Chính sách - Quy hoạch

Yêu cầu 3 luật về đất đai, nhà ở, bất động sản có hiệu lực cùng thời điểm

Diệu Hoa • 18/11/2026 04:00

Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ giữa Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), đồng thời quy định thời điểm có hiệu lực thi hành của cả ba luật.

Yêu cầu này được đặt ra trong bối cảnh nhiều vướng mắc từ thực tiễn vẫn đang được doanh nghiệp kiến nghị tháo gỡ, từ cơ chế tiếp cận đất đai, phát triển nhà ở cho thuê đến điều kiện chuyển nhượng dự án.

Cần có một cơ quan thống nhất ban hành quy trình thủ tục đầu tư với các bước bắt buộc và tối giản. Ảnh: DH
Nhiều vướng mắc từ thực tiễn triển khai dự án đang được doanh nghiệp kiến nghị tháo gỡ. Ảnh: DH

Môi trường pháp lý cần tính ổn định và dự báo

Phát biểu tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 17/11 khi cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với 2 dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất các dự thảo đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua sau khi tiếp thu đầy đủ và giải trình thuyết phục ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện các dự thảo, rà soát cả nội dung và kỹ thuật lập pháp; bảo đảm thể chế hóa đúng, đủ các chủ trương của Đảng, nhất là Nghị quyết 21-NQ/TW 2026, đồng thời thực hiện nghiêm Quy định 178 về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong xây dựng pháp luật.

Đáng chú ý, Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu bảo đảm sự thống nhất giữa Luật Đất đai (sửa đổi) với Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và các quy định pháp luật liên quan. Chính phủ cần báo cáo rõ phương án quy định chi tiết đối với những nội dung sẽ tiếp tục được làm rõ tại văn bản dưới luật; khẩn trương xây dựng, ban hành đầy đủ văn bản hướng dẫn để có hiệu lực đồng thời với luật.

Các quy định cần rõ ràng, khả thi, không làm phát sinh thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ không cần thiết, đồng thời bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân và doanh nghiệp. Theo ông Nguyễn Hồng Diên, việc tổ chức thực hiện và sửa đổi, bổ sung các luật liên quan cũng cần được chú trọng để bảo đảm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương đã đề ra.

Trước đó, góp ý công tác xây dựng luật, ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế VCCI cho biết doanh nghiệp cần môi trường pháp lý có tính ổn định và dự báo, nhất là với các dự án có vòng đời đầu tư 20-50 năm. VCCI cũng lưu ý, những quy định thiếu rõ ràng về tiếp cận đất đai có thể làm tăng chi phí tuân thủ và rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp tư nhân.

Đây là một trong những mối quan tâm xuyên suốt của doanh nghiệp khi góp ý sửa đổi các luật về bất động sản. Bởi với những dự án có thời gian chuẩn bị và triển khai kéo dài, sự thiếu rõ ràng hoặc thiếu tính kế thừa trong quy định pháp luật có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch đầu tư và khả năng đưa dự án vào thực hiện.

Doanh nghiệp đề xuất tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn

Trong nhóm vấn đề liên quan đến Luật Đất đai, nhiều ý kiến đề nghị làm rõ cơ chế thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất, tránh những điều kiện có thể trở thành rào cản khiến dự án không thể triển khai dù nhà đầu tư đã đạt được sự đồng thuận của phần lớn người sử dụng đất.

Đề xuất cấm chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai nhằm hạn chế đầu cơ cần được cân nhắc về tác động đến thị trường. Ảnh: DH
Doanh nghiệp kỳ vọng tháo gỡ vướng mắc trong tiếp cận đất đai và triển khai dự án. Ảnh: DH

Theo PGS TS Nguyễn Thị Nga - Phó trưởng khoa Pháp luật Kinh tế, Trường Đại học Luật Hà Nội quy định nhà đầu tư phải đạt đồng thời trên 75% diện tích đất và trên 75% số lượng người sử dụng đất mới được xem xét thu hồi phần diện tích còn lại có thể tạo ra rào cản cơ học.

Theo bà Nga, nên cân nhắc chỉ lựa chọn một trong hai tiêu chí về tỷ lệ diện tích hoặc số lượng người sử dụng đất, đồng thời quy định rõ thời hạn xử lý hồ sơ của cơ quan nhà nước. Vấn đề đặt ra là tránh tình trạng doanh nghiệp đã thỏa thuận được phần lớn diện tích, bỏ ra nguồn vốn lớn nhưng vẫn không thể triển khai dự án do một nhóm nhỏ chủ sử dụng đất chưa đồng thuận.

Một nội dung khác được góp ý là quy định về quy mô dự án khi xem xét cơ chế thu hồi đất. Với trường hợp trung tâm logistics phải có quy mô trên 50 ha mới thuộc diện Nhà nước thu hồi đất, ý kiến góp ý cho rằng diện tích không phải tiêu chí duy nhất phản ánh hiệu quả kinh tế, công nghệ hay mức độ đóng góp của dự án. Vì vậy, việc xem xét cần dựa trên tổng thể các yếu tố thay vì áp dụng một ngưỡng diện tích cứng.

Bên cạnh cơ chế tiếp cận đất, quy định chuyển tiếp cũng là vấn đề được doanh nghiệp quan tâm. Luật sư Phạm Thanh Tuấn - Đoàn Luật sư TP Hà Nội lưu ý nguy cơ các dự án đã hoàn thành việc lựa chọn nhà đầu tư nhưng chưa hoàn tất thủ tục giao đất, cho thuê đất phải thực hiện lại quy trình khi luật mới có hiệu lực.

Để hạn chế gián đoạn, ông Tuấn kiến nghị công nhận kết quả lựa chọn nhà đầu tư đã hoàn thành trước thời điểm luật mới có hiệu lực; tiếp tục thực hiện thủ tục giao đất, cho thuê đất theo cơ chế đã được xác lập và quy định rõ trường hợp chuyển tiếp đối với dự án đang trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư.

Theo đó, nếu không có quy định chuyển tiếp phù hợp, doanh nghiệp có thể phải thực hiện lại thủ tục, phát sinh thêm chi phí và kéo dài tiến độ. Đây là rủi ro đáng lưu ý bởi quá trình chuẩn bị pháp lý của một dự án bất động sản có thể kéo dài nhiều năm.

Với Luật Nhà ở, các kiến nghị của doanh nghiệp tập trung vào việc cụ thể hóa chính sách phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp, tạo cơ chế đủ hấp dẫn để khu vực tư nhân tham gia đầu tư nhà ở cho thuê và hoàn thiện quy định về nhà lưu trú công nhân.

Đại diện Becamex đánh giá cao định hướng bổ sung loại hình nhà ở thương mại giá phù hợp, song cho rằng cần cụ thể hóa cơ chế, chính sách của Nhà nước và tiêu chí áp dụng để doanh nghiệp có cơ sở triển khai.

Những nội dung cần được làm rõ gồm tiêu chí xác định nhà ở thương mại giá phù hợp, cơ chế ưu đãi về đất đai, đầu tư và tài chính cũng như điều kiện, tiêu chuẩn kỹ thuật để các địa phương thống nhất trong quá trình thẩm định, phê duyệt dự án. Theo doanh nghiệp, nếu thiếu những quy định cụ thể, loại hình nhà ở mới có thể khó đi vào thực tế dù đã được bổ sung trong luật.

Đối với nhà ở cho thuê, đại diện Công ty CP Him Lam cho rằng các quy định liên quan đến khu vực tư nhân vẫn chưa rõ ràng. Doanh nghiệp đề nghị bổ sung cơ chế cụ thể để tạo cơ sở pháp lý cho doanh nghiệp tham gia đầu tư, đồng thời giúp địa phương thuận lợi hơn trong phát triển loại hình này.

Đại diện Becamex cũng đề nghị phân biệt rõ nhà ở thương mại để bán với nhà lưu trú công nhân thuê trong khu công nghiệp. Hai loại hình có mục đích khai thác và đối tượng sử dụng khác nhau nên cần cơ chế điều chỉnh phù hợp.

Trong khi đó, với Luật Kinh doanh bất động sản, các kiến nghị đi sâu vào việc cắt giảm thủ tục, tháo gỡ điều kiện chuyển nhượng dự án và hoàn thiện hành lang pháp lý cho giao dịch điện tử.

Bà Nguyễn Thúy Hà - Phó Giám đốc Công ty Kinh doanh Bất động sản Viglacera đề nghị làm rõ quy định chủ đầu tư không được ủy quyền ký hợp đồng đặt cọc hoặc hợp đồng kinh doanh bất động sản, nhất là trường hợp giữa các đơn vị trong cùng hệ thống doanh nghiệp.

Viglacera cũng đề nghị quy định rõ thời điểm có hiệu lực của hợp đồng điện tử, đặc biệt với giao dịch sử dụng chữ ký số. Trong khi đó, Phục Hưng Holdings đề nghị làm rõ trình tự, thời điểm cấp mã định danh bất động sản và trách nhiệm của các bên liên quan trong quá trình giao dịch điện tử.

(0) Bình luận
Nổi bật
Mới nhất
Yêu cầu 3 luật về đất đai, nhà ở, bất động sản có hiệu lực cùng thời điểm
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO