TP HCM: 3 nhóm giải pháp đột phá phát triển nhà ở xã hội

Theo Sở Xây dựng TP HCM, nhà ở xã hội là lĩnh vực được Thành phố đặc biệt quan tâm vì không chỉ liên quan đến an sinh xã hội mà còn tác động trực tiếp đến thị trường lao động, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và chất lượng sống của người dân.

Qua đánh giá thực tiễn, Sở Xây dựng nhận thấy có ba điểm nghẽn lớn nhất đối với phát triển nhà ở xã hội hiện nay là: Thủ tục đầu tư kéo dài; Thiếu quỹ đất phù hợp; Thiếu nguồn cung dự án sẵn sàng triển khai. Từ thực tế đó, Sở Xây dựng TP HCM đã triển khai 3 nhóm giải pháp đột phá nhằm phát triển nhà ở xã hội.

Một là, đột phá về thủ tục đầu tư nhà ở xã hội. Theo Sở Xây dựng, trước đây, một dự án nhà ở xã hội phải trải qua nhiều bước thủ tục tại nhiều cơ quan khác nhau, làm tăng thời gian chuẩn bị đầu tư và chi phí vốn của doanh nghiệp. Để tháo gỡ khó khăn này, Sở Xây dựng đã chủ động tham mưu UBND Thành phố ban hành quy trình thực hiện dự án nhà ở xã hội theo hướng liên thông, đồng bộ và rút ngắn tối đa thời gian giải quyết thủ tục.

Kết quả, thời gian thực hiện thủ tục hành chính được rút ngắn khoảng 50% so với trước đây. Đối với trường hợp doanh nghiệp đã có quyền sử dụng đất hợp pháp, tổng thời gian thực hiện thủ tục đầu tư xây dựng hiện nay còn tối đa 132 ngày. Việc rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí tài chính mà còn tạo động lực mạnh mẽ để thu hút nguồn lực xã hội tham gia phát triển nhà ở xã hội.

Hai là, quản lý hiệu quả quỹ đất phát triển nhà ở xã hội. Đây là giải pháp có tính nền tảng và lâu dài. Theo quy định của Luật Nhà ở năm 2023, chủ đầu tư các dự án nhà ở thương mại phải thực hiện nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội theo các hình thức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định. Với vai trò là cơ quan tham mưu quản lý nhà nước về nhà ở và là cơ quan tham mưu quản lý quỹ đất phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn Thành phố, Sở Xây dựng đã chủ động rà soát quỹ đất, đánh giá điều kiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và nhu cầu nhà ở của từng khu vực.

Trên cơ sở đó, Sở Xây dựng tham mưu UBND Thành phố quyết định hình thức thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội của chủ đầu tư ngay trong quá trình xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư. Cụ thể, tùy điều kiện từng dự án và định hướng phát triển đô thị, UBND Thành phố có thể quyết định: Dành một phần diện tích đất ở trong phạm vi dự án đã đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật để xây dựng nhà ở xã hội; Bố trí quỹ đất đã đầu tư hạ tầng kỹ thuật tại vị trí khác ngoài phạm vi dự án nhưng trong cùng đô thị để phát triển nhà ở xã hội; Nộp bằng tiền tương đương giá trị quỹ đất đã đầu tư hạ tầng kỹ thuật để xây dựng nhà ở xã hội vào ngân sách nhà nước theo quy định.

Việc xác định hình thức thực hiện nghĩa vụ ngay từ giai đoạn đầu giúp doanh nghiệp chủ động phương án đầu tư, hạn chế điều chỉnh dự án về sau và đặc biệt giúp Thành phố chủ động tạo lập quỹ đất nhà ở xã hội theo quy hoạch. Quan trọng hơn, cách tiếp cận này cho phép Thành phố tập trung nguồn lực để hình thành các khu nhà ở xã hội quy mô lớn, đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, trường học, y tế và giao thông công cộng; khắc phục tình trạng các quỹ đất nhà ở xã hội nhỏ lẻ, phân tán, khó khai thác hiệu quả như trước đây.

Ba là, tạo nguồn cung nhà ở xã hội quy mô lớn. Song song với cải cách thủ tục và chuẩn bị quỹ đất, Sở Xây dựng tập trung tháo gỡ các dự án đang gặp khó khăn; phối hợp các sở ngành đẩy nhanh các thủ tục lựa chọn nhà đầu tư, giao đất và chuẩn bị đầu tư. Nhờ đó, năm 2025 Thành phố hoàn thành 12.799/13.040 căn nhà ở xã hội, đạt 98,2% kế hoạch; Đầu năm 2026 đã có 01 dự án hoàn thành với 580 căn hộ; 12 dự án đang thi công với quy mô 13.552 căn hộ; 44 dự án với khoảng 33.800 căn hộ dự kiến khởi công trong quý II và quý III năm 2026; 20 dự án với khoảng 27.500 căn hộ dự kiến khởi công trong quý IV/2026.

Từ nay đến cuối năm 2026, Thành phố dự kiến khởi công 65 dự án với khoảng 63.500 căn hộ nhà ở xã hội. Lũy kế đến nay, Thành phố đã chuẩn bị đủ quỹ đất và danh mục dự án để thực hiện chỉ tiêu Chính phủ giao giai đoạn 2026-2027 với khoảng 77 dự án, quy mô khoảng 77.000 căn hộ.