Châu Á tìm động lực mới cho chuyển đổi xanh

Các chuyên gia cảnh báo, những thảm họa nghiêm trọng như các vụ cháy rừng tại Indonesia gây ra khói mù và ô nhiễm không khí dày đặc trên khắp khu vực, hay những trận lũ quét tàn khốc tại Nepal, sẽ xảy ra ngày càng thường xuyên hơn nếu các quốc gia không đẩy nhanh đáng kể các nỗ lực ứng phó với cuộc khủng hoảng khí hậu đang ngày một trầm trọng.

Trước thực tế đó, nguồn vốn cần được rót vào các giải pháp khí hậu với tốc độ nhanh hơn, đặc biệt tại những quốc gia dễ bị tổn thương nhất trước tác động của biến đổi khí hậu.

Thu hẹp khoảng cách tài chính khí hậu tại Đông Nam Á đòi hỏi nhiều hơn những thiện chí đơn thuần. Thách thức là vô cùng lớn, nhưng vẫn có những cơ sở để lạc quan.

Sự quan tâm của các nhà đầu tư đối với những dự án trên khắp châu Á tiếp tục gia tăng. Tài chính chuyển đổi đang có thêm động lực, với các nguồn vốn mới liên tục xuất hiện, trong khi sự hợp tác giữa khu vực công và tư nhân ngày càng chặt chẽ, hiệu quả và bài bản hơn.

Vương quốc Anh và Singapore đã tăng cường quan hệ đối tác thông qua những sáng kiến như Đối tác Tài trợ Chuyển đổi của châu Á (Fast-P), góp phần thúc đẩy dòng vốn đầu tư vào quá trình chuyển đổi của khu vực.

Mặc dù đã đạt được những tiến triển này, nhưng theo ông Nik Mehta, Cao ủy Anh tại Singapore, một thách thức quan trọng vẫn tồn tại là khoảng cách giữa nguồn vốn sẵn có và các dự án đủ điều kiện tiếp nhận đầu tư vẫn còn quá lớn.

Ông Mehta chỉ ra, ở phần lớn khu vực châu Á, nhiều cơ hội đầy triển vọng vẫn bị đình trệ do những khó khăn trong khâu chuẩn bị dự án, quy định pháp lý thiếu đồng bộ, cơ chế phân bổ rủi ro chưa phù hợp và thiếu các tiêu chuẩn chung.

Đó là lý do tại sao trong giai đoạn tiếp theo của quá trình chuyển đổi xanh tại châu Á không chỉ tập trung vào việc huy động thêm nguồn tài chính tư nhân, mà còn phải xây dựng những thị trường vững mạnh hơn và tạo ra các điều kiện cho phép dòng vốn được phân bổ hiệu quả ở quy mô lớn.

Quan hệ đối tác giữa Vương quốc Anh và Singapore là một ví dụ cho thấy điều này có thể được thực hiện như thế nào? Hai quốc gia này có những thế mạnh bổ trợ cho nhau. Vương quốc Anh sở hữu kinh nghiệm lâu năm về tài chính bền vững, huy động đầu tư và phát triển thị trường. Trong khi đó, Singapore đã khẳng định vị thế là một trong những trung tâm tài chính hàng đầu thế giới, đồng thời ngày càng trở thành đầu mối quan trọng về đổi mới khí hậu và tài chính chuyển đổi tại châu Á.

Theo ông Mehta, những thị trường có khả năng thu hút đầu tư ổn định không tự nhiên hình thành. Chúng được xây dựng thông qua các thể chế, tiêu chuẩn và nền tảng tạo dựng niềm tin cho nhà đầu tư, đồng thời mở ra cơ hội kinh doanh bền vững.

"Kinh nghiệm của British International Investment (BII) tại các thị trường mới nổi như Ấn Độ cũng củng cố bài học này. Qua nhiều năm đầu tư vào các lĩnh vực liên quan đến khí hậu, chúng tôi nhận thấy nguồn vốn là điều kiện cần, nhưng hiếm khi tự nó đã đủ", ông Mehta chia sẻ.

Các dự án năng lượng tái tạo cần có khung pháp lý ổn định và hạ tầng lưới điện đáng tin cậy. Phát triển phương tiện giao thông điện đòi hỏi mạng lưới trạm sạc, chính sách hỗ trợ và niềm tin của người tiêu dùng.

Đông Nam Á có tiềm năng đạt được mức độ phát triển thị trường tương tự. Tuy nhiên, do sự đa dạng giữa các thị trường, mỗi quốc gia trong khu vực sẽ có lộ trình riêng.

Ưu tiên hàng đầu là phát triển danh mục dự án có chất lượng và tính sẵn sàng đầu tư cao hơn. Nhiều cơ hội vẫn mắc kẹt ở giai đoạn đầu do các đơn vị phát triển dự án thiếu chuyên môn kỹ thuật, nghiên cứu khả thi và hỗ trợ giao dịch cần thiết để đáp ứng yêu cầu đầu tư.

Mặt khác, các chính phủ, tổ chức tài chính phát triển (DFI) và nhà đầu tư tư nhân cần những cơ chế chia sẻ rủi ro hiệu quả hơn. Các mô hình tài chính hỗn hợp, cơ chế bảo lãnh và những công cụ giảm thiểu rủi ro khác có thể giúp thu hút thêm vốn tư nhân vào những lĩnh vực và thị trường vốn có thể bị đánh giá là quá nhiều thách thức.

Những công cụ này đặc biệt quan trọng đối với các nền kinh tế mới nổi, nơi rủi ro được cảm nhận đôi khi không phản ánh đúng điều kiện thực tế tại địa phương.

Bên cạnh đó, việc tăng cường thống nhất các tiêu chuẩn và khuôn khổ là hết sức cần thiết. Các nhà đầu tư thường hoạt động tại nhiều thị trường khác nhau. Những cách tiếp cận chung trong các lĩnh vực như công bố thông tin bền vững, tài chính chuyển đổi và đo lường tác động có thể giúp giảm độ phức tạp, tăng tính minh bạch và cải thiện hiệu quả phân bổ vốn.

Cuối cùng, châu Á cần những nền tảng đầu tư khu vực vững mạnh hơn, có khả năng kết nối nguồn vốn, chuyên môn và cơ hội đầu tư xuyên biên giới. Không một quốc gia riêng lẻ nào có thể tự mình giải quyết toàn bộ thách thức của quá trình chuyển đổi.

Hợp tác khu vực sẽ đóng vai trò thiết yếu nếu các thị trường muốn đạt được quy mô cần thiết để thực hiện những mục tiêu về khí hậu và phát triển.

Giai đoạn tiếp theo của quá trình chuyển đổi xanh ở châu Á sẽ phụ thuộc đồng thời vào việc huy động vốn và xây dựng thị trường. Nếu các chính phủ, tổ chức tài chính phát triển và nhà đầu tư tư nhân phối hợp để củng cố danh mục dự án, thống nhất tiêu chuẩn và chia sẻ rủi ro hiệu quả hơn, họ có thể góp phần biến những tham vọng về khí hậu thành các cơ hội đầu tư khả thi trên thực tế.

Mục tiêu không đơn thuần là tài trợ cho nhiều dự án hơn, mà là xây dựng những thị trường có khả năng tự huy động nguồn vốn để duy trì hoạt động theo thời gian.

Nếu làm được điều này, Đông Nam Á không chỉ tham gia vào quá trình chuyển đổi toàn cầu mà còn có thể góp phần định hình cách thức phát triển của các thị trường tài chính chuyển đổi trong nhiều thập niên tới.