Việc xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao đầu tiên đánh dấu bước chuyển mình từ tham gia sang làm chủ, từ lắp ráp sang sáng tạo, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trong kỷ nguyên số.
Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh khi phát biểu tại lễ khởi công dự án đầu tư xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao đầu tiên của Việt Nam, sáng 16/1/2026.
Theo Thủ tướng, đây không chỉ là một dự án đầu tư, mà là một dấu mốc chiến lược, thể hiện quyết tâm của Việt Nam tham gia sâu, tham gia thực chất vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, để đạt được các mục tiêu của Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050.
Trong bối cảnh thế giới hiện đại, những con chip tuy nhỏ bé, nhưng lại giữ vai trò quyết định các năng lực then chốt, mang tầm chiến lược đối với mỗi quốc gia trên nhiều phương diện như: Năng lực kinh tế, năng lực công nghiệp, năng lực quốc phòng-an ninh và vị thế quốc gia... Nhiều lĩnh vực của đời sống, từ chiếc nồi cơm điện, tủ lạnh, ti vi, điện thoại thông minh, xe điện, đến các hệ thống trí tuệ nhân tạo phức tạp đều gắn chặt chẽ với công nghiệp bán dẫn.
Với quy mô của ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu đạt 2,3 nghìn tỷ USD, ngành công nghiệp bán dẫn không chỉ thuần túy là một ngành kinh tế, mà đã trở thành vấn đề địa chính trị, an ninh quốc gia, đồng thời là biểu tượng sức mạnh công nghệ của mỗi đất nước. Thực tế cho thấy, bất kỳ quốc gia nào nếu thiếu đi năng lực về công nghiệp chip bán dẫn sẽ bị hạn chế năng lực tự chủ chiến lược, phát triển kinh tế và bảo đảm an ninh-quốc phòng.
Từ thực tế đó, Thủ tướng nhấn mạnh, Việt Nam không đứng ngoài cuộc và không có việc dễ dàng. Chúng ta lựa chọn con đường khó nhưng bền vững: Từng bước làm chủ công nghệ lõi, chủ động tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, trên cơ sở hợp tác bình đẳng, cùng có lợi, với tinh thần "biến không thành có, biến khó thành dễ, biến không thể thành có thể".
Thủ tướng khẳng định, phát triển công nghiệp bán dẫn luôn được Đảng, Nhà nước xác định là một đột phá quan trọng và đã đề ra nhiều chủ trương, định hướng và chính sách nhất quán, xuyên suốt, có chiều sâu và có lộ trình rõ ràng.
Nhiều nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị đã từng bước định vị rõ vai trò của công nghệ thông tin, điện tử và bán dẫn, trong đó lần đầu tiên bán dẫn được xác định là công nghệ chiến lược cần làm chủ.
Cùng với đó, Quốc hội đã ban hành hệ thống 12 luật nhằm thúc đẩy, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trong đó có 4 luật liên quan trực tiếp tới phát triển công nghiệp bán dẫn: Luật Công nghiệp công nghệ số; Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; Luật Công nghệ cao; Luật Đầu tư… tạo hành lang pháp lý quan trọng để thúc đẩy phát triển công nghiệp bán dẫn.
Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chiến lược phát triển ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, tầm nhìn 2050 với các chương trình, danh mục công nghệ chiến lược; Chương trình phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050.
Sau nhiều năm nỗ lực triển khai, ngành công nghiệp chip bán dẫn Việt Nam đã đạt được những kết quả quan trọng. Theo đó, đã hình thành các doanh nghiệp có năng lực tự chủ thiết kế một số loại chip (đã có gần 60 doanh nghiệp, trong đó 13 doanh nghiệp trong nước); trở thành trung tâm về đóng gói, kiểm thử chip (đứng thứ 3 thế giới về xuất khẩu chip sang Hoa Kỳ); phát triển, hình thành đội ngũ nhân lực nòng cốt (có gần 6.000 kỹ sư bán dẫn); từng bước phát triển hạ tầng và nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm.
Nhiều tập đoàn công nghệ lớn của thế giới đầu tư, hợp tác tại Việt Nam, từng bước đưa Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu (như Intel, NVIDIA, Samsung, Qualcomm, Marvell, Amkor… và mới đây nhất là Tập đoàn bán dẫn hàng đầu thế giới ASML). Vị thế quốc tế được nhận diện rõ hơn, Việt Nam là điểm đến "nổi lên" trong tái cấu trúc và mở rộng chuỗi cung ứng chip.
Tuy nhiên, Thủ tướng nêu rõ, ngành công nghiệp chip bán dẫn của Việt Nam vẫn thiếu một mắt xích then chốt, đó là năng lực chế tạo chip. Do đó, với việc khởi công Nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao, có thể khẳng định Việt Nam hoàn toàn có thể từng bước làm chủ được công nghệ cao, hoàn thiện một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị bán dẫn là chế tạo chip; đánh dấu bước chuyển mình từ tham gia sang làm chủ, từ lắp ráp sang sáng tạo, góp phần nâng cao tiềm lực, vị thế của Việt Nam trong kỷ nguyên số.
Do đó, nhiệm vụ phát triển công nghiệp bán dẫn có ý nghĩa chiến lược quan trọng nhưng rất khó khăn, đầy thách thức, đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể, tư duy chiến lược và hành động đồng bộ, quyết liệt, hiệu quả, làm việc nào dứt việc đó, làm việc nào ra việc đó; cần sự kết hợp hài hòa giữa vai trò kiến tạo của Nhà nước, năng lực tổ chức thực hiện của doanh nghiệp, sức sáng tạo của đội ngũ trí thức, nhà khoa học và hợp tác quốc tế sâu rộng, thực chất, hiệu quả.
Trên tinh thần đó, Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và đào tạo, các nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành tập trung triển khai quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050 và Chương trình Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050; trong đó tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm.
Thứ nhất, thực hiện hiệu quả Nghị quyết 57, Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị và chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, tập trung hình thành lực lượng doanh nghiệp bán dẫn đủ mạnh, tạo nền tảng hoàn thiện chuỗi giá trị bán dẫn trong nước và kết nối hiệu quả với khu vực FDI, chuỗi cung ứng toàn cầu (Đến năm 2030 phấn đấu ít nhất 100 doanh nghiệp thiết kế chip, 01 nhà máy chế tạo chip, khoảng 10 nhà máy lắp ráp, đóng gói, kiểm thử…).
Thứ hai, phát triển nguồn nhân lực bán dẫn cả về số lượng và chất lượng, bảo đảm đủ nhân lực cho tất cả các khâu từ thiết kế, chế tạo đến đóng gói, kiểm thử và nghiên cứu phát triển (đến năm 2030, đào tạo trên 50.000 kỹ sư, cử nhân; chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho giai đoạn 2030-2050).
Thứ ba, phát triển công nghiệp bán dẫn gắn với công nghiệp điện tử để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu (đến năm 2030, phấn đấu doanh thu công nghiệp bán dẫn đạt trên 25 tỷ USD/năm, giá trị gia tăng tại Việt Nam đạt 10-15%; doanh thu công nghiệp điện tử vượt 225 tỷ USD/năm). Quyết tâm, quyết liệt hơn nữa trong kết nối doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu sản xuất chip.
Thứ tư, từng bước nâng cao năng lực làm chủ công nghệ và hoàn thiện hệ sinh thái bán dẫn; trọng tâm là đến năm 2030 tập trung làm chủ công nghệ cốt lõi; đến năm 2045 hướng tới hình thành hệ sinh thái bán dẫn làm chủ, có khả năng dẫn đầu ở một số công đoạn, phân khúc.
Thứ năm, đối với Tập đoàn Viettel, Thủ tướng đề nghị tiếp tục giữ vai trò nòng cốt, đi đầu trong thực hiện Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn, hoàn thành việc xây dựng và đưa vào hoạt động Nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao đúng tiến độ và đáp ứng 3 nhiệm vụ sau: Làm chủ công nghệ chế tạo chip để phục vụ nghiên cứu, thiết kế và sản xuất các sản phẩm công nghệ cao; hỗ trợ và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp thiết kế, khởi nghiệp, các trường đại học, viện nghiên cứu có khả năng chế tạo mẫu nhanh, thử nghiệm, hoàn thiện công nghệ, hình thành và thúc đẩy phát triển hệ sinh thái bán dẫn, nhất là lĩnh vực thiết kế chip, góp phần thực hiện mục tiêu phấn đấu 100 doanh nghiệp thiết kế chip vào năm 2030; trở thành trung tâm thực hành, đào tạo nhân lực sản xuất chip bán dẫn, góp phần hoàn thành mục tiêu có 50.000 kỹ sư bán dẫn vào năm 2030.
Dự án nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao do Viettel triển khai theo nhiệm vụ được Bộ Quốc phòng giao, trên cơ sở Nghị quyết của Chính phủ. Nhà máy được xây dựng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội), trên diện tích 27 ha, với định hướng trở thành hạ tầng quốc gia phục vụ nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm và sản xuất chip bán dẫn. Khi đi vào hoạt động, nhà máy có thể đáp ứng cho các ngành công nghiệp quốc gia như: Hàng không vũ trụ, viễn thông, Internet vạn vật (IoT), sản xuất ô tô, thiết bị y tế, tự động hóa...
Dự án được triển khai trong giai đoạn 2026–2030, với lộ trình từ xây dựng nhà máy, tiếp nhận công nghệ đến hoàn thiện quy trình và nâng cao hiệu quả vận hành. Về dài hạn, nhà máy tại Hòa Lạc được quy hoạch để có thể mở rộng quy mô, tạo nền tảng cho Việt Nam từng bước tiếp cận các công nghệ bán dẫn tiên tiến hơn.
Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel, khẳng định sau lễ khởi công, Tập đoàn sẽ bắt tay ngay vào triển khai dự án với mục tiêu đặt ra là đến hết năm 2027 hoàn thành đầu tư xây dựng, nhận chuyển giao công nghệ và bắt đầu sản xuất thử nghiệm. Giai đoạn từ năm 2028 đến 2030 sẽ hoàn thiện, tối ưu quy trình, nâng cao hiệu suất dây chuyền theo các tiêu chuẩn của ngành, từ đó làm cơ sở để nghiên cứu công nghệ chế tạo chip ở tiến trình hiện đại hơn.
