Khi cạnh tranh về nguồn nhân lực giữa các địa phương, giữa các doanh nghiệp ngày càng lớn, Đà Nẵng tìm thêm giải pháp để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trên địa bàn.
Phát biểu tại Hội nghị đối thoại với doanh nghiệp về phát triển nguồn nhân lực ngày 26/8, ông Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, cho biết, thành phố xác định phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây được xem như là một trong những yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với năng lực cạnh tranh, khả năng thu hút đầu tư, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững của thành phố trong thời gian tới.
Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng, nguồn nhân lực không chỉ là vấn đề của riêng ngành giáo dục, đào tạo hay ngành nội vụ, mà là vấn đề có tính liên ngành, liên vùng, gắn trực tiếp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của thành phố và với hoạt động sản xuất, kinh doanh của từng doanh nghiệp. Trong những năm qua, thành phố luôn quan tâm đầu tư cho giáo dục, đào tạo, phát triển kỹ năng nghề, kết nối cung - cầu lao động và hỗ trợ doanh nghiệp tuyển dụng, sử dụng lao động.
Hệ thống các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn từng bước được củng cố; công tác đào tạo, phát triển kỹ năng và kết nối thị trường lao động có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, thực tiễn phát triển của thành phố cũng cho thấy vẫn còn nhiều vấn đề cần tập trung tháo gỡ.
“Đó là tình trạng thiếu hụt lao động ở một số ngành, lĩnh vực; chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư; sự gắn kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp có mặt chưa chặt chẽ; công tác dự báo nhu cầu nhân lực và đào tạo theo nhu cầu của thị trường cần tiếp tục được hoàn thiện.
Đặc biệt, nhiều ngành, lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với định hướng phát triển của thành phố, như công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin, logistics, du lịch chất lượng cao, tài chính quốc tế... đang có nhu cầu ngày càng lớn về lao động có trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề, ngoại ngữ, năng lực số và tác phong công nghiệp. Trong khi đó, cạnh tranh về nguồn nhân lực giữa các địa phương, giữa các doanh nghiệp ngày càng lớn. Nếu không có giải pháp căn cơ để phát triển, thu hút, sử dụng và giữ chân nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao, đây sẽ là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hiện thực hóa các mục tiêu phát triển của thành phố”, ông Hùng nói.
Thông tin từ Sở Nội vụ Đà Nẵng, dân số trong độ tuổi lao động tại địa phương đạt khoảng 1,7 triệu người; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 73%, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ đạt khoảng 37%. Đây là một trong những điều kiện thuận lợi để thành phố phát triển các ngành kinh tế có hàm lượng tri thức, công nghệ và giá trị gia tăng cao.
Hiện nay, Đà Nẵng là trung tâm đào tạo lớn của khu vực Miền Trung - Tây Nguyên với mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp khá hoàn chỉnh, hằng năm cung cấp cho thị trường lao động hàng chục nghìn kỹ sư, cử nhân, kỹ thuật viên và lao động có tay nghề. Đây là nền tảng quan trọng để thành phố phát triển nguồn nhân lực phục vụ cả khu vực miền Trung - Tây Nguyên và cả nước.
Theo định hướng phát triển của thành phố, trong thời gian tới, Đà Nẵng sẽ ưu tiên thu hút đầu tư và phát triển mạnh các lĩnh vực như: công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, công nghệ cao, logistics, tài chính quốc tế, du lịch chất lượng cao, y tế chất lượng cao, nông nghiệp công nghệ cao và nhiều ngành kinh tế mới khác. Điều này đồng nghĩa với việc nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ tăng rất nhanh, cả về quy mô lẫn yêu cầu chuyên môn.
Đà Nẵng cũng đặt mục tiêu đến năm 2030, nguồn nhân lực chất lượng cao chiếm khoảng 42% tổng nguồn nhân lực và tiếp tục nâng lên khoảng 50% vào năm 2045. Đây là mục tiêu rất lớn, đòi hỏi sự tham gia của cả hệ thống chính trị, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp và sự đổi mới mạnh mẽ của các cơ sở đào tạo.
Tháo gỡ các điểm nghẽn
Qua ghi nhận, điểm nghẽn hiện nay xuất phát từ khoảng cách ngày càng lớn giữa tốc độ phát triển kinh tế và tốc độ phát triển nguồn nhân lực. Trong những năm gần đây, thành phố liên tục thu hút các dự án trong những lĩnh vực có nhu cầu rất lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao nhưng quá trình đào tạo nguồn nhân lực luôn cần có thời gian.
Đồng thời, nguồn nhân lực hiện nay không chỉ thiếu về số lượng ở một số ngành, mà quan trọng hơn là thiếu về chất lượng và cơ cấu. Bên cạnh đó, mối liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp đã được hình thành nhưng chưa đủ chặt chẽ và thực chất
Song song với đó, cạnh tranh về nguồn nhân lực đang trở thành cạnh tranh giữa các địa phương, nhiều nhà đầu tư quan tâm trước hết đến khả năng cung ứng nguồn nhân lực. Đối với Đà Nẵng, trong bối cảnh đang hướng tới xây dựng trung tâm tài chính quốc tế, trung tâm đổi mới sáng tạo và phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn, yêu cầu chuẩn bị nguồn nhân lực càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Trao đổi bên lề Hội nghị với phóng viên Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Nguyễn Tiến Quang - Giám đốc VCCI Miền Trung - Tây Nguyên cho biết, trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh, cộng đồng doanh nghiệp thành phố xác định việc phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, không chỉ đơn thuần là việc thực hiện các chủ trương, chính sách định hướng của chính quyền, mà đã trở thành yếu tố mang tính sống còn. Ông Quang nhấn mạnh, nguồn nhân lực chất lượng cao quyết định trực tiếp đến năng lực cạnh tranh, hiệu quả sản xuất kinh doanh, khả năng hấp thụ công nghệ tiên tiến và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường quốc tế và trong nước nhiều biến động.
Qua tổng hợp dữ liệu khảo sát và các chỉ số đánh giá, Giám đốc VCCI Miền Trung - Tây Nguyên cho rằng nguồn nhân lực tại Đà Nẵng hiện đang nắm giữ những lợi thế so sánh tương đối rõ nét về nền tảng giáo dục, kỹ năng cơ bản và khả năng thích ứng với môi trường số hóa. Cụ thể là năng lực thích ứng và kỹ năng số dẫn đầu cả nước; Nền tảng giáo dục phổ thông và tỷ lệ lao động qua đào tạo ổn định; Tối ưu hóa chi phí tuyển dụng và kiểm soát chi phí đào tạo ban đầu.
Nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trên địa bàn, ông Nguyễn Tiến Quang đề xuất thành phố xây dựng và vận hành sàn giao dịch việc làm điện tử thông minh tập trung vào kết nối cung - cầu lao động theo thời gian thực, dự báo nhu cầu nhân lực ngắn, trung và dài hạn và công khai năng lực đào tạo. Tiếp đến, cần thiết kế cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo, đào tạo lại và đầu tư hạ tầng thực hành dùng chung; Triển khai mô hình “đào tạo kép” và cơ chế đặt hàng cho các Hiệp hội Doanh nghiệp chuyên ngành.
“Đồng thời, cần đầu tư phát triển hạ tầng an sinh xã hội toàn diện để giữ chân lao động bền vững. Đây là giải pháp có tính căn cơ nhằm cải thiện điều kiện sống của người lao động, tạo sự gắn bó lâu dài với doanh nghiệp, góp phần giảm dịch chuyển lao động sang khu vực dịch vụ và nâng cao sức hấp dẫn của khu vực sản xuất công nghiệp. Thành phố cần xác định hạ tầng an sinh là công cụ cạnh tranh nhân lực cốt lõi gồm đẩy nhanh quy hoạch nhà ở, chính sách hỗ trợ an cư, đồng bộ thiết chế an sinh”, ông Nguyễn Tiến Quang đề xuất.
Ngoài ra, Giám đốc VCCI miền Trung - Tây Nguyên cũng hiến kế cho thành phố về việc mở rộng chương trình “bình dân học vụ số” sang “bình dân học vụ tiếng Anh” kết hợp ứng dụng AI. Đồng thời, xây dựng cơ chế, cụ thể hóa chính sách hỗ trợ đặc thù về nhân lực cho các dự án công nghệ cao và trọng điểm và đồng hành nâng cao năng lực quản trị và năng suất lao động cho doanh nghiệp.
.jpg "Gỡ “nút thắt” nhân lực chất lượng cao, mở đường tăng trưởng công nghiệp")