Thị trường du lịch Halal 230 tỷ USD mở ra cơ hội lớn nhưng sự thiếu hụt dịch vụ chuyên biệt khiến du lịch Việt Nam chưa tận dụng được phân khúc khách hàng “chịu chi” này.
Ông Hanisofian Alias, Giám đốc tạm quyền Tập đoàn phát triển Halal Berhad, kể, ông tìm kiếm từ khóa “halal” để gọi đồ ăn ở TP HCM trên ứng dụng Grab và kết quả trả về là con số không. Trong khi đó, thực tế là ở các thành phố lớn có nhiều nhà hàng đạt chuẩn Halal. Câu chuyện này phản ánh khoảng trống lớn giữa năng lực cung ứng thực tế và khả năng tiếp cận của khách hàng. Du khách Hồi giáo gặp khó khăn khi muốn tìm kiếm dịch vụ cơ bản nhất ngay trên các ứng dụng phổ biến nhất Việt Nam. Khoảng cách này ngăn cản quá trình kết nối giữa cung và cầu. Hạ tầng dịch vụ và thực phẩm chuyên biệt hiện còn nhiều khoảng trống cần lấp đầy.
Ông Hanisofian Alias cho biết, ngành du lịch toàn cầu đang đón 176 triệu khách du lịch Hồi giáo và họ đạt mức chi tiêu đến 230 tỷ USD. Tại Hà Nội, khách từ các thị trường Hồi giáo lớn chiếm khoảng 15% tổng lượng khách quốc tế trong năm 2024. Tuy nhiên, hạ tầng hiện tại vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của nhóm khách hàng này. PGS TS Đinh Công Hoàng, Viện Nghiên cứu Tây Á, Nam Á và Châu Phi, khẳng định hạ tầng đang là rào cản chính. Việc thiếu hụt các tiện ích chuyên biệt khiến Việt Nam khó giữ chân du khách. Sự phát triển của ngành du lịch phụ thuộc vào khả năng thích ứng với các tiêu chuẩn khắt khe. Thị trường Hồi giáo không đơn thuần là một nhóm khách lẻ mà là một hệ sinh thái kinh tế khổng lồ. Việt Nam cần nhìn nhận đây là nhiệm vụ chiến lược trong việc đa dạng hóa nguồn khách quốc tế.
Khách du lịch Hồi giáo thường chi tiêu rất cao cho các dịch vụ chất lượng. Họ có thói quen đi du lịch theo gia đình nhiều thế hệ. Thời gian lưu trú của nhóm khách này kéo dài từ 3 đến 10 ngày nếu điểm đến có thực phẩm đạt chuẩn. PGS TS Đinh Công Hoàng cho biết sự sẵn có của thực phẩm Halal quyết định thời gian lưu trú. Du khách yêu cầu các tiện ích tôn giáo như phòng cầu nguyện (Musalla) tại các điểm công cộng. Họ cần dịch vụ ăn uống có chứng nhận uy tín. Sự riêng tư là yếu tố quan trọng tiếp theo. Các khu vực bể bơi và nhà vệ sinh cần có sự tách biệt nam nữ rõ ràng.
PGS TS Đinh Công Hoàng gọi đây là tiêu chuẩn “không đứt gãy”. Mọi mắt xích trong hành trình từ sân bay đến khách sạn đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tôn giáo. Nếu một mắt xích bị hỏng, toàn bộ trải nghiệm của khách hàng sẽ bị ảnh hưởng.
Theo PGS TS Đinh Công Hoàng, hạ tầng du lịch Việt Nam phải đáp ứng 4 tiêu chí. Thứ nhất là dịch vụ ăn uống. Các nhà hàng, khách sạn phải có chứng nhận Halal hoặc cung cấp thực phẩm đạt chuẩn Halal.
Thứ hai là tiện ích tôn giáo. Phải có phòng cầu nguyện (Musalla) tại các điểm tham quan để họ thực hiện các nghi thức đức tin một cách thuận tiện.
Thứ ba là sự riêng tư và tách biệt. Đây là yếu tố rất quan trọng. Toilet, bể bơi và các khu vực dịch vụ cần có sự phân tách hoặc khung giờ riêng cho nam và nữ.
Và thứ tư là môi trường dịch vụ, ưu tiên các dịch vụ không có cồn và đảm bảo tuyệt đối không có sự lây nhiễm chéo với các yếu tố Haram (bị cấm).
Về mặt tiêu chuẩn, Việt Nam đã có bộ tiêu chuẩn TCVN 14230:2024 quy định các yêu cầu cụ thể cho khách sạn và nhà hàng nhằm chuẩn hóa dịch vụ và tạo tiền đề thu hút du khách Hồi giáo. Tiêu chuẩn này cũng áp dụng cho đội ngũ hướng dẫn viên du lịch. Việc chuẩn hóa dịch vụ giúp doanh nghiệp có căn cứ để đầu tư hạ tầng. Các doanh nghiệp cần thay đổi tư duy phục vụ để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Pháp lý hoàn thiện tạo niềm tin cho các nhà đầu tư tham gia vào chuỗi cung ứng. Đây là nền tảng để xây dựng thương hiệu du lịch Halal bền vững cho Việt Nam. Việt Nam hiện cũng triển khai 03 dự án thí điểm tại Huế, Đà Nẵng và Khánh Hòa. Các dự án này nhằm khảo sát mức độ sẵn sàng của hạ tầng địa phương. Kết quả từ các dự án thí điểm sẽ là bài học kinh nghiệm để nhân rộng ra toàn quốc.
Việc giải quyết bài toán thực phẩm là gốc rễ để phát triển các ngành dịch vụ khác. PGS TS Đinh Công Hoàng khẳng định thực phẩm Halal là yếu tố tiên quyết. Du khách sẽ không đến nếu họ không thể ăn uống một cách an tâm. Mối liên kết giữa thực phẩm và du lịch tạo thành một chuỗi giá trị khép kín.
Việt Nam cần hoàn thiện hạ tầng để tạo ra một hành trình trải nghiệm đồng bộ cho du khách. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một môi trường du lịch thân thiện và chuyên nghiệp. Sự chuyển mình của hạ tầng sẽ quyết định vị thế của Việt Nam trên bản đồ du lịch Hồi giáo thế giới.
