Doanh nghiệp Việt khó vào chuỗi cung ứng toàn cầu do thiếu tiêu chuẩn quản trị và ngôn ngữ đối thoại chung dù tích cực kết nối tại các triển lãm.
Sự thiếu hụt về tiêu chuẩn quản trị vận hành đang tạo ra một rào cản ngăn cách các doanh nghiệp Việt Nam tiến sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Tại tọa đàm chủ đề “Đồng hành ngành Công nghiệp Hỗ trợ Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu” tại TPHCM, ông Đỗ Hoàng Trung, Chủ tịch Tập đoàn công nghệ IDEAS, khẳng định nút thắt rất lớn hiện nay là tiêu chuẩn quản trị vận hành của doanh nghiệp nội địa không đáp ứng được các yêu cầu từ phía đối tác và các chuỗi giá trị toàn cầu. Việc thiếu sự tương thích trong hệ thống quản lý khiến các nỗ lực kết nối trở nên khó khăn.
Bà Lê Nguyễn Thiên Nga, Viện trưởng Viện Quản trị chính sách và Chiến lược phát triển, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, Chủ nhiệm Đề án quốc gia từ chính sách ra cuộc sống, nhận định các bên tham gia hiện nay không nói cùng một ngôn ngữ. Theo bà Lê Nguyễn Thiên Nga, doanh nghiệp hỗ trợ Việt hiện không có chung công thức hay các danh mục tiêu chuẩn nhất định để làm việc cùng nhau. Tình trạng này đặc biệt nghiêm trọng đối với nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các đơn vị này thiếu hụt dữ liệu về chiến lược chính sách của hệ thống toàn cầu. Sự thiếu vắng thông tin và tiêu chuẩn khiến doanh nghiệp Việt Nam khó lòng thích nghi với các quy trình vận hành quốc tế.
Sau nhiều cuộc gặp gỡ và triển lãm diễn ra liên tục nhưng hiệu quả vẫn rất hạn chế, không thể làm việc với nhau do khác biệt về ngôn ngữ chuyên môn. Đây là một sự lãng phí nguồn lực trong nỗ lực tìm kiếm đối tác.
Sự lệch pha này còn tồn tại ngay cả trong giao tiếp nội địa. Bà Lê Nguyễn Thiên Nga khẳng định ngay cả khi nói tiếng Việt, ngôn ngữ giao tiếp của mỗi người trong từng lĩnh vực chuyên sâu đang hoàn toàn khác nhau. Nhiều đơn vị chấp nhận đóng phí tham gia các hội chợ thương mại nhưng rốt cuộc chỉ dừng lại ở vai trò “người quan sát”. Nguyên nhân là do các doanh nghiệp chưa xác định rõ mục tiêu cụ thể và chưa chuẩn hóa được ngôn ngữ kết nối cần thiết. Thực tế, các bên vẫn thường xuyên gặp gỡ và duy trì sự thân thiết với nhau trong các sự kiện. Tuy nhiên, sự thân thiết mang tính xã giao này chưa thể chuyển hóa thành các cam kết kinh tế do thiếu sự đồng nhất trong ngôn ngữ đối thoại chuyên môn.
Các tập đoàn đa quốc gia vận hành dựa trên những bộ quy tắc đối thoại rất chặt chẽ và chuyên nghiệp. Ông Đỗ Hoàng Trung nêu rõ ngôn ngữ đối thoại của các tập đoàn toàn cầu hiện nay dựa trên nguyên tắc 3M. Ba thành tố cốt lõi của nguyên tắc này bao gồm: quản trị chung mục tiêu, điều hành bằng hệ thống và đánh giá hiệu quả thông qua các số liệu thực tế. Đây là “ngôn ngữ chung” mà các nhà cung cấp cần phải nắm vững nếu muốn tham gia vào mạng lưới sản xuất toàn cầu.
Xu hướng lựa chọn đối tác của các chuỗi cung ứng lớn cũng đang thay đổi. Theo quan sát của ông Đỗ Hoàng Trung các tập đoàn hiện ưu tiên tìm kiếm những đối tác có độ ổn định và uy tín cao. Các tiêu chí về chất lượng quản trị và tính bền vững đang dần thay thế việc chỉ tập trung vào những đơn vị gia công với mức giá rẻ như trước đây. Để có thể hợp tác thành công, bà Lê Nguyễn Thiên Nga khẳng định doanh nghiệp Việt Nam và thế giới buộc phải đạt được bức tranh chung về ngôn ngữ trao đổi.
Để tháo gỡ rào cản, việc xây dựng các bộ tiêu chuẩn đối thoại là nhiệm vụ cấp thiết. Bà Lê Nguyễn Thiên Nga đề xuất xây dựng bộ tiêu chí đối thoại chung dành riêng cho doanh nghiệp tại TPHCM. Sau khi hoàn thiện, mô hình này sẽ được nhân rộng ra tất cả tỉnh thành trên cả nước để tạo ra sự thống nhất.
Bà Lê Nguyễn Thiên Nga đề nghị các doanh nghiệp cần ngồi lại cùng nhau và tập trung toàn bộ cơ sở dữ liệu để thống nhất ngôn ngữ giao tiếp chung. Trong các đề xuất hợp tác gửi đến tập đoàn lớn, bà Lê Nguyễn Thiên Nga kiến nghị doanh nghiệp phải viết rõ ràng về mong muốn, mục tiêu và tầm nhìn dài hạn.
Bên cạnh đó, việc quảng bá năng lực cũng cần được thực hiện một cách chuyên nghiệp hơn. Bà Lê Nguyễn Thiên Nga đề xuất đưa các thông tin về năng lực doanh nghiệp vào những báo cáo nghiên cứu quốc tế. Đây là cách để khách hàng trên thế giới có thể tự tìm đến các nhà cung cấp Việt Nam một cách chủ động.
Về mặt nâng cao năng lực quản trị, bà Nga gợi ý tổ chức các chương trình làm việc chuyên sâu với các đơn vị danh tiếng như Stanford, NVIDIA, Apple, Intel. Mục tiêu là mời đại diện từ các tổ chức này đóng vai trò chuyên gia tư vấn cho hiệp hội doanh nghiệp, từ đó giúp chuẩn hóa ngôn ngữ đối thoại và nâng cao vị thế của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam trên thị trường quốc tế.
