Theo nhiều chuyên gia, Đông Nam Á có thể cần phải hành động nhanh hơn trong thời đại biến đổi công nghệ và địa chính trị nhanh chóng.
Trong bối cảnh môi trường toàn cầu còn nhiều bất định và các xu hướng công nghệ thay đổi với tốc độ chóng mặt, doanh nghiệp Đông Nam Á cần nắm bắt cơ hội trong khu vực bằng cách đón nhận và tận dụng sự thay đổi, thay vì chống lại nó.
Bộ trưởng Bộ Nhân lực kiêm Bộ trưởng phụ trách Năng lượng và Khoa học & Công nghệ Singapore Tan See Leng, cho biết các dịch chuyển địa chính trị sẽ tiếp tục buộc doanh nghiệp trong khu vực phải thích ứng nhanh chóng.
Ông cho rằng những biến động như căng thẳng thương mại Mỹ – Trung đang đe doạ chuỗi cung ứng và hoạt động kinh doanh xuyên biên giới. Vì vậy, doanh nghiệp cần xây dựng khả năng chống chịu thông qua việc đa dạng hoá. “Thị trường liên tục thay đổi, và không phải doanh nghiệp nào cũng có thể xoay chuyển ngay lập tức,” ông Tan nhận định.
Ông Tan cũng chỉ ra, khả năng chống chịu đó có thể được tạo ra bằng cách tăng tính linh hoạt trong việc lựa chọn các mối liên kết kinh doanh quan trọng, như chuỗi cung ứng hay thị trường mục tiêu. “Nếu một khu vực gặp quá nhiều trở ngại, vẫn còn những phương án khác,” ông nói.
Các chuyên gia cũng bày tỏ sự lạc quan về tiềm năng tăng trưởng của Đông Nam Á, cũng như triển vọng các doanh nghiệp trong khu vực mở rộng hoạt động xuyên biên giới.
Ông Korawad Chearavanont, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành công ty công nghệ doanh nghiệp Amity, cho rằng nhờ danh tiếng trung lập và cởi mở trong kinh doanh, Đông Nam Á thường nhận được sự hợp tác tích cực từ các đối tác toàn cầu, ngay cả trong bối cảnh căng thẳng thương mại.
Ông Chearavanont nhấn mạnh rằng thay vì lo sợ các xu hướng như trí tuệ nhân tạo (AI), doanh nghiệp trong khu vực cần thích nghi và phản ứng kịp thời để nắm bắt cơ hội tăng trưởng.
“Tôi cho rằng những doanh nghiệp lâu đời không muốn đổi mới hay chuyển mình sẽ bước vào giai đoạn thoái trào. Đó là quy luật tự nhiên của kinh doanh”, ông nói, đồng thời thừa nhận rằng các chính phủ trong khu vực đang tiếp tục hỗ trợ nền kinh tế vượt qua giai đoạn chuyển đổi này, thông qua các sáng kiến như Hiệp định Khung Kinh tế Số ASEAN hay việc nâng cấp các hiệp định thương mại tự do hiện có.
Tuy nhiên, theo ông, việc xây dựng khả năng thích ứng trước những thay đổi này vẫn quan trọng không kém.
Mặc dù vậy, các doanh nghiệp trong khu vực đều cho biết họ gặp không ít khó khăn do sự thiếu đồng bộ trong các quy định giữa các quốc gia Đông Nam Á. Cụ thể, ông Edward Tirtanata, đồng sáng lập kiêm CEO chuỗi cà phê Indonesia Kopi Kenangan cho biết, vì lý do này, đôi khi việc mở rộng sang các nước ngoài khối ASEAN lại dễ hơn mở rộng trong nội khối. “Những quy định như chứng nhận halal của Indonesia không được Malaysia công nhận, hoặc ngược lại,” ông Tirtanata nói.
Trong khi đó, ông Korawad cho biết sự khác biệt về tiêu chuẩn hợp đồng pháp lý hay quy định bảo vệ dữ liệu giữa các nước Đông Nam Á thường hạn chế khả năng kinh doanh quốc tế của Amity.
“Chúng tôi không thể dùng chung một bộ dữ liệu xuyên biên giới. Chúng tôi xây dựng một mô hình ở Thái Lan nhưng lại không thể sử dụng tại Singapore”, ông nói,
Theo cựu Phó Thủ tướng Singapore Heng Swee Keat, hợp tác của ASEAN trong những vấn đề như vậy thường diễn ra khá chậm. Ông cảnh báo, nếu ASEAN không theo kịp tốc độ của các xu hướng toàn cầu, điều đó có thể gây tổn hại cho các nền kinh tế trong khu vực.
“Trong thời đại AI và robot, khi người lao động lo ngại về việc làm và quá trình chuyển đổi, ASEAN cần phải hành động nhanh hơn rất nhiều”, cựu Phó Thủ tướng Singapore Heng Swee Keat nhấn mạnh.
Ông cũng cho biết nguồn nhân lực công nghệ dồi dào của Đông Nam Á là yếu tố then chốt giúp các doanh nghiệp mở rộng ra toàn cầu. “Có vô vàn cơ hội để công nghệ Đông Nam Á vươn ra thế giới,” ông nói.
Hiện nay, các chuyển đổi công nghệ, đặc biệt là AI có thể làm gián đoạn thị trường lao động, nhưng đồng thời cũng giúp nâng cao hiệu quả công việc.
Nhiều doanh nghiệp trong khu vực đang đẩy mạnh sử dụng AI để sàng lọc hồ sơ ứng viên, và nhân viên cũng có thể dùng công nghệ này để phân tích dữ liệu tài chính, kể cả những người chưa từng học đại học.
Mặc dù vậy, nhiều lĩnh vực hiện vẫn gặp khó khăn trong việc thay thế hoàn toàn con người bằng AI, cho thấy lực lượng lao động vẫn có thể hướng tới việc kết hợp AI để hỗ trợ con người, thay vì thay thế hoàn toàn.
