Phó Thủ tướng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho các mô hình thanh toán mới, đồng thời đảm bảo an toàn hệ thống.
Phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo "Thanh toán thông minh thúc đẩy tài chính số" thuộc chuỗi hoạt động Ngày Tài chính số 2026, thay mặt Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đánh giá cao Báo Tuổi Trẻ và Ngân hàng Nhà nước phối hợp tổ chức chương trình này nhằm tuyên truyền các chủ trương của Đảng, Chính phủ về mục tiêu phát triển tài chính toàn diện, kinh tế số, chính phủ số, ngân hàng số, thanh toán số.
Nhìn lại hành trình “Ngày Không tiền mặt” từ năm 2019 đến nay, chúng ta đã chứng kiến một cuộc cách mạng trong hành vi tiêu dùng và quản trị dòng tiền của xã hội. Từ chỗ thanh toán số là một lựa chọn mới mẻ, đến nay nó đã trở thành một nhu cầu thiết yếu, là “hơi thở” của nền kinh tế hiện đại, Phó Thủ tướng phát biểu.
Nếu trước đây, trọng tâm là thúc đẩy thay đổi phương thức thanh toán từ tiền mặt sang điện tử, thì hiện nay, mục tiêu lớn hơn là xây dựng một hệ sinh thái tài chính số hiện đại, an toàn, bao trùm và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Trong hệ sinh thái đó, thanh toán không dùng tiền mặt không còn là một dịch vụ đơn lẻ mà đã trở thành “mạch kết nối” của nền kinh tế số, kết nối liên thông giữa ngân hàng với thương mại điện tử, y tế, giáo dục, giao thông, du lịch, dịch vụ công và các nền tảng số khác.
Dữ liệu số, định danh số, kết nối số và thanh toán số đang từng bước hình thành nền tảng tài chính hiện đại, minh bạch và thuận tiện hơn cho người dân và doanh nghiệp. Có thể nói, thanh toán thông minh chính là điều kiện quan trọng để thúc đẩy lưu chuyển dòng tiền, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính, nâng cao hiệu quả quản trị và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế số trong giai đoạn mới.
Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước, tính đến cuối năm 2025, tỷ lệ người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản tại ngân hàng đạt 88,96%. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt năm 2025 gấp 28 lần GDP.
Trong giai đoạn 2021–2025, giá trị giao dịch qua hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng tăng trưởng bình quân khoảng 27–28%/năm. Trung bình mỗi ngày, hệ thống xử lý 789.108 giao dịch với số tiền 2,3 triệu tỷ đồng, phản ánh sự gia tăng nhanh chóng của các giao dịch điện tử.
Tốc độ tăng trưởng số lượng giao dịch qua kênh điện thoại di động đạt mức bình quân 73,32% mỗi năm, trong khi kênh Internet duy trì đà tăng 60,6% về số lượng và 31,92% về giá trị. Đặc biệt, phương thức thanh toán qua mã QR ghi nhận mức tăng trưởng đột biến với 106,24% về số lượng và 128,15% về giá trị giao dịch bình quân hằng năm.
Hiện nay, 100% trường đại học, cao đẳng tại đô thị triển khai thanh toán học phí không dùng tiền mặt; 88% bệnh viện triển khai thanh toán không dùng tiền mặt; 82% người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp thất nghiệp tại đô thị nhận chi trả qua phương thức không dùng tiền mặt.
"Đây không chỉ là những con số mà còn là minh chứng cho niềm tin của nhân dân vào các dịch vụ, sản phẩm công nghệ ngân hàng mới, thể hiện sự thay đổi rõ rệt trong nhận thức và hành vi tiêu dùng của người dân, doanh nghiệp cũng như nỗ lực chuyển đổi của các cơ quan quản lý nhà nước", Phó Thủ tướng nhận định.
Bên cạnh các kết quả nổi bật mà ngành Ngân hàng đã mang lại trong việc phát triển thanh toán không dùng tiền mặt, góp phần thúc đẩy kinh tế số và xã hội số, chúng ta cũng cần thẳng thắn nhìn nhận một số vấn đề như: vẫn còn khoảng cách số giữa đô thị và nông thôn trong tiếp cận dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt; một số bộ phận người dân, đặc biệt là người cao tuổi và người có thu nhập thấp, còn e ngại hoặc chưa tiếp cận được với các phương thức thanh toán mới; hạ tầng thanh toán tuy đã được cải thiện nhưng vẫn cần mở rộng và nâng cao tính bảo mật, khả năng liên thông; an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân trong thanh toán số vẫn là thách thức lớn, nhất là trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi, theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng.
Do đó, trước yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới, để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm và nâng tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt lên mức 30 lần GDP vào năm 2030, Chính phủ xác định thanh toán không dùng tiền mặt không chỉ là công cụ tiện ích mà còn là một mắt xích quan trọng góp phần thúc đẩy tài chính số trong nền kinh tế.
Tại sự kiện, Phó Thủ tướng nhấn mạnh một số định hướng và chỉ đạo trọng tâm:
Thứ nhất, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan liên quan hoàn thiện thể chế, chính sách phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho các mô hình thanh toán sáng tạo, đồng thời bảo đảm quản lý rủi ro và an toàn hệ thống.
Thứ hai, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và các sở, ban, ngành liên quan cần phối hợp chặt chẽ để thúc đẩy thanh toán điện tử trong các lĩnh vực công, nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ công trực tuyến.
Thứ ba, đề nghị các địa phương tích cực triển khai các giải pháp cụ thể nhằm phổ cập dịch vụ tài chính, đặc biệt tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa; phát triển mạng lưới chấp nhận thanh toán không dùng tiền mặt đến từng hộ kinh doanh, từng chợ dân sinh.
Thứ tư, các ngân hàng, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán và các công ty công nghệ tiếp tục đẩy mạnh cải tiến sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ người tiêu dùng.
Thứ năm, các cơ quan báo chí, truyền thông cần tiếp tục lan tỏa thông tin chính thống, nâng cao nhận thức cho người dân về lợi ích và cách sử dụng các phương thức thanh toán hiện đại, góp phần hình thành văn hóa tiêu dùng số.
Phát biểu tại hội thảo, theo ông Nguyễn Lộc Hà - Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch thường trực UBND TP HCM, khi người dân có thể thanh toán nhanh chóng, an toàn và thuận tiện ở mọi nơi, mọi lúc, chi phí giao dịch được giảm xuống, trải nghiệm tiêu dùng được nâng cao thì sẽ tạo động lực cho các hoạt động mua sắm, du lịch, giải trí và sử dụng dịch vụ phát triển mạnh mẽ hơn.
Đối với một trung tâm kinh tế lớn như TP.HCM, đây là yếu tố rất quan trọng để mở rộng thị trường trong nước, gia tăng sức mua và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Không những thế, thanh toán thông minh đang trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh, tiểu thương trong quá trình chuyển đổi số.
Đáng chú ý, theo Phó Chủ tịch thường trực UBND TP HCM, đến cuối năm 2025, TP HCM có khoảng 345.000 doanh nghiệp cùng khoảng 361.000 hộ kinh doanh đang hoạt động trong nhiều lĩnh vực. Đây là lực lượng kinh tế rất quan trọng. Dù vậy không ít hộ kinh doanh vẫn gặp khó khăn trong việc quản lý doanh thu, tiếp cận vốn và ứng dụng công nghệ.
Ông Nguyễn Lộc Hà nhận định, "Việc sử dụng thanh toán số sẽ giúp giao dịch thuận tiện, hình thành dữ liệu giao dịch minh bạch và nâng cao năng lực quản trị, mở rộng tiếp cận tín dụng và từng bước tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số".
Theo ông, trong bối cảnh Chính phủ đang thúc đẩy kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng mới, việc mở rộng thanh toán số sẽ góp phần hoàn thiện hệ sinh thái thương mại điện tử, tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường rộng lớn hơn. Cùng với đó, mở ra nhiều cơ hội mới cho ngành du lịch và thương mại quốc tế. TP HCM là cửa ngõ giao thương và là điểm đến của hàng triệu lượt khách quốc tế mỗi năm. Chỉ riêng năm 2025, ngành du lịch TP HCM ghi nhận sự bùng nổ mạnh mẽ khi đón 8,6 triệu lượt khách quốc tế (tăng 40,3%) và 46 triệu lượt khách nội địa (tăng 20%), tổng doanh thu du lịch đạt 278.566 tỷ đồng.
Cuối cùng, thanh toán thông minh góp phần tăng cường tính minh bạch của nền kinh tế. Dữ liệu giao dịch số giúp nâng cao hiệu quả quản lý, giảm chi phí xã hội, hỗ trợ công tác quản lý thuế, phòng chống gian lận và xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh hơn…, đặc biệt trong bối cảnh TP đang đặt mục tiêu thu ngân sách rất thách thức là phấn đấu thu đạt cột mốc kỷ lục 1 triệu tỷ đồng trong năm 2026.
"TP xác định thanh toán không tiền mặt là một trong những nền tảng quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Tuy nhiên điều chúng ta quan tâm hiện nay không chỉ là thanh toán nhanh hơn hay thuận tiện hơn, mà quan trọng hơn là thanh toán thông minh đang tạo ra những động lực phát triển mới cho nền kinh tế", Phó Chủ tịch thường trực UBND TP HCM, ông Nguyễn Lộc Hà nhấn mạnh.
Chia sẻ về chiến lược phát triển hệ sinh thái số ngân hàng, bên lề sự kiện, Phó Giám đốc khối khách hàng cá nhân Ngân hàng VPBank Nguyễn Chí Hiền, cho biết trong giai đoạn đầu, ngân hàng cung cấp các giải pháp cơ bản gồm thanh toán số và giải pháp mở tài khoản thanh toán trực tuyến kết hợp với eTax Mobile. Kèm theo đó là các dịch vụ hỗ trợ như quét mã QR, máy POS, thanh toán chạm qua tài khoản hoặc thẻ nhằm đảm bảo hệ thống thanh toán diễn ra suôn sẻ, nhanh chóng, an toàn và tiện lợi cho khách hàng. Tiếp đến, ngân hàng gia tăng giá trị cho khách hàng ngoài việc thanh toán. Mọi giao dịch thanh toán sẽ được lưu trữ, cung cấp cho ngân hàng cơ sở dữ liệu để đưa ra các dịch vụ có giá trị gia tăng cao hơn như phê duyệt khoản vay tức thời.
"Hiện tại, VPBank có khả năng xét duyệt trực tuyến các khoản vay ngay lập tức thông qua ứng dụng của ngân hàng. Quá trình giải ngân cho các sản phẩm như thấu chi, thẻ tín dụng, hay vay tín chấp được thực hiện tự động trong vòng vài phút. Hơn nữa, để xây dựng hệ sinh thái tài chính số hoàn chỉnh, ngân hàng cần đáp ứng cả nhu cầu phi tài chính của khách hàng. Do đó, nền tảng của VPBank đã được bổ sung thêm các tính năng như "Shop Thịnh Vượng", là một công cụ hỗ trợ bán hàng và quản lý doanh số. Tính năng này giúp các hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp nhỏ lẻ dễ dàng quản lý doanh thu bán hàng mỗi ngày.
Đồng thời, VPBank cũng phát triển tính năng "Hoàn Tiền Thịnh Vượng", cho phép khách hàng truy cập ứng dụng của ngân hàng để tạo các e-voucher hoặc tổ chức các chiến dịch khuyến mãi để gửi đến toàn bộ khách hàng. Ngoài ra, VPBank cũng hỗ trợ quảng bá các phiếu mua hàng và chương trình khuyến mãi đến 10 triệu khách hàng cá nhân đang sử dụng dịch vụ của ngân hàng", ông Hiền nhấn mạnh.
Ngoài ra, ông cũng cho biết VPBank đang có nhiều hoạt động hỗ trợ khách hàng kinh doanh về mặt thuế vụ, bắt đầu từ việc kết nối với hệ thống eTax Mobile. Ngân hàng cũng đang lên kế hoạch triển khai chương trình "An Tâm Chuẩn Sắc", hướng tới việc hỗ trợ các hộ kinh doanh trong việc khai báo và nộp thuế. Đối với những hộ kinh doanh tuân thủ tốt nghĩa vụ thuế, VPBank sẽ mang đến các ưu đãi về tín dụng và lãi suất. Thêm vào đó, ngân hàng cũng cung cấp các giải pháp tài chính ứng trước thuế, giúp khách hàng linh hoạt trong việc quản lý dòng tiền của mình. Không chỉ hỗ trợ kinh doanh, VPBank còn phát triển tính năng "Super Sinh Lời" trên ứng dụng di động để đáp ứng nhu cầu đầu tư sinh lời của khách hàng. Khách hàng có thể tối ưu hóa số tiền nhàn rỗi hàng ngày với lãi suất hấp dẫn và có thể rút tiền bất cứ lúc nào. Lãi suất được ngân hàng công khai rõ ràng trên ứng dụng và việc thanh toán lãi diễn ra vào lúc 9 giờ sáng mỗi ngày.
Nói về số lượng khách hàng hộ kinh doanh trong 3 tháng qua, theo ông Nguyễn Chí Hiền, kể từ khi hợp tác với các cơ quan thuế tại Hà Nội và toàn quốc về việc tích hợp eTax Mobile và tư vấn cho khách hàng, VPBank đã thu hút hơn 300.000 hộ kinh doanh mới, cá nhân kinh doanh nhỏ lẻ. Về các tính năng mới như Shop Thịnh Vượng hay Hoàn Tiền Thịnh Vượng, ngân hàng nhận thấy tỷ lệ sử dụng rất cao. Hơn 100.000 khách hàng đã bắt đầu sử dụng các tính năng này mặc dù chúng mới được ngân hàng triển khai. Đối với mảng tín dụng, cho đến nay VPBank đã giải ngân gần 1.000 tỷ đồng cho chương trình hỗ trợ các hộ kinh doanh. Với giải pháp đã được hoàn thiện hơn, thu hút và hỗ trợ được một lượng khách hàng nhất định, VPBank tin rằng sau khi hệ sinh thái số được tối ưu, kết hợp với các chương trình phối hợp với cơ quan thuế và các cơ quan ban ngành, ngân hàng sẽ mang đến các sản phẩm, dịch vụ nhanh chóng hơn và tác động tích cực hơn đến hoạt động hàng ngày của các hộ kinh doanh.
Để đảm bảo an toàn tài sản, bảo mật thông tin trong chuyển đổi số và thúc đẩy phát triển cho các hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa, VPBank xác định năng lực xử lý giao dịch và đảm bảo an toàn giao dịch là cốt lõi. Ngân hàng áp dụng các hình thức xác thực đa tầng, từ Smart OTP đến dữ liệu sinh trắc học, đảm bảo giao dịch đã được xác thực đầy đủ và an toàn nhất. Đồng thời, ngân hàng ứng dụng AI và Machine Learning để xây dựng hệ thống rà soát toàn bộ giao dịch theo thời gian thực. Hệ thống cảnh báo real-time thông báo kịp thời cho khách hàng hoặc bộ phận xử lý giao dịch khi phát hiện giao dịch đáng ngờ, đảm bảo bảo mật tối đa theo chuẩn quốc tế. VPBank cam kết tiếp tục đầu tư vào hoạt động này trong thời gian tới để đối phó với những rủi ro về Cyber Security và an ninh mạng có thể phát sinh trong nền kinh tế số.
"Ngân hàng cùng các nền tảng thanh toán trung gian sẽ liên tục hỗ trợ, chia sẻ kinh nghiệm, tăng cường đầu tư để mang đến mức độ an toàn và bảo mật cao nhất, duy trì niềm tin của khách hàng trong việc chuyển sang nền kinh tế số", Phó Giám đốc khối khách hàng cá nhân Ngân hàng VPBank khẳng định.
