Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc đưa ra cảnh báo, các dịch vụ liên quan đối mặt với lạm phát và những bất ổn do căng thẳng địa chính trị,... có thể sẽ tác động tiêu cực đến hoạt động du lịch.
Xung đột Trung Đông trong hơn 1 tháng qua đã thổi bay những kỳ vọng và các động lực tăng trưởng vốn chưa thực sự vững bền sau đại dịch Covid-19 của ngành du lịch toàn cầu. Việc đóng cửa không phận khu vực của Vịnh Ba Tư do xung đột, theo dữ liệu từ Hội đồng Du lịch và Lữ hành Thế giới (WTTC), đã khiến hơn 43.000 chuyến bay bị hủy chỉ trong vài tuần, với các lộ trình bị kéo dài thêm hàng nghìn km và giá nhiên liệu trở nên cao quá mức.
Các thiệt hại từ hàng không nghỉ bay, gián đoạn chặng nghỉ, theo một ước tính mới của Financial Times ghi nhận sau 23 ngày kể từ khi xung đột bắt đầu, 20 hãng hàng không niêm yết lớn nhất thế giới đã bị bốc hơi khoảng 53 tỷ USD giá trị vốn hóa. Riêng ở khu vực Trung Đông, Hội đồng Du lịch và Lữ hành Thế giới (WTTC) cho hay xung đột Iran không chỉ gây xáo trộn thị trường năng lượng toàn cầu mà còn khiến ngành du lịch Trung Đông thất thu ít nhất 600 triệu USD mỗi ngày do chi tiêu của du khách quốc tế sụt giảm mạnh.
Ở trong nước, doanh nghiệp lữ hành đã thông báo tạm dừng khai thác tour đến một số thị trường Trung Đông. Ông Nguyễn Quốc Kỳ - Chủ tịch HĐQT Vietravel cho biết hoanh nghiệp này đã phải chủ động tạm dừng các tour đến Israel, Iran và các nước lân cận ngay khi xung đột leo thang. Thiệt hại không chỉ dừng lại ở việc hoàn tiền tour cho khách mà còn là chi phí đặt cọc dịch vụ (vé máy bay, khách sạn) tại nước sở tại rất khó thu hồi hoàn toàn.
Ông Nguyễn Công Hoan - Tổng Giám đốc Flamingo Redtours cũng chia sẻ rằng tâm lý khách hàng cực kỳ nhạy cảm. Ngay cả khi điểm đến không nằm trong vùng chiến sự (như Ai Cập hay Thổ Nhĩ Kỳ), lượng khách đặt tour vẫn giảm từ 30 - 50% do lo ngại rủi ro an ninh lan rộng. Trong khi đó, Saigontourist ghi nhận sự dịch chuyển dòng khách rõ rệt. Thay vì các tour "Hành trình huyền bí Trung Đông" vốn rất hot, doanh nghiệp phải dồn lực sang các thị trường thay thế như Nhật Bản, Hàn Quốc và Đông Nam Á để bù đắp sự thiếu hụt doanh thu.
“Khi các hãng hàng không phải thay đổi lộ trình, du khách đổ dồn sang Turkish Airlines, Turkmenistan Airlines, Air China và các chuyến bay thẳng của Vietnam Airlines. Tình trạng quá tải đang diễn ra cục bộ. Giá vé và quyền lợi khách hàng là bài toán lớn của chúng tôi lúc này”, một đại diện doanh nghiệp lữ hành cho biết.
Thách thức dĩ nhiên diễn ra với chiều inbound - khách vào nội địa. Nhưng mặt khác, áp lực của hủy tour chuyển tuyến của khách có kế hoạch du lịch đến vịnh Ba Tư, giờ đây sẽ là cơ hội của ngành công nghiệp không khói Việt Nam. Làm gì để hiện thực mục tiêu trong bối cảnh đầy biến động và thách thức như vậy?
Ông Phùng Xuân Minh - Chủ tịch Saigon Ratings nhận định: Trên cơ sở nghiên cứu và trực tiếp làm việc với các doanh nghiệp từ hàng không, lữ hành, phân khúc khách sạn cao cấp (lưu trú), có thể khẳng định mặc dù có nhiều tiềm năng nhưng Du lịch Việt Nam còn phải đối mặt với những khó khăn, thách thức cơ bản ngoài rủi ro vĩ mô bên ngoài.
Trước hết, điểm nghẽn lớn nhất của du lịch Việt Nam hiện nay nằm ở mô hình tăng trưởng hiện tại của ngành. Năm 2025, Việt Nam đón khoảng 21,1 triệu lượt khách quốc tế, cao hơn gần 20% so với trước đại dịch. Tổng doanh thu du lịch ước đạt khoảng 39 tỷ USD, tăng khoảng 27% so với năm 2019. Tuy nhiên, nếu nhìn vào tương quan giữa hai chỉ số này có thể thấy tốc độ tăng doanh thu không quá vượt trội so với tăng trưởng lượng khách, cho thấy giá trị tạo ra trên mỗi lượt khách vẫn chưa được cải thiện rõ rệt. Điều này phản ánh một thực tế rằng, trong nhiều năm qua, tăng trưởng của du lịch Việt Nam chủ yếu được thúc đẩy bởi mở rộng quy mô thị trường - thu hút càng nhiều khách càng tốt.
Hai là cơ cấu thị trường khách quốc tế vẫn phụ thuộc khá lớn vào một số thị trường truyền thống và gần như chưa thay đổi đáng kể so với thời điểm trước đại dịch. Năm thị trường du lịch hàng đầu gồm Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan và Mỹ hiện chiếm khoảng 55% tổng lượng khách quốc tế đến Việt Nam. Cấu trúc này giúp ngành du lịch phục hồi nhanh trong ngắn hạn, nhưng cũng làm cho tăng trưởng trở nên nhạy cảm hơn trước những biến động về kinh tế, chính sách hay tình hình địa chính trị của thế giới.
Bên cạnh đó, theo ông Minh, hiện nay hệ sinh thái sản phẩm du lịch Việt Nam vẫn thiếu những trải nghiệm khác biệt có khả năng gia tăng giá trị thương hiệu và thúc đẩy mức chi tiêu của du khách. Nhiều điểm đến hiện nay, vẫn cạnh tranh chủ yếu dựa trên cảnh quan tự nhiên, lợi thế chi phí hoặc sự thuận tiện, trong khi các lớp giá trị sâu hơn như văn hóa, sáng tạo hay trải nghiệm bản địa vẫn chưa được phát triển đủ mạnh.
Để thu hút khách đến và giữ chân, đặc biệt để Việt Nam trở thành điểm đến hàng đầu trong khu vực và thế giới trong tâm trí lựa chọn của khách hàng ngay giai đoạn “chuyển hướng” cũng như lúc vĩ mô bình thường, ông Minh nhấn mạnh yêu cầu đặt ra là phải tái cấu trúc không gian phát triển du lịch theo địa giới mới một cách bài bản, khoa học; rà soát lại phân bổ tài nguyên, dòng khách, hạ tầng và chuỗi dịch vụ để xác định các vùng phát triển động lực, hành lang du lịch và cụm điểm đến phù hợp. Đây là cơ hội để hình thành các cực tăng trưởng du lịch mới, tối ưu hóa nguồn lực đầu tư và nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên...
