Tháng 1/2026, ô tô Trung Quốc vượt Indonesia và Thái Lan, trở thành nguồn cung lớn nhất cho Việt Nam ngay từ đầu năm.
Theo số liệu thống kê sơ bộ của Cục Hải quan, trong tháng 1/2026, lượng ô tô nguyên chiếc các loại đăng ký tờ khai hải quan nhập khẩu đạt 15.042 chiếc, với tổng kim ngạch 385 triệu USD, tăng 2,3% so với tháng trước.
Điểm đáng chú ý nhất là sự thay đổi trong cơ cấu nguồn cung. Ngay trong tháng đầu tiên của năm mới, Trung Quốc đã vượt qua hai thị trường truyền thống trong khu vực Đông Nam Á để trở thành nhà cung cấp ô tô lớn nhất cho Việt Nam. Cụ thể, lượng xe xuất xứ Trung Quốc đạt 6.661 chiếc, cao hơn đáng kể so với Indonesia (4.141 chiếc) và Thái Lan (3.015 chiếc). Tổng cộng, ba thị trường này chiếm tới 92% tổng lượng ô tô nhập khẩu vào Việt Nam trong tháng 1.
Việc Trung Quốc vươn lên dẫn đầu mang ý nghĩa đáng chú ý, bởi trong nhiều năm qua, Indonesia và Thái Lan gần như thay phiên nhau giữ vị trí nguồn cung lớn nhất nhờ lợi thế sản xuất quy mô lớn và hưởng ưu đãi thuế quan trong ASEAN. Diễn biến mới cho thấy cán cân đang có dấu hiệu dịch chuyển, phản ánh sự gia tăng hiện diện của các dòng xe Trung Quốc tại thị trường Việt Nam.
Xét theo chủng loại, ô tô từ 9 chỗ ngồi trở xuống tiếp tục là dòng xe nhập khẩu nhiều nhất với 8.275 chiếc, kim ngạch đạt 156,9 triệu USD, chiếm khoảng 55% tổng lượng ô tô nguyên chiếc nhập khẩu. Đây vẫn là phân khúc chủ lực, phục vụ nhu cầu tiêu dùng cá nhân và gia đình, đặc biệt trong bối cảnh người mua ngày càng quan tâm đến SUV, crossover và các mẫu xe đô thị.
Ô tô vận tải đứng thứ hai với 3.669 chiếc, kim ngạch đạt 96 triệu USD. Đáng chú ý, lượng lớn xe vận tải được đăng ký tờ khai nhập khẩu qua cửa khẩu tỉnh Lạng Sơn với 2.044 chiếc, cho thấy vai trò đáng kể của tuyến nhập khẩu đường bộ từ Trung Quốc. Bên cạnh đó, khu vực cảng Hải Phòng ghi nhận 851 chiếc và cảng TP Hồ Chí Minh 698 chiếc xe vận tải.
Về địa bàn làm thủ tục hải quan đối với ô tô nguyên chiếc nói chung, khu vực cảng Hải Phòng dẫn đầu với 4.041 chiếc, tiếp đến là khu vực cảng TP Hồ Chí Minh với 4.011 chiếc. Đây tiếp tục là hai đầu mối nhập khẩu ô tô lớn nhất cả nước, đóng vai trò trung tâm trong chuỗi logistics ngành ô tô.
Sự vươn lên của Trung Quốc không chỉ mang ý nghĩa về mặt số lượng mà còn phản ánh thay đổi về chiến lược sản phẩm. Trong hai năm trở lại đây, nhiều thương hiệu Trung Quốc đẩy mạnh thâm nhập thị trường Việt Nam, đặc biệt ở nhóm xe điện, SUV cỡ nhỏ và xe giá phổ thông. Lợi thế về giá bán cạnh tranh, trang bị phong phú và tốc độ ra mắt sản phẩm nhanh giúp các hãng xe Trung Quốc tiếp cận nhóm khách hàng trẻ, người mua xe lần đầu hoặc doanh nghiệp vận tải.
Ngoài ra, lợi thế về khoảng cách địa lý và chi phí logistics qua các cửa khẩu phía Bắc cũng góp phần giúp xe Trung Quốc có tính cạnh tranh cao hơn ở một số phân khúc, nhất là xe tải và xe chuyên dụng. Điều này phần nào lý giải vì sao lượng xe vận tải nhập khẩu qua Lạng Sơn chiếm tỷ trọng lớn.
Tuy nhiên, việc gia tăng tỷ trọng xe Trung Quốc cũng đặt ra những yêu cầu mới về quản lý chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật và dịch vụ hậu mãi. Khi thị trường bước vào giai đoạn cạnh tranh ngày càng gay gắt, yếu tố thương hiệu, độ bền sản phẩm và hệ thống phân phối sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì đà tăng trưởng dài hạn.
Bức tranh nhập khẩu đầu năm 2026 tiếp nối xu hướng của năm trước. Năm 2025, Việt Nam đã nhập khẩu kỷ lục 205.630 ô tô nguyên chiếc các loại, với kim ngạch đạt 4,7 tỷ USD. So với năm 2024, lượng xe tăng 18,6% và kim ngạch tăng 31,1%. Đây cũng là lần đầu tiên lượng xe nhập khẩu vượt mốc 200.000 chiếc trong một năm, cho thấy sức mua phục hồi rõ nét và nguồn cung quốc tế dồi dào.
Không chỉ ô tô nguyên chiếc, trong tháng 1/2026, Việt Nam còn chi 672 triệu USD để nhập khẩu linh kiện và phụ tùng ô tô. Nguồn cung linh kiện khá đa dạng nhưng chủ yếu đến từ châu Á. Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu với 356 triệu USD, tiếp theo là Hàn Quốc (78,8 triệu USD), Nhật Bản (71,4 triệu USD), Thái Lan (58,8 triệu USD), Ấn Độ (37,1 triệu USD) và Indonesia (30,3 triệu USD). Điều này cho thấy chuỗi cung ứng ngành ô tô Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào khu vực châu Á.
Tổng thể, thị trường ô tô Việt Nam bước vào năm 2026 với tín hiệu ổn định về nguồn cung và nhu cầu. Tuy nhiên, điểm nhấn lớn nhất trong tháng đầu năm là sự trỗi dậy của Trung Quốc trong vai trò nhà cung cấp ô tô lớn nhất cho Việt Nam. Nếu xu hướng này tiếp tục duy trì trong các tháng tới, cơ cấu thị trường nhập khẩu có thể sẽ thay đổi sâu sắc hơn, kéo theo áp lực cạnh tranh mới đối với các nhà sản xuất trong khu vực và cả doanh nghiệp lắp ráp trong nước.
