Khu vực kinh tế Nhà nước tiếp tục được xác định giữ vai trò chủ đạo, là lực lượng vật chất quan trọng để Nhà nước định hướng, điều tiết và ổn định kinh tế vĩ mô.
Ngày 25/02, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế Nhà nước.
Tại Hội nghị này, khẳng định vai trò của kinh tế Nhà nước trong nền kinh tế, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, kinh tế Nhà nước phải thực sự chiếm lĩnh những cao điểm, chiến lược, chỉ huy của nền kinh tế, giữ vai trò chủ đạo và trở thành điểm tựa quốc gia trong kỷ nguyên mới.
Để thực sự chiếm lĩnh được những cao điểm chiến lược của nền kinh tế, khu vực kinh tế Nhà nước phải được cơ cấu lại một cách mạnh mẽ, tập trung vào những ngành, lĩnh vực then chốt, những địa bàn trọng yếu có tính chiến lược và sức lan toả cao.
Theo Tổng Bí thư, vai trò chủ đạo phải được chứng minh bằng năng lực dẫn dắt, bằng hiệu quả, bằng đóng góp thực chất cho ổn định vĩ mô, an ninh kinh tế và cho phát triển trung và dài hạn - đây là nghĩa vụ rất quan trọng của kinh tế Nhà nước.
“Lĩnh vực nào Nhà nước cần nắm giữ để đảm bảo chủ quyền và ổn định thì phải nắm cho chắc, làm cho tinh, cho mạnh. Lĩnh vực nào Nhà nước chỉ nên giữ vai trò dẫn dắt tạo nền tảng mở đường thì phải thiết kế một cơ chế để khu vực tư nhân cùng tham gia, cùng cạnh tranh, cùng phát triển.
Lĩnh vực nào Nhà nước không cần thiết làm hoặc không hiệu quả thì phải kiên quyết sắp xếp lại theo nguyên tắc thị trường, minh bạch, chống lợi ích nhóm, chống sân sau, chống thao túng, chống trục lợi chính sách.
Kinh tế Nhà nước phải có những đóng góp mang tính đột phá của năng lực tự chủ quốc gia. Phải đảm bảo duy trì ổn định và can thiệp kịp thời khi xuất hiện những rủi ro mang tính hệ thống”, Tổng Bí thư chia sẻ.
Đồng thời Tổng Bí thư nhấn mạnh, trong giai đoạn mới, kinh tế Nhà nước phải thực sự được cụ thể hóa thành năm điểm tựa lớn, bao gồm: Điểm tựa về an ninh và chủ quyền kinh tế; điểm tựa về điều tiết và ổn định và sức chống chịu; điểm tựa dẫn dắt cho khu vực tư nhân; điểm tựa dẫn dắt về đổi mới sáng tạo và công nghệ lõi; điểm tựa chuẩn mực quản trị và liêm chính công vụ trong kinh tế.
Nhìn nhận về Nghị quyết, các chuyên gia và đại diện doanh nghiệp cho rằng, bước chuyển căn bản nhất trong tư duy phát triển kinh tế Nhà nước của Nghị quyết 79-NQ/TW là nhấn mạnh vai trò kiến tạo, dẫn dắt và mở đường cho tăng trưởng bền vững trong mối quan hệ cộng hưởng, bổ trợ với khu vực kinh tế tư nhân.
Nhưng quan trọng là cách tiếp cận mới, trao quyền lớn hơn cho chủ sở hữu và người đại diện vốn Nhà nước tại doanh nghiệp. Từ dám quyết, dám làm, dám chịu trách nhiệm, khối doanh nghiệp Nhà nước sẽ phát huy vai trò đầu tàu dẫn dắt, kiến tạo thị trường và tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực với khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, để hiện thực hóa chủ trương lớn này cần sớm thể chế hóa.
Thực tế cho thấy, đây là bước đổi mới quan trọng về tư duy. Khi nhiệm vụ chính trị, công ích được tách bạch rõ ràng khỏi hoạt động kinh doanh và được hạch toán minh bạch theo nguyên tắc thị trường, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Nhà nước sẽ được đánh giá chính xác hơn.
Và khi Nhà nước giao doanh nghiệp Nhà nước thực hiện nhiệm vụ chính trị thì phải bảo đảm nguồn lực tương ứng, không thể vừa giao nhiệm vụ vừa yêu cầu doanh nghiệp tự bù lỗ. Ngược lại, với hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp Nhà nước phải chịu kỷ luật thị trường, được đo lường bằng năng suất, hiệu quả và khả năng sinh lời trên vốn. Đây là cơ sở để khắc phục tình trạng “vừa làm kinh doanh, vừa gánh chính sách” thiếu rõ ràng trong thời gian qua.
Theo ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp TP Hồ Chí Minh, Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế Nhà nước có hiệu lực ngay đầu năm 2026 rất đúng thời điểm và kịp thời, khi các địa phương sau sắp xếp địa giới hành chính và tổ chức chính quyền 2 cấp rất cần cơ cấu, tổ chức lại nguồn lực của các doanh nghiệp Nhà nước.
PGS, TS Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh cho rằng, trước đây “chiếc áo” hành chính quá chật so với “cơ thể” kinh doanh, khiến doanh nghiệp Nhà nước bị kẹt giữa hai vai trò: một thực thể thị trường và một đơn vị chấp hành mệnh lệnh hành chính. Với tinh thần của Nghị quyết 79-NQ/TW, những điểm nghẽn này được tháo gỡ, mở ra nhiều cơ hội mới cho doanh nghiệp Nhà nước phát triển đúng với chức năng của mình.
Đồng quan điểm, một số ý kiến cũng cho rằng, Nghị quyết 79-NQ/TW với nhiều điểm mới sẽ tạo cơ chế, chính sách cụ thể nhằm tăng quyền tự chủ cho doanh nghiệp Nhà nước, nhất là trong đầu tư, tài chính và tổ chức bộ máy. Đây không chỉ là cơ hội mà còn là trách nhiệm để doanh nghiệp Nhà nước phát huy thế mạnh, đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế.
Và khi được trao quyền và có cơ chế bảo đảm nguồn lực, sự tham gia chủ động của doanh nghiệp Nhà nước trong các lĩnh vực này sẽ giúp mở đường, tạo lập thị trường, giảm rủi ro cho khu vực tư nhân, qua đó thúc đẩy phát triển đồng bộ toàn bộ hệ sinh thái kinh tế...
