Năm 2025 đã mang đến những tín hiệu tích cực ban đầu về trí tuệ nhân tạo, quản trị và tính thanh khoản cho thị trường vốn Đông Nam Á.
Sau 2 năm đầy biến động, năm 2025 đánh dấu một giai đoạn “tái thiết lập” đối với thị trường công nghệ và đầu tư ở Đông Nam Á. Lãi suất giảm, đồng USD suy yếu và việc thị trường phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tại Hong Kong và Ấn Độ mở cửa trở lại đã giúp tâm lý nhà đầu tư trong khu vực ổn định hơn.
Dù điều kiện vẫn chưa phục hồi hoàn toàn, nhưng theo bà Helen Wong, nhà đầu tư mạo hiểm giàu kinh nghiệm với hơn 20 năm làm việc tại Thung lũng Silicon, Trung Quốc và Đông Nam Á, năm qua đã cho thấy tín hiệu rõ ràng hơn về dòng tiền đang chảy vào đâu, rủi ro đang được đánh giá theo cách nào và những mô hình kinh doanh nào đang có vị thế tốt hơn cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo.
Bà Wong cho biết, trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục chi phối hoạt động đầu tư toàn cầu trong năm 2025, thu hút khoảng một nửa tổng vốn gọi được. Tuy nhiên, dòng vốn này tập trung rất cao: chưa đến 10 công ty đã huy động gần 80% tổng vốn đầu tư vào AI, phần lớn thông qua các vòng gọi vốn trên 500 triệu USD.
Điều này cho thấy lợi thế ngày càng nghiêng về các doanh nghiệp quy mô lớn, hoạt động trên cả nền tảng mô hình lẫn các ứng dụng triển khai.
Dù các đổi mới từ Trung Quốc như DeepSeek cho thấy năng lực kỹ thuật bền bỉ, Mỹ vẫn tiếp tục hấp thụ phần vốn AI toàn cầu lớn hơn hẳn các khu vực khác. Sự tập trung này khiến các doanh nghiệp nhỏ đối mặt rủi ro cạnh tranh cao hơn, đặc biệt khi phải thách thức những nền tảng “từ mô hình đến ứng dụng” như OpenAI hay Anthropic.
Tại Đông Nam Á, mức độ quan tâm đến cơ hội liên quan AI rất cao nhưng lại khó chuyển thành các thương vụ “đầu tư được”. Nhiều nhà sáng lập hàng đầu tiếp tục hướng về thị trường Mỹ, trong khi định giá ở khu vực đôi khi tăng nhanh hơn tốc độ tăng doanh thu, khiến các nhà đầu tư chọn lọc kỹ hơn.
Đầu năm nay, vụ bê bối eFishery làm chấn động hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm tại Indonesia. Bà Wong đánh giá: "Dù những vụ việc như vậy không chỉ xảy ra ở Đông Nam Á, các trường hợp tương tự tại nơi khác cho thấy, ở những thị trường mới nổi, nhà đầu tư cần thẩm định kỹ càng hơn".
Chuyên gia này cho biết thêm, các nhà sáng lập đôi khi chưa quen với những chuẩn mực quản trị khi nhận vốn đầu tư mạo hiểm, và có thể đưa ra quyết định ngắn hạn nhưng tạo ra rủi ro dài hạn. Vì vậy, họ phản ứng bằng cách yêu cầu kiểm tra tham chiếu vượt ra ngoài các liên hệ do nhà sáng lập cung cấp, xây dựng cơ chế tố giác nội bộ đáng tin cậy, và tiến hành xác minh thực tế tại chỗ.
Khi Mỹ công bố các mức thuế mới, Đông Nam Á đã có những điều chỉnh nhanh hơn dự kiến. Phần lớn các nền kinh tế trong khu vực thích nghi với mức thuế khoảng 20%, dù quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng vẫn tiếp diễn.
Quyết định gia nhập BRICS của Indonesia vào tháng 1/2025, cùng tiến triển hướng tới Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện với châu Âu vào tháng 9, phản ánh cách tiếp cận thực dụng: đa dạng hóa liên minh và đối tác. Đồng thời, chiến lược sản xuất “Trung Quốc + 1” tiếp tục ưu tiên Đông Nam Á, trong bối cảnh Ấn Độ chịu áp lực lớn hơn từ các yếu tố liên quan thuế quan.
"Việc thị trường IPO tăng tốc trở lại trong năm 2025 là bước ngoặt đối với hệ sinh thái vốn tư nhân ở châu Á. Sau vài năm trầm lắng, các thị trường chứng khoán quay lại vai trò là kênh thoái vốn đáng tin cậy, giúp khôi phục thanh khoản và tạo lại mốc tham chiếu cho định giá", bà Wong nói.
Ở Đông Nam Á, việc niêm yết trong nước cũng lấy lại ý nghĩa. Tuy nhiên, tiêu chuẩn để lên sàn đã được nâng cao: thị trường ngày càng ưu tiên quy mô, lợi nhuận và quản trị tốt hơn là chỉ câu chuyện tăng trưởng. Điều này buộc cả nhà sáng lập lẫn nhà đầu tư phải chuẩn bị sớm hơn và vận hành kỷ luật hơn.
Vì vậy, các sàn giao dịch trong khu vực có thể sẽ đóng vai trò lớn hơn như điểm thoái vốn chính.
Tỷ lệ nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường ở châu Á tăng lên đã giúp khối lượng giao dịch và thanh khoản năm 2025 cải thiện rõ rệt. Tại Indonesia, sự tham gia mạnh hơn của dòng tiền nội địa củng cố niềm tin vào thị trường trong nước và cho thấy vai trò quan trọng của các công ty chứng khoán cũng như hạ tầng thị trường vốn trong việc mở rộng tiếp cận đầu tư.
Xu hướng tương tự xuất hiện ở các nơi khác. Tại Ấn Độ, các nền tảng môi giới số hưởng lợi từ nhu cầu đầu tư cá nhân sôi động. Những động lực này góp phần đưa chỉ số Jakarta Composite Index lên mức cao kỷ lục vào cuối năm ngoái. Khi độ phủ nhà đầu tư rộng hơn, thị trường vốn nội địa trở nên sâu hơn và ít phụ thuộc vào dòng vốn bên ngoài.
Tuy nhiên, rủi ro khí hậu tiếp tục gia tăng trong năm 2025, với các siêu bão tại Philippines và lũ lụt nghiêm trọng ở Indonesia, Thái Lan. Tại Indonesia, lũ lụt còn làm gián đoạn chuỗi cung ứng nông nghiệp, ảnh hưởng tới cà phê, dầu cọ và ngành bột giấy – giấy.
Dù vậy, đầu tư vào công nghệ khí hậu (climate tech) vẫn tương đối hạn chế, chỉ chiếm khoảng 16% tổng vốn đầu tư trong nửa đầu năm 2025, theo DealStreetAsia. Đà tăng toàn cầu chậm lại do chính sách bị trì hoãn, nguồn vốn từ các tổ chức tài chính phát triển giảm và ưu tiên của Mỹ thay đổi.
Trong khu vực, an ninh năng lượng được chú ý nhiều hơn khi các trung tâm dữ liệu đẩy nhu cầu điện và nước tăng mạnh. Indonesia bãi bỏ trợ cấp cho xe máy điện tạo ra trở ngại ngắn hạn, dù mức độ chấp nhận vẫn tiếp tục tăng.
Theo giới quan sát đánh giá, điểm nổi bật nhất của hệ sinh thái startup Đông Nam Á trong năm 2025 là sự ổn định. Nhiều công ty trong các danh mục đầu tư quay lại tập trung vào nền tảng: cải thiện biên lợi nhuận, siết chặt kiểm soát chi phí và trong một số trường hợp đã đạt trạng thái dòng tiền dương.
Một số doanh nghiệp vẫn có thể thu hút vốn đáng kể, như Astro đã kêu gọi được hơn 50 triệu USD trong vòng đầu tư do Amazon dẫn dắt.
Bất chấp thuế quan, gián đoạn khí hậu và bất ổn địa chính trị, các nền kinh tế Đông Nam Á cho thấy sức chống chịu đáng kể: tăng trưởng GDP khoảng 4,5% và lạm phát gần 2%. Năm 2025 cũng giúp thị trường nhìn rõ hơn về chuẩn mực quản trị, thoái vốn và kỷ luật sử dụng vốn.
