Để đảm bảo phù hợp thực tiễn, thống nhất với pháp luật về đầu tư, góp ý Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập, một số ý kiến đề nghị, rà soát quy định về chứng chỉ kinh doanh dịch vụ kế toán.
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập được xây dựng nhằm hoàn thiện quy định pháp luật, xử lý khó khăn, vướng mắc, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, đặc biệt là cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Đáng chú ý, đối với lĩnh vực dịch vụ kế toán, dự thảo luật đề xuất cắt giảm toàn bộ điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính để giảm chi phí tuân thủ, mở rộng đối tượng được cung cấp dịch vụ, đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế và thúc đẩy thị trường dịch vụ kế toán phát triển. Đồng thời, cho phép cá nhân cung cấp dịch vụ kế toán dưới danh nghĩa cá nhân hoặc thông qua tổ chức cung cấp dịch vụ kế toán, thay vì bắt buộc phải hành nghề tại một tổ chức cung cấp dịch vụ như quy định của Luật Kế toán năm 2015.
Cá nhân cung cấp dịch vụ kế toán chỉ phải bảo đảm tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp tương tự người làm kế toán tại doanh nghiệp, thay vì phải có chứng chỉ.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng không yêu cầu mỗi doanh nghiệp dịch vụ kế toán phải có ít nhất hai người có chứng chỉ hành nghề kế toán hoặc kiểm toán viên; không hạn chế doanh nghiệp dịch vụ kế toán chỉ được hoạt động dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, công ty hợp danh hoặc doanh nghiệp tư nhân.
Đánh giá cao các nội dung được đề xuất, tuy nhiên, để đảm bảo phù hợp thực tiễn, thống nhất với Luật Đầu tư, góp ý dự án luật, một số ý kiến đề nghị, rà soát quy định về chứng chỉ kinh doanh dịch vụ kế toán.
Quan tâm đến quy định về cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, tập trung vào nội dung sửa đổi, bổ sung Điều 57 Luật Kế toán, tham gia góp ý, đại biểu Đồng Ngọc Ba, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai cho rằng, việc cắt giảm cần đáp ứng ba yêu cầu: Về kỹ thuật pháp lý cần thống nhất với các luật liên quan; cần đánh giá kỹ lưỡng; quy định thật minh bạch, rõ ràng để đảm bảo thực thi hiệu quả.
Theo đại biểu, dự thảo ban đầu đề xuất bãi bỏ toàn bộ chứng chỉ hành nghề kế toán theo tinh thần cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh tại các nghị quyết của Chính phủ, tuy nhiên, dự thảo luật trình tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, cơ quan chủ trì soạn thảo đã điều chỉnh theo hướng không bỏ hẳn, mà thay bằng quy định tiêu chuẩn và cấp “Chứng chỉ năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán” đối với cá nhân kinh doanh dịch vụ kế toán.
Ngoài ra, theo các quy định mới về cắt giảm, sửa đổi ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, kinh doanh dịch vụ kế toán đã được đưa ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Quốc hội cũng đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, trong đó tiếp tục không đưa kinh doanh dịch vụ kế toán vào danh mục này từ ngày 01/3/2027.
Từ đó, đại biểu cho rằng, việc dự thảo luật quy định lại chứng chỉ năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán cần được đánh giá kỹ để bảo đảm tính thống nhất với pháp luật về đầu tư.
Cùng với vấn đề đã nêu, bày tỏ đồng tình với việc cần phân tầng rõ ràng đối với người hành nghề (giữa kế toán nội bộ, người cung cấp dịch vụ thông thường và người ký báo cáo cho các công ty lớn có tác động mạnh đến xã hội), tuy nhiên, theo đại biểu, quy định áp dụng đồng loạt yêu cầu thi lấy chứng chỉ phức tạp và tốn kém cho cả các doanh nghiệp nhỏ là chưa thực sự hợp lý.
Vì vậy, đại biểu kiến nghị ưu tiên nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, tăng cường các giải pháp hậu kiểm mạnh mẽ như công khai thông tin người hành nghề, chuẩn hóa chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và tăng cường kiểm tra giám sát để vừa đảm bảo chất lượng dịch vụ, vừa tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.
Cũng quan tâm đến chứng chỉ và giấy phép hoạt động, tham gia góp ý, đại biểu Thạch Phước Bình, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long cho biết, dự thảo luật đã bãi bỏ một số quy định tại Điều 73 Luật Kế toán. Theo đó, dự thảo luật quy định, chứng chỉ hành nghề kế toán, chứng chỉ kế toán viên và chứng chỉ kiểm toán viên được cấp trước ngày 01/03/2027 sẽ có giá trị tương đương chứng chỉ năng lực kinh doanh dịch vụ kế toán. Điểm a khoản 2 Điều 57 dự thảo cũng ghi nhận việc tiếp tục sử dụng một số giấy chứng nhận còn hiệu lực.
Theo đại biểu, đây là hướng xử lý cần thiết nhằm đảm bảo quyền lợi của những người đã được cấp chứng chỉ; đồng thời không làm gián đoạn hoạt động cung cấp dịch vụ khi luật chính thức có hiệu lực từ ngày 01/03/2027.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị, cần làm rõ, chứng chỉ cũ được công nhận tương đương trong phạm vi công việc nào; quy định rõ giấy chứng nhận còn hiệu lực sẽ được tiếp tục sử dụng đến hết thời hạn hay đến một mốc thời gian cụ thể khác; cũng như các loại chứng chỉ nào sẽ tiếp tục được cấp trong giai đoạn trước khi Luật Đầu tư có hiệu lực.
Liên quan đến vấn đề này, trước đó, cho ý kiến thẩm tra sơ bộ dự án luật tại Phiên họp thứ 6 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cũng bày tỏ nhất trí bãi bỏ điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính đối với dịch vụ kế toán và không quy định chứng chỉ kế toán viên là điều kiện cung cấp dịch vụ. Tuy nhiên, đề nghị nghiên cứu duy trì chứng chỉ kế toán viên với tư cách là giấy xác nhận năng lực chuyên môn, không mang tính bắt buộc.
Cơ quan thẩm tra lưu ý, dự thảo cũng cần bổ sung các quy định có tính nguyên tắc để bảo đảm hậu kiểm được triển khai trên thực tế, như khai báo, chia sẻ dữ liệu, hậu kiểm rủi ro sau cung cấp dịch vụ và hoàn thiện chế tài xử lý vi phạm. Và đề nghị làm rõ giá trị sử dụng của các chứng chỉ đã được cấp; việc xử lý giấy chứng nhận, hồ sơ, hợp đồng đang thực hiện và những hành vi vi phạm phát sinh trước ngày luật có hiệu lực.
