Đề xuất bãi bỏ toàn bộ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán được kỳ vọng mở rộng cơ hội tham gia thị trường, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, việc xây dựng Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập (Dự thảo) xuất phát từ yêu cầu cấp thiết về cải cách hành chính, loại bỏ các rào cản kinh doanh không cần thiết, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.
Theo đó, Dự thảo tập trung cắt giảm, đơn giản hóa tối đa điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán độc lập. Đáng chú ý, đối với dịch vụ kế toán, Dự thảo đề xuất cắt giảm toàn bộ 100% điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính, nhằm giảm chi phí tuân thủ, mở rộng nguồn cung và thúc đẩy thị trường phát triển.
Cụ thể, cá nhân đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định có thể cung cấp dịch vụ kế toán dưới danh nghĩa cá nhân hoặc thông qua tổ chức cung ứng dịch vụ, thay vì bắt buộc phải hành nghề tại một tổ chức cung cấp dịch vụ kế toán như hiện nay. Đồng thời, cá nhân không phải đăng ký, nộp phí và chờ Bộ Tài chính chấp thuận trước khi cung cấp dịch vụ.
Thẩm tra Dự án Luật, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cơ bản nhất trí với đề xuất bãi bỏ điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính trong lĩnh vực dịch vụ kế toán. Theo cơ quan thẩm tra, phương án này phù hợp với thông lệ của đa số quốc gia, góp phần mở rộng nguồn cung, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.
Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế hậu kiểm, làm rõ trách nhiệm, tiêu chuẩn và năng lực của chủ thể cung cấp dịch vụ, kể cả dịch vụ xuyên biên giới. Đồng thời, cần thống nhất khái niệm, duy trì người chịu trách nhiệm chuyên môn tại doanh nghiệp dịch vụ kế toán và phân định rõ chứng nhận năng lực chuyên môn với điều kiện kinh doanh.
Đối với Luật Kiểm toán độc lập, cơ quan thẩm tra tán thành việc loại bỏ những thành phần hồ sơ mà cơ quan nhà nước có thể khai thác từ cơ sở dữ liệu, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục. Song, việc cắt giảm cần bảo đảm doanh nghiệp được thành lập và hoạt động hợp pháp.
Góp ý về nội dung này, PGS, TS Đặng Văn Thanh, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Ngân sách của Quốc hội cho rằng, việc sửa đổi Luật Kế toán lần này tập trung giảm điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán là cần thiết. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa việc cắt giảm rào cản hành chính và yêu cầu về năng lực chuyên môn của người hành nghề.
Theo ông, kế toán không đơn thuần là ghi chép thu, chi hay tổng hợp hóa đơn, chứng từ, mà còn tổ chức, xử lý và cung cấp thông tin kinh tế - tài chính phục vụ quản lý, điều hành và các quyết định đầu tư, kinh doanh. Vì vậy, người cung cấp dịch vụ kế toán phải đáp ứng yêu cầu về chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp và chịu trách nhiệm đối với chất lượng công việc.
“Tôi ủng hộ chủ trương cắt giảm thủ tục hành chính, loại bỏ những điều kiện kinh doanh không cần thiết. Nhưng phải phân biệt điều kiện kinh doanh với tiêu chuẩn năng lực nghề nghiệp. Đơn giản hóa thủ tục không có nghĩa là hạ thấp yêu cầu chuyên môn đối với người hành nghề”, ông nhấn mạnh.
Một vấn đề khác được chuyên gia lưu ý là hoạt động cung cấp dịch vụ kế toán xuyên biên giới. Trong bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam đầu tư ra nước ngoài và doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tại Việt Nam ngày càng gia tăng, nhu cầu sử dụng dịch vụ kế toán xuyên biên giới sẽ ngày càng rõ nét.
Dự thảo hiện đề cập hoạt động cung cấp dịch vụ từ nước ngoài vào Việt Nam và giao Chính phủ quy định chi tiết. Tuy nhiên, theo PGS, TS Đặng Văn Thanh, cần nghiên cứu bổ sung cả chiều cung cấp dịch vụ từ Việt Nam ra nước ngoài, phục vụ doanh nghiệp Việt Nam đầu tư, kinh doanh tại các thị trường quốc tế.
Theo đó, khung khổ pháp lý cần đủ thông thoáng để thị trường phát triển, đủ rõ ràng để doanh nghiệp và người hành nghề thực hiện, đồng thời bảo đảm trách nhiệm chuyên môn và độ tin cậy của thông tin tài chính.
