Trong môi trường nhiều biến số, chiến lược đầu tư hiệu quả không còn nằm ở việc “đặt cược” vào một tài sản duy nhất, mà ở khả năng xây dựng danh mục đa lớp để thích ứng với các kịch bản thị trường.
Cuộc đua huy động vốn quay trở lại
Bước sang năm 2026, thị trường tài chính có những biến chuyển rõ rệt, điển hình là dòng tiền nhàn rỗi dần rời khỏi các kênh đầu cơ ngắn hạn để quay trở lại hệ thống ngân hàng. Sau giai đoạn “tiền rẻ” kéo dài nhiều năm, mặt bằng lãi suất đang bước vào chu kỳ mới, buộc nhà đầu tư phải phân bổ lại tài sản để bảo toàn giá trị thực và duy trì hiệu suất sinh lời ổn định.
Theo các chuyên gia, việc nhận diện đúng chu kỳ lãi suất không chỉ là câu chuyện biến động ngắn hạn của thị trường tiền tệ, mà còn phản ánh sự tái định vị của dòng vốn trong nền kinh tế đang chuyển sang giai đoạn tăng trưởng thực chất hơn.
Dữ liệu thị trường tính đến tháng 3/2026 cho thấy lãi suất huy động đã thiết lập một mặt bằng mới, đặc biệt ở các kỳ hạn trung và dài hạn. Hiện tại, lãi suất kỳ hạn dài (12-18 tháng) chủ yếu tập trung trong vùng 5,5-6,5%/năm. Một số ngân hàng TMCP dẫn đầu niêm yết mức cao khoảng 6,6%-7,2%/năm, chủ yếu dành cho các khoản gửi đặc biệt hoặc số tiền lớn.
Đáng chú ý, một số gói lãi suất “đặc biệt” cũng xuất hiện, đơn cử như tại MSB công bố mức lãi suất lên tới 9%/năm cho kỳ hạn 13 tháng dành cho khoản tiền gửi từ 500 tỷ đồng trở lên. Tương tự, PVcomBank duy trì mức 9%/năm cho kỳ hạn 12 và 13 tháng với điều kiện số tiền gửi tối thiểu 2.000 tỷ đồng.
CTCK VCBS nhận định sự phân cực trong hệ thống ngân hàng ngày càng rõ nét. Các ngân hàng quốc doanh vẫn duy trì chiến lược ổn định lãi suất để đảm bảo vai trò trụ cột của hệ thống tài chính. Trong khi đó, nhóm ngân hàng thương mại cổ phần đẩy mạnh huy động với mức lãi suất cạnh tranh hơn, nhằm đáp ứng nhu cầu tín dụng của các dự án đầu tư và hạ tầng lớn. VCBS cũng dự báo lãi suất huy động sẽ duy trì xu hướng tăng khoảng 0,6 - 1%/năm trong bối cảnh áp lực cân đối nguồn vốn trong hệ thống ngân hàng vẫn hiện hữu.
Xây dựng danh mục linh hoạt
Trong môi trường kinh tế nhiều biến số, chiến lược đầu tư hiệu quả không nằm ở việc dự đoán chính xác diễn biến thị trường, mà ở khả năng xây dựng danh mục đủ linh hoạt để thích ứng với nhiều kịch bản khác nhau.
Các chuyên gia đánh giá 5 lớp tài sản có tính bổ trợ lẫn nhau mà nhà đầu tư nên hướng đến lần lượt là tiền gửi, vàng, cổ phiếu, trái phiếu và bất động sản.
Phân tích về các lớp tài sản, ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital cho rằng tiền gửi ngân hàng đóng vai trò nền tảng, với mức lãi suất 7% trở lên, tiền gửi không còn đơn thuần là nơi trú ẩn mà trở thành nguồn thu nhập ổn định giúp nhà đầu tư duy trì thanh khoản. Đây được ví như lớp dự phòng trong cấu trúc tài sản, cho phép linh hoạt xoay chuyển khi các thị trường khác biến động.
Vàng tiếp tục được xem là công cụ phòng vệ quan trọng trước rủi ro địa chính trị và biến động tiền tệ. Việc phân bổ 15 - 30% danh mục vào vàng giúp giảm mức độ sụt giảm của tổng tài sản khi thị trường tài chính toàn cầu xảy ra cú sốc.
Lớp cổ phiếu vẫn là động lực tăng trưởng dài hạn, nhưng việc giải ngân cần đi kèm với kỷ luật định giá. Bài học từ năm 2022 khi thị trường giảm tới 30% cho thấy nhà đầu tư cần ưu tiên chiến lược mua vào khi thị trường điều chỉnh sâu, hơn là chạy theo các chu kỳ tăng nóng.
Trong khi đó, trái phiếu có thể đối mặt với áp lực giảm giá khi lãi suất tăng. Điều này đồng nghĩa với việc giảm tỷ trọng trái phiếu trong giai đoạn lãi suất đang đi lên.
Đối với bất động sản, đây vẫn là tài sản tích lũy dài hạn nhưng yêu cầu nguồn vốn lớn và khả năng chịu đựng thanh khoản dài. Cùng nhìn từ cuộc khủng hoảng thanh khoản năm 2022, kinh nghiệm cho thấy việc sử dụng đòn bẩy tài chính trong môi trường lãi suất cao có thể khiến nhà đầu tư rơi vào trạng thái “kẹt vốn”.
Với tầm nhìn dài hạn, CEO AFA Capital nhấn mạnh mục tiêu lợi nhuận 15-20% mỗi năm không còn đến từ việc “đặt cược” vào một loại tài sản duy nhất, mà từ sự phối hợp hiệu quả giữa nhiều lớp tài sản trong một cấu trúc danh mục cân bằng. Đây cũng chính là tư duy đầu tư đang dần định hình trong chu kỳ tài chính mới của Việt Nam.
Tuy nhiên, nhà đầu tư cá nhân có thể áp dụng ba nguyên tắc cơ bản sau để đảm bảo an toàn: Thứ nhất, duy trì kỷ luật tích lũy bằng cách trích lập một tỷ lệ cố định từ thu nhập hàng tháng cho đầu tư trước khi chi tiêu.
Thứ hai, chỉ đầu tư vào những tài sản nằm trong “vòng tròn hiểu biết” của mình, chẳng hạn như tiền gửi, vàng hoặc các cổ phiếu cơ bản.
Thứ ba, kiên định với chiến lược dài hạn và sẵn sàng gia tăng tỷ trọng khi các tài sản tốt bị định giá thấp.
Còn theo ông Trần Ngọc Báu, CEO WiGroup lưu ý, riêng với kênh đầu tư vàng, biến động giá trong nước không chỉ phụ thuộc vào diễn biến của thị trường vàng thế giới mà còn chịu ảnh hưởng mạnh từ biến động tỷ giá USD/VND, khiến rủi ro đầu tư gia tăng.
Đặc biệt, các quy định quản lý thị trường vàng đang được siết chặt hơn, liên quan đến yêu cầu minh bạch thông tin và các quy trình khai báo trong giao dịch mua bán. Những yếu tố này khiến việc đầu tư vàng đòi hỏi mức độ hiểu biết cao và có thể tiềm ẩn rủi ro đáng kể đối với các nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm hoặc tham gia với mục tiêu lướt sóng ngắn hạn.
