Ươm mầm khởi nghiệp từ những ý tưởng bản địa

Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo không còn là câu chuyện riêng của các đô thị lớn hay những doanh nghiệp công nghệ có tài chính mạnh mẽ. Từ những ý tưởng gắn với nông nghiệp, du lịch, văn hóa bản địa đến ứng dụng công nghệ số trong quảng bá sản phẩm, một hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo đang từng bước hình thành, mở ra cơ hội để người trẻ biến tiềm năng quê hương thành giá trị kinh tế bền vững.

Bức tranh khởi nghiệp tại Ninh Bình đang cho thấy những dấu ấn rõ nét theo hướng công nghệ và đổi mới sáng tạo. Các dự án khởi nghiệp cũng đang cho thấy bức tranh phát triển không còn mang tính tự phát mà đang từng bước định theo chiều sâu. Trong đó, các dự án về công nghệ thông tin, nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp phụ trợ, giáo dục công nghệ hay dịch vụ F&B đều có sự phát triển đáng chú ý.

Khi người trẻ không còn khởi nghiệp một mình

Với sự đa dạng về hình thái địa chất cùng với không gian hành chính đã tạo dựng cho Ninh Bình tiền đề xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, hình thức các mô hình sản xuất kinh doanh dựa trên tri thức và công nghệ mới từ nông nghiệp, du lịch sinh thái, tâm linh đến công nghiệp văn hóa.

Thực tế, thời gian qua, Ninh Bình đã cụ thể hóa các nghị quyết, chương trình hành động của Trung ương đến chủ trương của tỉnh, từng bước xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp đồng bộ, lấy thanh niên làm trung tâm sáng tạo.

Ông Nguyễn Toàn Thắng - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ cho biết: “Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của tỉnh nhanh chóng phát triển từ cơ chế chính sách đến vai trò đồng hành, hỗ trợ của Sở Khoa học và Công nghệ và sự hưởng ứng tích cực của các doanh nghiệp trẻ đã tạo nên nền tảng vững chắc để đổi mới sáng tạo phát triển, bước đầu đạt thành tựu quan trọng. Hiện tại toàn tỉnh đã hỗ trợ 43 dự án khởi nghiệp của thanh niên; tổ chức 25 diễn đàn, tọa đàm, cuộc thi với hơn 3.500 lượt đoàn viên, thanh niên tham gia. Nhiều ý tưởng bước đầu được thương mại hóa, hình thành các mô hình kinh doanh có khả năng mở rộng”.

Là tấm gương thanh niên tiêu biểu khởi nghiệp trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, anh Lương Văn Trường, xã Nghĩa Hưng, tỉnh Ninh Bình mạnh dạn áp dụng khoa học công nghệ vào sản xuất.

Anh Lương Văn Trường cho biết: “Thay vì gieo thóc lấy mạ bằng phương pháp truyền thống, tôi đã nghiên cứu cho ra đời sản phẩm hạt giống nảy mầm sẵn theo cách đưa hạt giống đã nảy mầm về trạng thái “ngủ đông” để nông dân dễ dàng sử dụng mà không bị gãy mầm hay thối hỏng giống như phương pháp truyền thống. Nhờ phương pháp này cho hiệu quả tốt hơn”.

Bên cạnh đó, anh Trường còn chủ động ứng dụng công nghệ IOT vào sản xuất để xây dựng cánh đồng không dấu chân với việc đưa thiết bị bay vào khâu gieo cấy, kiểm tra lúa, phun thuốc bảo vệ thực vật và thu hoạch. Đặc biệt, trong vụ lúa xuân 2026 do chi phí xăng dầu, phân bón, công lao động tăng cao khiến làm ruộng đơn thuần khó cho thu nhập cao, anh đã chuyển hướng thu hoạch ngay khi lúa vừa ngậm hạt để bán đòng ngâm rượu và tiếp tục chăm bón theo mô hình lúa tái sinh. Cách làm này mang lại hiệu quả kinh tế cao và hạn chế tối đa ảnh hưởng giá thị trường đến sản xuất.

Tại nhiều điểm di tích lịch sử, văn hóa, nhiều thanh niên cũng đã tham gia xây dựng hệ thống thuyết minh số, giúp du khách dễ dàng tra cứu thông tin, tương tác trực tuyến với hiện vật, không gian văn hóa. Những ứng dụng này không chỉ nâng cao trải nghiệm du lịch mà còn tạo cơ hội hình thành các sản phẩm công nghệ, dịch vụ số gắn với bản sắc địa phương.

Câu chuyện ấy cũng là thực tế chung của nhiều bạn trẻ đang khởi nghiệp tại Ninh Bình. Ý tưởng không thiếu, nhưng để đi từ ý tưởng đến thương mại hóa sản phẩm lại cần một “hệ sinh thái” đủ mạnh để đồng hành.

Khơi dậy tinh thần đổi mới từ lợi thế địa phương

Không phải ngẫu nhiên Ninh Bình đạt được những kết quả đặt mục tiêu phát triển theo hướng đô thị di sản, thành phố sáng tạo. Với lợi thế về cảnh quan, văn hóa, du lịch và làng nghề truyền thống, địa phương này đang có nhiều dư địa để phát triển các mô hình khởi nghiệp gắn với công nghiệp văn hóa, du lịch trải nghiệm và kinh tế xanh.

Dựa trên thực tiễn ấy, Ninh Bình đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 có trên 150 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, hình thành tối thiểu 7 vườn ươm, trung tâm đổi mới sáng tạo và trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo. Đồng thời, xây dựng và đưa vào vận hành Quỹ đầu tư mạo hiểm tỉnh Ninh Bình và hình thành ít nhất 10 không gian khởi nghiệp sáng tạo cộng đồng tại các xã, phường.

Nhiều chuyên gia đánh giá, đây là nền tảng quan trọng để người trẻ phát triển các mô hình kinh doanh mang dấu ấn bản địa thay vì chạy theo những ý tưởng xa rời thực tiễn.

Cùng với đó, Ninh Bình phấn đấu 100% thủ tục hành chính thiết yếu về đăng ký doanh nghiệp được thực hiện trên môi trường số; 60% chủ thể kinh doanh sử dụng công cụ, nền tảng số trong hoạt động sản xuất kinh doanh; 40% chủ thể kinh doanh sử dụng các dịch vụ nền tảng số dùng chung. Đặc biệt, tỉnh đặt mục tiêu đưa Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương vào nhóm 10 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước. Tỉnh tập trung phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo cộng đồng, không gian làm việc chung, phòng thí nghiệm mở. Đồng thời, thúc đẩy cơ chế thử nghiệm chính sách mới cho các mô hình startup gắn với chuyển đổi số và kinh tế xanh.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Ninh Bình đã và đang chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trọng tâm, bài bản từ truyền thông, nâng cao nhận thức, lan tỏa văn hóa khởi nghiệp sáng tạo đến biểu dương, tôn vinh và nhân rộng các mô hình, dự án, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tiêu biểu. Bên cạnh đó, phát triển hạ tầng phục vụ hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo với các không gian khởi nghiệp sáng tạo cộng đồng, chủ động đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp tiếp cận các nền tảng số, tổ chức các hoạt động ươm tạo, tăng tốc khởi nghiệp sáng tạo. Ưu tiên hỗ trợ các dự án thuộc lĩnh vực có tiềm năng, lợi thế của địa phương.

Trong dòng chảy chuyển đổi số và kinh tế sáng tạo hiện nay, khởi nghiệp không còn đơn thuần là câu chuyện mở một cửa hàng hay thành lập doanh nghiệp. Đó còn là hành trình biến tri thức, công nghệ và bản sắc địa phương thành giá trị mới.

Khi hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo từng bước được hoàn thiện, những ý tưởng của người trẻ Ninh Bình sẽ không chỉ dừng lại ở các bản kế hoạch trên giấy. Từ chính miền quê, làng nghề và di sản quê hương, nhiều “hạt giống” sáng tạo đang được ươm mầm để trở thành động lực phát triển kinh tế trong tương lai.