Đà Nẵng: Kiến nghị phân nhóm dự án để áp dụng tiêu chí thẩm định

Thông tin với phóng viên Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Trần Quốc Bảo - Ủy viên BCH VCCI, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP Đà Nẵng cho biết Hiệp hội vừa có kiến nghị gửi UBND thành phố để tiếp tục tháo gỡ cho các nhà đầu tư trên địa bàn. Qua ghi nhận của Hiệp hội, các doanh nghiệp vẫn đang gặp khó trong việc đảm bảo phương án tài chính, áp lực giải phóng mặt bằng cũng như đánh giá “điều kiện năng lực thực hiện dự án của nhà đầu tư”.

Qua nghiên cứu quy định nêu trên và thực tiễn triển khai tại địa phương, Hiệp hội nhận thấy việc tiếp tục đưa tiêu chí “điều kiện năng lực thực hiện dự án của nhà đầu tư” chưa phù hợp với bản chất của cơ chế đặc thù là tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc về pháp lý đối với các dự án tồn đọng, kéo dài.

Cụ thể, việc đánh giá lại năng lực tài chính theo báo cáo tài chính của doanh nghiệp có thể tạo ra vòng lặp bế tắc trong quá trình tháo gỡ dự án. Phần lớn các dự án thuộc diện áp dụng cơ chế đặc thù đã bị dừng trong thời gian dài do vướng mắc pháp lý, thanh tra, kiểm tra hoặc thay đổi chính sách, không xuất phát từ lỗi của nhà đầu tư.

Trong thời gian dự án bị đình trệ, doanh nghiệp không thể triển khai hoạt động đầu tư, không phát sinh doanh thu từ dự án, dẫn đến năng lực tài chính suy giảm. Nếu tiếp tục sử dụng báo cáo tài chính gần nhất hoặc các chỉ tiêu tài chính trong những năm dự án bị tạm dừng để đánh giá năng lực nhà đầu tư thì sẽ phát sinh nghịch lý chính những khó khăn phát sinh từ việc dự án bị “đóng băng” lại trở thành căn cứ để không cho phép dự án được tiếp tục triển khai. Điều này khiến doanh nghiệp rơi vào vòng lặp không thể tự khắc phục, làm giảm hiệu quả của cơ chế đặc thù.

Theo ông Trần Quốc Bảo, việc đánh giá năng lực thực hiện dự án cần được thực hiện trên cơ sở tổng thể, không chỉ căn cứ vào chỉ tiêu vốn chủ sở hữu theo số liệu kế toán tại một thời điểm. Đồng thời, cần xem xét tổng nguồn vốn đã được huy động, giải ngân và thực tế đầu tư vào dự án; giá trị tài sản, cơ sở hạ tầng và các công trình đã hình thành; đóng góp cho ngân sách nhà nước; khả năng huy động các nguồn vốn hợp pháp để tiếp tục thực hiện dự án; cam kết tiếp tục đầu tư của nhà đầu tư; tính chất đặc thù của một dự án du lịch, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí và casino có quy mô lớn, thời gian đầu tư dài và được triển khai theo nhiều giai đoạn.

“Việc chỉ xem xét một chỉ tiêu tài chính riêng lẻ tại một thời điểm có thể chưa phản ánh đầy đủ năng lực thực tế, quá trình đầu tư, tài sản đã hình thành và khả năng tiếp tục triển khai dự án của nhà đầu tư”, ông Bảo cho biết.

Cũng theo ông Bảo, việc đánh giá lại năng lực nhà đầu tư làm phát sinh thêm thủ tục hành chính và kéo dài thời gian xử lý hồ sơ. Lộ trình tiếp tục đánh giá lại năng lực nhà đầu tư theo tiêu chí hiện hành dẫn đến tình trạng trùng lặp trong thẩm định, phát sinh thủ tục “hành chính chồng hành chính”, chưa phù hợp với mục tiêu rút ngắn thời gian xử lý các dự án tồn đọng theo Nghị quyết số 29/2026/QH16.

Trong khi đó, các dự án thuộc diện áp dụng cơ chế đặc thù hầu hết đã trải qua quá trình thanh tra, kiểm tra, rà soát và đã có đầy đủ hồ sơ, kết luận, văn bản xử lý của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Do đó, việc tiếp tục đánh giá lại năng lực của nhà đầu tư theo tiêu chí hiện hành vừa làm kéo dài thời gian xử lý, vừa trùng lặp với các nội dung đã được cơ quan nhà nước xem xét trong quá trình triển khai dự án.

Cũng qua quan sát, Hiệp hội đề xuất UBND TP Đà Nẵng tham mưu Chính phủ nghiên cứu sửa đổi điểm a khoản 1 và điểm a khoản 2 Điều 6 Nghị định số 147/2025/NĐ-CP theo hướng không đánh giá lại “điều kiện năng lực thực hiện dự án của nhà đầu tư” đối với các dự án thuộc cơ chế đặc thù, mà chuyển sang đánh giá khả năng tiếp tục triển khai dự án trên cơ sở phương án thực hiện trong giai đoạn tiếp theo. Theo đó, cần cho phép kế thừa các kết quả rà soát, kết luận và văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã được ban hành trong quá trình xử lý dự án, hạn chế việc yêu cầu thực hiện lại các nội dung đã được xem xét, đánh giá, qua đó rút ngắn thời gian giải quyết và nâng cao hiệu quả thực hiện cơ chế đặc thù.

Đồng thời, cho phép nhà đầu tư chứng minh khả năng tiếp tục triển khai dự án thông qua phương án tài chính tái khởi động dự án. Trong đó bao gồm các yếu tố cam kết cấp tín dụng của tổ chức tín dụng, bảo lãnh thực hiện dự án, phương án huy động vốn hoặc các nguồn tài chính hợp pháp khác, thay cho việc chỉ căn cứ vào báo cáo tài chính của các năm dự án bị đình trệ.

Ngoài ra, thành phố có thể nghiên cứu phân nhóm dự án để áp dụng tiêu chí thẩm định phù hợp. Theo đó, nhóm 1 gồm các dự án chậm tiến độ do nguyên nhân khách quan như vướng mắc cơ chế, quy hoạch, thanh tra, kiểm tra hoặc thay đổi chính sách, đề nghị áp dụng tiêu chí đánh giá tinh giản, tập trung vào khả năng hoàn thành phần việc còn lại của dự án. Còn lại nhóm 2 sẽ là các dự án chậm tiến độ do nguyên nhân chủ quan của nhà đầu tư, cố tình chây ỳ hoặc không đủ năng lực triển khai, tiếp tục áp dụng đầy đủ các biện pháp xử lý theo quy định của pháp luật, kể cả thu hồi dự án hoặc buộc chuyển nhượng dự án theo quy định.

Cuối cùng là kiến nghị về việc xem xét nghĩa vụ tài chính của dự án trong quá trình rà soát. Hiệp hội đề xuất xem xét ưu tiên tập trung cho phép triển khai dự án lại trên cơ sở cam kết của chủ đầu tư về việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, thay vì coi việc hoàn thành nghĩa vụ tài chính là điều kiện tiên quyết trước khi cho phép tiếp tục thực hiện dự án. Sau khi dự án được phép tiếp tục triển khai, trường hợp nhà đầu tư không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ tài chính theo cam kết thì được xem là hành vi vi phạm, cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý theo quy định.

Tại buổi đối thoại với Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng ngày 18/8, các doanh nghiệp, nhà đầu tư đã phản ánh các khó khăn trong quá trình triển khai dự án. Cụ thể, các khó khăn đến từ thủ tục đầu tư, đất đai, nghĩa vụ tài chính, khó khăn về chính sách qua các thời kỳ... cần sớm tháo gỡ thủ tục, làm rõ phương án xử lý các vấn đề phát sinh để đưa dự án vào khai thác.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng yêu cầu các sở, ngành, địa phương làm rõ quy định pháp luật cũng như đề xuất các căn cứ pháp lý để xử lý. Theo đó, các vấn đề thuộc thẩm quyền thành phố được thống nhất đề xuất hướng giải quyết, tháo gỡ; nội dung vượt thẩm quyền hoặc liên quan cơ chế, chính sách sẽ được tổng hợp để báo cáo cơ quan chức năng trung ương.

Cũng theo Chủ tịch TP Đà Nẵng, mỗi doanh nghiệp có đặc thù và nguyên nhân vướng mắc khác nhau, do đó có nội dung có thể xử lý ngay, có nội dung cần thời gian rà soát và thống nhất cách thực hiện. Việc xử lý các kiến nghị sẽ góp phần khơi thông nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ các dự án, qua đó thúc đẩy hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh và đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội.