Truy vết hàng giả trên sàn số: Công nghệ là lời giải quan trọng

Sự bùng nổ của thương mại điện tử đang mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Tuy nhiên, đi cùng với tốc độ tăng trưởng nhanh là một thách thức ngày càng lớn: hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng đang len lỏi ngày càng sâu trên các nền tảng số.

Điều đáng lo ngại là các phương thức kinh doanh hàng giả trên môi trường trực tuyến ngày càng tinh vi. Thay vì hoạt động theo mô hình truyền thống với địa điểm, cửa hàng hay kho hàng cố định, nhiều đối tượng tận dụng tính ẩn danh của không gian mạng để liên tục thay đổi tài khoản bán hàng, đổi tên gian hàng, chuyển nền tảng hoặc sử dụng livestream như một kênh phân phối mới.

Điều này khiến các biện pháp kiểm tra, giám sát truyền thống dần bộc lộ hạn chế. Nếu như trước đây, việc kiểm tra hàng giả chủ yếu dựa vào thanh tra trực tiếp, kiểm tra kho hàng hoặc hậu kiểm tại điểm bán, thì với thương mại điện tử, tốc độ giao dịch, phạm vi phân phối và mức độ linh hoạt của người bán đã vượt xa khả năng xử lý bằng phương pháp thủ công.

Không ít trường hợp gian hàng bị gỡ bỏ trên một nền tảng nhưng chỉ sau thời gian ngắn lại xuất hiện dưới tên gọi khác. Link sản phẩm có thể thay đổi, tài khoản có thể bị xóa rồi lập mới, trong khi dòng hàng vẫn tiếp tục luân chuyển.

Đó là lý do việc bổ sung các công cụ công nghệ để nhận diện và truy vết hàng giả đang được xem là yêu cầu cấp thiết. Thay vì chỉ phản ứng sau khi vi phạm xảy ra, cơ quan quản lý cần thêm những công cụ có khả năng chủ động phát hiện dấu hiệu bất thường từ sớm.

Các giải pháp phân tích, đối chiếu dữ liệu, truy xuất nguồn gốc điện tử, cảnh báo rủi ro trên môi trường số được kỳ vọng sẽ hỗ trợ hiệu quả hơn cho công tác quản lý. Công nghệ có thể giúp nhận diện những mô hình vận hành bất thường như một tài khoản liên tục đổi tên, nhiều gian hàng có dấu hiệu liên kết, hoặc các sản phẩm có biểu hiện bất thường về giá bán, tần suất giao dịch và nguồn hàng.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, công nghệ chỉ là một phần của lời giải. Một hệ thống kiểm soát hiệu quả không chỉ nằm ở việc bổ sung công cụ truy vết mà còn phụ thuộc vào khả năng kết nối dữ liệu giữa sàn thương mại điện tử, doanh nghiệp logistics, đơn vị thanh toán và cơ quan quản lý.

Nếu dữ liệu vẫn rời rạc, việc phát hiện vi phạm sẽ tiếp tục chậm hơn tốc độ biến đổi của các thủ đoạn gian lận. Bên cạnh đó, trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử cũng cần được đặt ra rõ hơn. Trong bối cảnh nền tảng số đang trở thành kênh phân phối hàng hóa ngày càng quan trọng, yêu cầu kiểm soát người bán, giám sát sản phẩm và phối hợp xử lý vi phạm không thể chỉ dừng ở mức khuyến nghị.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, Luật sư Lê Thị Nhung - Giám đốc Công ty Luật TNHH L&A Legal Experts cho rằng, hàng giả trên thương mại điện tử đang đặt ra thách thức lớn hơn nhiều so với mô hình kinh doanh truyền thống bởi tốc độ giao dịch nhanh, phạm vi rộng và khả năng che giấu dấu vết cao hơn.

Theo Luật sư Nhung, việc bổ sung các công cụ công nghệ trong nhận diện và truy vết hàng giả là hướng đi cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

“Các biện pháp quản lý truyền thống vẫn cần thiết nhưng không còn đủ để theo kịp tốc độ vận hành của thương mại điện tử. Khi hàng giả được phân phối bằng công nghệ, việc kiểm soát cũng phải dựa nhiều hơn vào công nghệ”, Luật sư Lê Thị Nhung nhận định.

Theo luật sư, công nghệ có thể giúp phát hiện rủi ro sớm hơn, nhưng không thể thay thế trách nhiệm pháp lý của các chủ thể tham gia thị trường.

“Người bán phải chịu trách nhiệm với hàng hóa đưa ra thị trường. Sàn thương mại điện tử phải có cơ chế kiểm soát phù hợp. Cơ quan quản lý cần hoàn thiện hành lang pháp lý và nâng cao năng lực giám sát số. Chỉ khi trách nhiệm được xác lập rõ ràng, công nghệ mới thực sự phát huy hiệu quả”, Luật sư Nhung cho biết.