Hướng đến năm 2030, TP.HCM đặt mục tiêu lọt Top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu, với chiến lược đột phá về thể chế, hạ tầng và nhân lực, củng cố vị thế trung tâm ĐMST khu vực.
TP.HCM đang tăng tốc tái cấu trúc hệ sinh thái khởi nghiệp với tham vọng vươn lên nhóm 100 thành phố dẫn đầu toàn cầu theo bảng xếp hạng của StartupBlink. Hiện thành phố đứng quanh vị trí 110-111 thế giới và thuộc Top 5 hệ sinh thái hàng đầu Đông Nam Á. Với quy mô tác động kinh tế ước tính hơn 5 tỷ USD, TP.HCM được xem là đầu tàu đổi mới sáng tạo của Việt Nam, vượt trội về số lượng startup, quỹ đầu tư, không gian làm việc chung và chương trình hỗ trợ.
Tuy nhiên, để thăng hạng bền vững, thành phố thừa nhận còn nhiều điểm nghẽn. Nguồn vốn đầu tư mạo hiểm trong nước chưa dồi dào, thủ tục hành chính còn phức tạp, cơ chế phối hợp giữa các sở ngành chưa đồng bộ, trong khi năng lực quản trị và xây dựng mô hình kinh doanh của nhiều startup còn hạn chế. Đây là những yếu tố làm suy giảm sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư quốc tế.
Trước yêu cầu đó, UBND TP.HCM đã ban hành Kế hoạch hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2026-2028, đồng thời xây dựng chiến lược phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo đến năm 2030. Mục tiêu cụ thể gồm: hình thành ít nhất một trung tâm đổi mới sáng tạo tầm cỡ quốc tế, phát triển 5.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, duy trì vị thế Top 3 cả nước về chỉ số đổi mới sáng tạo cấp tỉnh và hỗ trợ hàng trăm dự án mỗi năm ở các giai đoạn tiền ươm tạo, ươm tạo và tăng tốc.
Ba trụ cột chính được xác định là chính sách, hạ tầng và nhân lực. Về thể chế, thành phố chủ động rà soát, đề xuất cơ chế đặc thù, thí điểm sandbox cho công nghệ mới, đồng thời nghiên cứu thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM nhằm khơi thông nguồn vốn dài hạn. Cơ chế miễn trừ trách nhiệm trong thử nghiệm công nghệ mới cũng được xem là bước đột phá nhằm giảm rủi ro cho doanh nghiệp.
Về hạ tầng, TP.HCM tập trung phát triển hạ tầng số đồng bộ, mở rộng phủ sóng 5G, đầu tư trung tâm dữ liệu và hệ thống tính toán hiệu năng cao, mở rộng Khu Công nghệ cao và Công viên phần mềm Quang Trung. Thành phố ưu tiên thu hút đầu tư vào các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn, dữ liệu lớn và công nghệ tài chính, hướng tới tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.
Nguồn nhân lực được coi là yếu tố quyết định. Thành phố triển khai mô hình “Đại học khởi nghiệp”, thúc đẩy thương mại hóa nghiên cứu khoa học, kết nối chặt chẽ giữa nhà trường, doanh nghiệp và chuyên gia. Đồng thời, các chương trình đào tạo quản trị, cố vấn khởi nghiệp và kết nối nhà đầu tư được đẩy mạnh nhằm nâng cao chất lượng startup ngay từ giai đoạn đầu.
Bài học quốc tế cũng được TP.HCM tham chiếu. Mô hình Startup SG của Singapore với cơ chế đồng đầu tư giữa Nhà nước và nhà đầu tư tư nhân cho thấy vai trò kiến tạo mạnh mẽ của chính phủ trong việc giảm rủi ro thị trường. Trong nước, các địa phương như Đồng Tháp hay Đà Nẵng chứng minh rằng hệ sinh thái có thể phát triển dựa trên lợi thế đặc thù, từ nông nghiệp bản địa đến công nghệ sâu.
Theo lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, mục tiêu vào Top 100 toàn cầu không chỉ là thứ hạng, mà còn là thước đo năng lực cạnh tranh dài hạn. Thành phố hướng tới tăng gấp đôi số doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, nâng tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo lên trên 40% và gia tăng số bằng sáng chế trung bình 16-18% mỗi năm.
Với định hướng chiến lược rõ ràng và các giải pháp đồng bộ, TP.HCM đang đặt nền móng cho một hệ sinh thái khởi nghiệp hiện đại, minh bạch và có khả năng hội nhập sâu rộng. Nếu duy trì được tốc độ cải cách và thu hút nguồn lực xã hội hóa, mục tiêu Top 100 toàn cầu vào cuối thập kỷ không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng mà còn mở ra giai đoạn phát triển mới cho kinh tế tri thức của thành phố.
