Xanh hóa để giữ vững lợi thế cạnh tranh

Xung quanh câu chuyện này, Diễn đàn Doanh nghiệp đã có cuộc trao đổi với ông Đào Anh Thắng - Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nhựa Tiền Phong, nhằm làm rõ những kinh nghiệm thực tiễn từ một doanh nghiệp tiên phong trong chuyển đổi.

- Thưa ông, với lộ trình hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050, ông đánh giá thế nào về những rào cản hiện hữu của cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) đối với nỗ lực “xanh hóa” sản xuất của các doanh nghiệp nhựa hiện nay?

Theo kinh nghiệm của Nhựa Tiền Phong, có một số rào cản như sau. Thứ nhất, rào cản về kỹ thuật và vận hành, tính ổn định. Ngành nhựa sử dụng công suất rất lớn và cần sự ổn định rất cao về nguồn điện. Tuy nhiên, điện gió và điện mặt trời hiện chưa được ổn định. Đối với đặc thù của khu vực phía Bắc, năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết, gây khó khăn cho việc đảm bảo điện năng ổn định 24/7 phục vụ sản xuất công nghiệp. Bên cạnh đó, chi phí đầu tư cho hệ thống lưu trữ cao dẫn đến việc truyền tải từ các khu vực xa xôi có thể gây nghẽn cục bộ.

Thứ hai, chi phí và tài chính quy mô về vốn. Vốn đầu tư ban đầu của việc xây dựng đường dây điện riêng hoặc hệ thống điện mái mặt trời có công suất lớn đòi hỏi nguồn vốn rất lớn. Điều này gây khó khăn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận. Mặc khác, mặc dù điện xanh hơn nhưng mà giá điện theo cơ chế DBPA cao hơn hoặc không cạnh tranh được với giá điện thông thường và trong ngắn hạn tạo cái áp lực chi phí sản xuất cho các doanh nghiệp.

Thứ ba, pháp lý và thủ tục phức tạp. Các thủ tục trong quá trình liên quan đến các đấu nối hợp đồng mua bán điện ba bên, cấp giấy chứng nhận năng lượng xanh vẫn còn phức tạp và tốn thời gian.
Cuối cùng, đấu nối hạ tầng lưới điện. Năng lực hạ tầng lưới điện truyền tải hiện hữu chưa đồng bộ gây nghẽn mạch cục bộ tạo khó khăn trong việc truyền tải từ các dự án năng lượng tái tạo đến các nhà máy sản xuất.

- Vấn đề thiếu hụt nhân lực chất lượng cao được coi là một rào cản hữu hình, Nhựa Tiền Phong có chiến lược cụ thể nào để nâng cấp trình độ đội ngũ nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, thưa ông?

Trước mắt, Nhựa Tiền Phong ưu tiên đào tạo kiến thức cốt lõi trình độ tư duy cho đội ngũ lãnh đạo và quản lý cấp trung trước. Sau đó, từ các đội ngũ lãnh đạo cấp cao và cấp trung sẽ lan tỏa đến các nhân viên. Thông qua các khóa đào tạo ngắn hạn và thường xuyên, một số hoạt động mà Nhựa Tiền Phong đang thực hiện gồm: Đào tạo nội bộ và chuyển đổi tư duy, tổ chức các buổi chia sẻ kiến thức ngắn hạn thực tế về ESG cho các cán bộ quản lý để hướng dẫn về mục tiêu ESG và đưa KPI vào trong quá trình hoạt động. Đồng thời, tích hợp ESG vào quy trình hiện tại, không cách rời việc giao nhiệm vụ và triển khai ESG cho phòng ban riêng mà đưa nó vào các tiêu chuẩn và mô tả công việc hiện hữu cho các đơn vị.

Về tận dụng nguồn lực của các cái chuyên gia đồng hành, hiện tại doanh nghiệp cũng đang hợp tác với rất nhiều tổ chức có uy tín như: Viện thành viên Hội đồng quản trị Việt Nam và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) để tổ chức các khóa đào tạo liên quan ESG cho đội ngũ lãnh đạo cấp cao, cấp trung. Đồng thời, sử dụng các chuyên gia của hai tổ chức đó cho để tư vấn trực tiếp cho quá trình chuyển đổi ESG.

Đặc biệt, tập trung vào tính minh bạch của báo cáo, nâng cao kỹ năng thu thập dữ liệu, báo cáo minh bạch cho bộ phận nhân sự và tài chính để đáp ứng yêu cầu khắt khe của đối tác, các nhà đầu tư.

- Từ thực tiễn của doanh nghiệp, ông có kiến nghị gì đối với Chính phủ và các địa phương trong việc xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ ngành nhựa chuyển đổi xanh, đặc biệt tại các KCN đang phát triển mạnh ở miền Bắc?

Chuyển đổi xanh là một quá trình dài hạn. Đối với các doanh nghiệp thì cần có nguồn lực tài chính, con người, công nghệ cũng như là cơ sở hạ tầng rất lớn để chuyển đổi. Dựa trên kinh nghiệm và thực tế trong quá trình chuyển đổi, Nhựa Tiền Phong có một số những kiến nghị.

Thứ nhất, việc xây dựng những chính sách và cơ chế hỗ trợ cụ thể cho doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi xanh như là cung cấp tín dụng xanh cho các dự án chuyển đổi thành phần. Thứ hai, xây dựng những tiêu chuẩn xanh về ngành nhựa xây dựng. Trong đó, quy định rõ ràng về lộ trình bắt buộc áp dụng phải thay đổi. Thứ ba, tạo ra các hệ sinh thái xanh để các doanh nghiệp hỗ trợ lẫn nhau. Điển hình, xây dựng nguồn nguyên liệu đầu vào, công nghệ, trao đổi về R&D, tạo liên kết vùng, chuỗi cung ứng xanh, logistics không chỉ trong nước mà còn có các đối tác quốc tế.

Thứ tư, xây dựng những cơ chế, chính sách khuyến khích sử dụng sản phẩm xanh cho người tiêu dùng. Thứ năm, đẩy mạnh triển khai các mô hình KCN sinh thái, là những KCN có quy hoạch ngay từ đầu chuyên việc cho ngành tái chế nhựa và có sẵn hệ thống xử lý nước thải, khí thải đạt chuẩn. Đồng thời, các doanh nghiệp có thể sử dụng đầu ra của nhau để làm nguyên liệu tạo nên nền kinh tế tuần hoàn. Thứ sáu, hỗ trợ đào tạo chuyển giao công nghệ, xây dựng các trung tâm nghiên cứu chuyên sâu liên kết với các trường đào học lớn để đào tạo nghiên cứu và chuyển giao công nghệ hỗ trợ cho các doanh nghiệp sản xuất trong nước.

- Trân trọng cảm ơn ông!