Cân nhắc bảo đảm quyền lợi cho doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến góp ý Dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu. Đáng chú ý, trong Dự thảo lần thứ 10, Bộ này đề xuất doanh nghiệp được tự quyết giá bán thay vì điều hành theo chu kỳ. Cụ thể, về nguyên tắc điều chỉnh giá bán xăng dầu, Bộ Công Thương đề xuất giao quyền quyết định giá cho doanh nghiệp.

Theo đó, giá bán buôn và giá bán lẻ xăng dầu trong và ngoài hệ thống do thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối tự quyết định, trên cơ sở tuân thủ quy định của pháp luật về giá và cơ chế thị trường. Giá bán buôn (đối với dầu mazut) và giá bán lẻ xăng dầu của thương nhân đầu mối được xác định theo công thức quy định.

Giá bán lẻ xăng dầu của các cửa hàng thuộc hệ thống phân phối không được cao hơn mức giá do thương nhân đầu mối hoặc thương nhân phân phối công bố – là đơn vị cung cấp nguồn hàng cho các cửa hàng này. Giá bán lẻ xăng dầu tại các cửa hàng không thuộc hệ thống phân phối của thương nhân đầu mối hoặc thương nhân phân phối sẽ được thương nhân bán lẻ quyết định, thực hiện theo đúng quy định của pháp luật về giá và theo cơ chế thị trường.

Đối với địa bàn xa cảng, xa kho đầu mối, xa cơ sở sản xuất xăng dầu, nếu có chi phí thực tế phát sinh hợp lý, hợp lệ (đã được kiểm toán) tăng cao dẫn đến giá bán cao hơn giá bán tính toán theo công thức, thương nhân đầu được quyết định giá bán thực tế tại địa bàn đó để bù đắp chi phí phát sinh. Tuy nhiên, mức giá này không được vượt quá 2% so với giá bán lẻ do thương nhân công bố tại cùng thời điểm…

Đáng chú ý, vấn đề quy định mức chiết khấu tối thiểu cho các đại lý bán lẻ xăng dầu một lần nữa cũng được đưa ra bàn thảo.

Tại Dự thảo, Bộ Công Thương đã đề xuất 2 phương án: Phương án 1 - không quy định cụ thể mức chiết khấu, để các doanh nghiệp chủ động đàm phán với nhau; Phương án 2 - quy định mức chiết khấu cố định hoặc tối thiểu trong kinh doanh xăng dầu.

Liên quan đến nội dung này, để đảm bảo sự ổn định, thông suốt của thị trường, góp ý sửa Nghị định về kinh doanh xăng dầu, nhiều ý kiến đề nghị, cân nhắc bảo đảm quyền lợi cho doanh nghiệp bán lẻ.

Góp ý vào Dự thảo, Bộ Tài chính và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đề xuất lựa chọn Phương án 2. Trong đó, theo đại diện Bộ Tài chính, việc xác định mức chiết khấu cho cửa hàng bán lẻ xăng dầu phụ thuộc vào mức chiết khấu của hệ thống, số lượng khâu trung gian trong phân phối kinh doanh xăng dầu, cung cầu thị trường… do đó, cần xem xét cơ chế quy định thù lao tối thiểu cho cửa hàng bán lẻ.

Còn theo VCCI, cần phải tính toán để quy định mức chiết khấu tối thiểu cho các cửa hàng bán lẻ. Bởi, khi giá cả lên xuống, có nhiều lúc chi phí tăng cao khiến cửa hàng bán lẻ khó tiếp cận được nguồn mua.

Tại văn bản góp ý Dự thảo Nghị định mới đây, TS Giang Chấn Tây, Giám đốc Công Ty TNHH MTV Bội Ngọc cho rằng, việc xây dựng chính sách cần rõ ràng, minh bạch và đúng bản chất thị trường, tránh tình trạng dùng câu chữ hình thức nhưng lại tạo ra cơ chế vận hành không thực tế, có lợi cho doanh nghiệp đầu mối, tạo xu hướng độc tôn cho đầu mối, gây hệ lụy cho doanh nghiệp bán lẻ và xã hội.

“Đối với Dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu hiện nay, vấn đề cốt lõi là quyền định giá của doanh nghiệp bán lẻ đang bị khống chế cả hai đầu: đầu vào phụ thuộc nhà cung cấp, đầu ra lại bị áp trần giá hoặc bị ràng buộc bởi mặt bằng giá do phía cung ứng công bố. Điều này khiến doanh nghiệp bán lẻ rơi vào thế bị động, không có quyền quyết định thực chất trong hoạt động kinh doanh, dễ bị chèn ép và không thể duy trì ổn định lâu dài”, vị này bày tỏ.

Đồng thời kiến nghị, sửa đổi các quy định về giá trong Dự thảo lần 10 theo hướng bảo đảm quyền định giá thực chất cho doanh nghiệp bán lẻ; thiết lập cơ chế điều chỉnh chi phí định mức định kỳ khoảng 3 tháng/lần; chuyển từ chi phí định mức tuyệt đối sang cơ chế tính theo tỷ lệ (%) trên tổng giá thành;

Tách bạch rõ vai trò, trách nhiệm, chi phí và lợi nhuận của từng khâu: đầu mối - phân phối - bán lẻ; công khai, minh bạch cơ cấu giá tạo nguồn, giá bán buôn, giá bán lẻ; giảm tối đa các giấy phép con và thủ tục hành chính không cần thiết; bảo đảm cơ chế tham vấn chính sách khách quan, cân bằng, có sự tham gia thực chất của doanh nghiệp bán lẻ.