ông Minh, thực tế này cho thấy mức độ cạnh tranh trong lĩnh vực chứng khoán đang cực kỳ gắt gao. Thêm vào đó, các tác động vĩ mô từ bên ngoài càng khiến dòng tiền trở nên thận trọng hơn khi gia nhập thị trường. Chia sẻ tại buổi tọa đàm của ABS mới đây, ông Minh cho biết, trước tiên, vấn đề đang tác động đến vĩ mô chung và thị trường và lạm phát và lãi suất.
Trên toàn cầu, "bóng ma" lạm phát đang có những dấu hiệu quay trở lại, tạo thành một chỉ báo cực kỳ quan trọng trong năm 2026. Áp lực này khiến nền kinh tế đối mặt với nhiều khó khăn, chủ yếu đến từ các tác động bên ngoài. Nhìn lại diễn biến lạm phát năm 2022, sự kiện xung đột Nga-Ukraine bùng nổ, nối tiếp ngay sau giai đoạn nới lỏng tiền tệ khổng lồ của các ngân hàng trung ương toàn cầu trong năm 2020 và 2021. Chuỗi sự kiện này đã khiến áp lực lạm phát gia tăng dữ dội, đẩy chỉ số lạm phát lõi có thời điểm vọt lên trên 6%. Lạm phát lõi là chỉ số giá hàng hóa đã loại trừ các biến động của giá năng lượng, và luôn là thước đo then chốt để các ngân hàng trung ương dựa vào đó điều hành chính sách lãi suất.
"Vào thời điểm đó, sự leo thang đồng loạt của giá dầu và giá khí đốt đã tạo ra áp lực kép, kết hợp với hiệu ứng domino từ dòng tiền rẻ, buộc các ngân hàng trung ương phải tăng lãi suất cực kỳ mạnh tay. Đến nay, "bóng ma" lạm phát đó lại manh nha xuất hiện, đặc biệt là từ sau tháng ba khi giá dầu Brent có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng, ông Minh phân tích.
Tuy nhiên, điểm sáng tích cực so với bối cảnh năm 2022 là giá khí đốt hiện đang ở mức rất thấp. Nếu năm 2022 nền kinh tế phải chịu hiệu ứng kép từ nhiều yếu tố chi phí đẩy, thì trong năm 2026, biến số duy nhất tác động lên lạm phát là giá dầu. Do vậy, chỉ số lạm phát lõi hiện tại không bị đẩy lên mức quá cao như trước.
Trong ba tháng gần đây, xu hướng lạm phát lõi đã cho thấy tín hiệu hạ nhiệt, xoay quanh mức 2,2%. Mục tiêu dài hạn của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) là duy trì lạm phát lõi ở ngưỡng 2% nhằm đảm bảo an toàn cho nền kinh tế. Mức lạm phát hiện tại đã tiến rất sát với mục tiêu này, cho thấy áp lực lạm phát đang thực sự thuyên giảm dù giá dầu có xu hướng tăng nhẹ. Các rủi ro địa chính trị cũng đã có dấu hiệu lắng dịu và các rủi ro giá cả hàng hóa không còn xảy ra đồng loạt.
Những yếu tố trên tạo cơ sở để kỳ vọng Fed có khả năng sẽ giữ nguyên mức lãi suất trong năm 2026, chuyên gia nhận định. Ông cho rằng dù không còn dễ đoán, đánh giá về kịch bản điều hành chính sách của Fed trong thời gian tới, thị trường đã có sự chuyển biến trong kỳ vọng. Kịch bản rủi ro lạm phát có thể sẽ không quá lớn trong 6 tháng cuối năm, trừ khi xuất hiện những biến số bất ngờ. Và nếu diễn biến như dự đoán, sẽ là chính sách tiền tệ tích cực hơn với biến số vĩ mô, bao gồm USD, lãi suất và thị trường chứng khoán.
Trong khi đó, tình hình lãi suất của thị trường Việt Nam dưới áp lực thanh khoản, do chênh lệch dư nợ - huy động, vẫn đang được Ngân hàng Nhà nước tích cực có các giải pháp điều tiết. Ông Minh cho rằng trong khi tỷ giá USD/VND là điểm sáng, thì lãi suất vẫn còn áp lực với chính ngân hàng và thị trường.
Đối với thị trường chứng khoán nửa cuối năm, ông Nguyễn Thế Minh nhận định, trước tiên cần đánh giá thị trường Mỹ, đặc biệt là chỉ số S&P 500 với quy mô vốn hóa lớn nhất toàn cầu, luôn là thước đo quan trọng. Dựa trên các báo cáo khảo sát từ các tổ chức tài chính lớn về sáu tháng cuối năm 2026, phần lớn đều đưa ra mức dự báo tăng trưởng dương cho S&P 500.
Ngoại trừ Bloomberg và Reuters có góc nhìn thận trọng hơn, Bank of America và các định chế lớn như JPMorgan, Goldman Sachs hay UBS đều đặt ra kỳ vọng S&P 500 sẽ vượt mốc 8.000 điểm vào cuối năm. So với mức 7.800 điểm hiện tại, dư địa tăng trưởng trung bình đạt trên 2,5%. Sự lạc quan này đến từ kỳ vọng ngành trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng và dẫn dắt chỉ số. Đồng thời, nhóm cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ (small cap) cũng đang được kỳ vọng sẽ bứt phá do có mức định giá hấp dẫn hơn so với nhóm chip bán dẫn và vốn hóa lớn.
Bên cạnh thị trường Mỹ, các chỉ số chứng khoán toàn cầu khác cũng cho thấy bức tranh tích cực trong bảy tháng đầu năm, thậm chí lạc quan hơn so với thị trường Việt Nam. Chỉ số đo lường chứng khoán toàn cầu (loại trừ Mỹ) liên tục thiết lập kỷ lục mới. Các thị trường dẫn dắt bởi nhóm cổ phiếu AI như Kospi (Hàn Quốc), Nikkei 225 (Nhật Bản) và thị trường Đài Loan đều đã bước vào nhịp tăng mới, khẳng định xu hướng tăng trưởng toàn cầu vẫn đang duy trì vững chắc.
Trong nước, TTCK Việt Nam tháng Bảy đã ghi nhận những biến động điểm số cực kỳ mạnh. Cơ cấu nhà đầu tư cho thấy phần lớn nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ đang phải gồng gánh thị trường, trong khi khối ngoại liên tục bán ròng. Từ tháng một đến tháng bảy năm nay, dòng vốn ngoại chỉ duy trì xu hướng rút ra mà không có bất kỳ đợt giải ngân đáng kể nào.
"Nguyên nhân chính của làn sóng rút vốn trong ba năm qua đến từ hiện tượng "carry trade". Dòng tiền được dịch chuyển sang Nhật Bản để lập quỹ đầu tư nhằm tận dụng nguồn vốn vay đồng Yên giá rẻ. Tuy nhiên, khi Nhật Bản bắt đầu tăng lãi suất gần đây, các quỹ này đối mặt với thua lỗ và buộc phải rút dòng vốn về nước. Làn sóng này chỉ có thể giảm bớt khi lạm phát toàn cầu hạ nhiệt và lãi suất bước vào chu kỳ giảm", ông Minh dẫn giải.
Đánh giá về định giá, nhiều ý kiến cho rằng thị trường đang ở vùng giá rẻ. Tuy nhiên theo ông, khi lấy tỷ lệ P/E trừ đi lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 1 năm, mức chênh lệch hiện tại đang thu hẹp xuống mức rất thấp. Do đó, thị trường không thực sự rẻ như bề ngoài, và lợi suất kỳ vọng của thị trường đang trong quá trình tạo đáy. Dù lợi nhuận doanh nghiệp quý 2 và sáu tháng đầu năm vẫn duy trì mức tăng trưởng dương 46%, tốc độ tăng trưởng trong sáu tháng cuối năm dự kiến sẽ khó duy trì được con số ấn tượng này.
Về mặt dòng tiền, thanh khoản thị trường đã sụt giảm nghiêm trọng. Mặc dù chu kỳ thống kê cho thấy thanh khoản thường đạt đỉnh vào giai đoạn tháng 8, tháng 9 và tháng 10, nhưng năm nay có thể chu kỳ này sẽ bị đẩy lùi sang tháng 11, ông nói.
Trong bối cảnh hiện tại, chiến lược giao dịch ngắn hạn (swing trading) được xem là tối ưu nhất. Nhà đầu tư nên thực hiện giải ngân khi thị trường điều chỉnh giảm sâu và chốt lời khi giá cổ phiếu tiến lên vùng cao. Đặc biệt, nên ưu tiên những cổ phiếu có sức mạnh giá vượt trội, bởi đây là nhóm cổ phiếu an toàn nhất, có khả năng chống chịu tốt và ít gây sốc cho danh mục ngay cả khi thị trường chung điều chỉnh, chuyên gia khuyến nghị.
Đặc biệt, ông Nguyễn Thế Minh nhấn mạnh, nhà đầu tư không nên giữ tư duy mua rẻ là thắng. Thay vào đó, hãy tập trung vào các cổ phiếu mạnh, có nền tảng cơ bản vững chắc và thu hút được dòng tiền lớn. Đây chính là những cổ phiếu có động lực tăng trưởng tốt nhất để đồng hành trong bối cảnh thị trường nhiều biến động như hiện nay.
