Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 là cơ hội để các quốc gia thành viên khẳng định bản lĩnh của một khu vực đang vươn mình trở thành đầu tàu tăng trưởng của thế giới.
Nhận lời mời của Tổng thống Philippines, Chủ tịch ASEAN 2026 Ferdinand Romualdez Marcos Jr, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng sẽ dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiếp tục đối mặt nhiều bất định, từ gián đoạn chuỗi cung ứng, biến động năng lượng cho tới xu hướng phân mảnh thương mại, ASEAN đang ngày càng cho thấy vai trò như một “điểm tựa ổn định” của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Không chỉ là một thị trường năng động với hơn 680 triệu dân, ASEAN còn được nhìn nhận như một mô hình hợp tác khu vực có khả năng thích ứng cao, nơi các quốc gia lựa chọn đồng hành thay vì tách rời để cùng chèo lái tương lai chung.
Nhìn vào bức tranh kinh tế khu vực có thể thấy một sự lạc quan đầy thận trọng. Theo báo cáo mới nhất của Văn phòng Nghiên cứu Kinh tế vĩ mô ASEAN+3 (AMRO), tăng trưởng kinh tế của khu vực ASEAN dự kiến đạt 4,6% năm 2026. Mặc dù nhu cầu từ các thị trường lớn có phần chững lại, nhưng sức nội tại của Đông Nam Á vẫn vô cùng mạnh mẽ.
Sự mạnh mẽ này đến từ sự chuyển dịch bài bản. ASEAN đã vươn lên trở thành nền kinh tế lớn thứ 5 thế giới vào năm 2025 với GDP đạt 4,16 nghìn tỷ USD và dự kiến vươn lên thứ 4 vào năm 2030.
Quan trọng hơn, khu vực này đang trở thành thỏi nam châm thu hút dòng vốn FDI. Theo số liệu từ Hội nghị Thượng đỉnh Hong Kong - ASEAN 2025, khu vực đã thu hút kỷ lục 230 tỷ USD vốn FDI năm 2024, bất chấp xu hướng sụt giảm chung của toàn cầu.
Đánh giá về triển vọng khu vực, ông Krishna Srinivasan, Giám đốc Vụ châu Á - Thái Bình Dương của IMF cho rằng, ASEAN vẫn là một trong những khu vực tăng trưởng năng động nhất thế giới nhờ nền tảng tiêu dùng mạnh, dân số trẻ và quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, ông Srinivasan nhận định, để duy trì đà tăng trưởng này, các quốc gia ASEAN cần tiếp tục tăng cường hợp tác khu vực và nâng cao năng lực thích ứng trước các cú sốc bên ngoài.
Đồng quan điểm, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn nhấn mạnh rằng, tương lai của ASEAN không nằm ở việc mỗi quốc gia tự đi một con đường, mà ở khả năng tăng cường kết nối và phối hợp nội khối. “Sức mạnh của ASEAN trong giai đoạn mới sẽ phụ thuộc vào việc các nền kinh tế thành viên có thể cùng xây dựng một cộng đồng linh hoạt, bao trùm và bền vững hay không”, ông Kao Kim Hourn nhấn mạnh.
Trong tiến trình xây dựng một ASEAN tự cường và thích ứng hơn trước biến động toàn cầu, Việt Nam đang ngày càng thể hiện vai trò chủ động và tích cực trong việc thúc đẩy hợp tác khu vực.
Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đỗ Hùng Việt, việc Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần này tiếp tục khẳng định cam kết mạnh mẽ của Việt Nam đối với tiến trình xây dựng cộng đồng ASEAN đoàn kết, tự cường và phát triển bền vững hơn.
Nhiều chuyên gia quốc tế đánh giá, Việt Nam đang nổi lên như một trong những nền kinh tế giữ vai trò quan trọng trong mạng lưới sản xuất và chuỗi cung ứng mới của ASEAN. Đánh giá của S&P Global chỉ ra Việt Nam được kỳ vọng là nền kinh tế tăng trưởng nhanh hàng đầu châu Á trong những năm tới, nhờ đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, sản xuất công nghệ cao và thu hút dòng vốn quốc tế.
Không chỉ tăng trưởng về quy mô, Việt Nam còn đang mở rộng vai trò kết nối khu vực thông qua các lĩnh vực mới, như chuyển đổi số, bán dẫn, năng lượng sạch và chuỗi cung ứng chiến lược.
Điều này cũng được Tổng thư ký ASEAN nhấn mạnh: “Đóng góp của Việt Nam có thể được nhìn nhận trên nhiều phương diện, đóng góp cho hòa bình và ổn định, cho sự thịnh vượng, cho hội nhập khu vực, cho việc xây dựng cộng đồng ASEAN".
Trong bối cảnh ASEAN đứng trước yêu cầu phải nâng cao khả năng chống chịu và duy trì vai trò trung tâm trong cấu trúc khu vực, Việt Nam có nhiều điều kiện để phát huy vai trò cầu nối và thúc đẩy đồng thuận nội khối. Theo TS Lê Phương Hoà, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu châu Á-Thái Bình Dương (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), trong bối cảnh ASEAN đối mặt với nguy cơ phân tách, Việt Nam có thể định vị là trung tâm điều phối hiệu quả, góp phần hài hòa lợi ích giữa các thành viên và khẳng định thế mạnh của một quốc gia tầm trung năng động.
Theo bà Hoà, thông qua việc thúc đẩy các lĩnh vực, như an ninh năng lượng, an ninh lương thực, kết nối khu vực, phát triển kinh tế xanh, chuyển đổi số…, Việt Nam không chỉ duy trì hình ảnh là quốc gia đi đầu về tăng trưởng kinh tế, mà còn là đối tác tin cậy trong việc giải quyết các thách thức phi truyền thống.
Trong một thế giới ngày càng phân mảnh, ASEAN có thể chưa phải là khu vực lớn nhất, nhưng lại đang cho thấy khả năng thích ứng đáng chú ý nhờ tinh thần đồng thuận và hợp tác. Và trong hành trình “cùng chèo lái tương lai chung” ấy, Việt Nam tiếp tục được kỳ vọng sẽ là một thành viên chủ động, tích cực và đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển chung của cộng đồng khu vực.
