Doanh nghiệp công nghệ đứng trước cơ hội lớn chưa từng có khi hành lang pháp lý, chiến lược quốc gia về AI được ban hành và thị trường được hình thành.
Tại Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo Việt Nam - AI360 2026 do Hiệp hội Phần mềm và dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA) tổ chức, ông Nguyễn Văn Khoa - Chủ tịch VINASA nhấn mạnh: Mục tiêu hình thành 10 thương hiệu AI Việt Nam có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế vào năm 2030 là đơn đặt hàng gửi tới cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số.
AI360 2026 được tổ chức khi hành lang pháp lý cho sự phát triển AI đã rõ, Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đưa ra những chỉ hướng quan trọng. Trong khi đó, thị trường đã hình thành, từ nhu cầu tích hợp AI vào dịch vụ công đến hàng trăm nghìn doanh nghiệp nhỏ và vừa có nhu cầu ứng dụng AI để tăng năng suất, hiệu suất.
.jpg)
Theo ông Nguyễn Văn Khoa, đây là thời điểm AI Việt Nam bước vào vận hành. Doanh nghiệp Việt với lợi thế hiểu tiếng Việt, bài toán của người Việt và đang làm ra những sản phẩm AI “Make in VietNam”. Vì vậy, doanh nghiệp công nghệ số sẵn sàng nhận những bài toán lớn nhất của đất nước.
Ông Trần Anh Tú - Phó Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ) đồng quan điểm khi nhấn mạnh, trọng tâm hiện nay là tổ chức thực hiện chính sách thể chế với các yêu cầu: đưa AI vào công việc một cách có trách nhiệm, tạo ra lợi ích cụ thể cho người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế.
Để chuyển hoá nhu cầu thành thị trường, ông Trần Anh Tú cho rằng: Chuyển đổi AI phải gắn với hiệu quả thực tế. Người đứng đầu lựa chọn khâu ưu tiên, giao rõ trách nhiệm. Mỗi kế hoạch cần có hiện trạng để đối chiếu, tiêu chí đánh giá và tính đủ chi phí từ dữ liệu, tích hợp đến đào tạo, vận hành.
Cùng đó, phát triển năng lực AI Việt Nam gắn với thị trường. Nhu cầu cần được cụ thể hóa thành bài toán có đơn vị sử dụng và yêu cầu đầu ra rõ ràng, làm cơ sở cho đặt hàng, thuê dịch vụ, mua sắm đổi mới sáng tạo.
Các yêu cầu tiếp theo được ông Trần Anh Tú đề cập là mở rộng tiếp cận nguồn lực: dữ liệu có chất lượng và chủ thể chịu trách nhiệm; chia sẻ năng lực tính toán, mô hình dùng chung; giải pháp dễ triển khai, chi phí minh bạch cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh. Cuối cùng, quản trị AI theo rủi ro: Luật phân loại hệ thống AI theo ba mức cao, trung bình, thấp; trách nhiệm của nhà cung cấp, bên triển khai và người sử dụng phải được xác định rõ.
Trong quá trình đó, doanh nghiệp AI Việt Nam là lực lượng chủ lực trong nghiên cứu, phát triển và triển khai chuyển đổi AI quốc gia.
Nhìn từ góc độ thị trường, bên cạnh những cơ hội phát triển AI, bà Nguyễn Minh Thu - Phó trưởng phòng Xúc tiến thương mại và đầu tư, Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo chỉ ra một số một số vấn đề cần giải quyết trong phát triển và ứng dụng AI.
.jpg)
Trước hết là những vấn đề về nền tảng bao gồm dữ liệu, hạ tầng tính toán và nhân lực. Theo đó, cần nâng cao chất lượng, khả năng tiếp cận, chia sẻ và liên thông dữ liệu; nâng cao khả năng tiếp cận và sử dụng hiệu quả tài nguyên tính toán AI. Cùng với đó, phát triển nhân lực chuyên sâu và kỹ năng triển khai AI.
Liên quan đến vấn đề triển khai, thị trường và thương mại hóa, hiện nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp SME còn khó khăn khi lựa chọn giải pháp AI, cách thức đo hiệu quả ứng dụng và khả năng nhân rộng ứng dụng trên quy mô lớn. Ngoài ra, trong quá trình kết nối cung cầu, cần gắn nhu cầu thực tế với năng lực cung cấp giải pháp thử nghiệm và thương mại hóa. Xuyên suốt trong quá trình này, bà Nguyễn Thị Minh Thu nhấn mạnh yêu cầu đảm bảo quản trị rủi ro, an toàn và bảo vệ dữ liệu.
Từ thực tế trên, hướng tới thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI, mở rộng thị trường cho các doanh nghiệp công nghệ, Chủ tịch VINASA Nguyễn Văn Khoa kiến nghị Bộ Khoa học và Công nghệ sớm vận hành Quỹ Phát triển trí tuệ nhân tạo quốc gia và cơ chế hỗ trợ, ưu tiên doanh nghiệp nhỏ và vừa sử dụng giải pháp AI do doanh nghiệp Việt Nam phát triển.
Bên cạnh đó, tăng cường đặt hàng và hợp tác công - tư để doanh nghiệp trong nước tham gia xây dựng các nền tảng AI dùng chung, tích hợp AI vào dịch vụ công. Đồng thời, mở dữ liệu dùng chung, dữ liệu tiếng Việt và hạ tầng tính toán cho doanh nghiệp, phục vụ phát triển các mô hình AI Việt Nam. Đơn giản hóa thủ tục tuân thủ, thử nghiệm, và sớm cụ thể hóa các cơ chế ưu đãi thuế, hỗ trợ lãi suất cho hoạt động AI như Chiến lược đã định hướng.