Tán thành với sự cần thiết sửa đổi dự án luật, tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc về tính khả thi, minh bạch đối với các chính sách mới được đề xuất trong luật nhằm kiểm soát chặt chẽ rủi ro về môi trường.
Tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, tại phiên họp sáng nay 24/10, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.
Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày tờ trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc xây dựng, trình Quốc hội xem xét ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường nhằm thể chế hóa đầy đủ quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt là các quan điểm chỉ đạo tại Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới đã tạo cơ sở chính trị trực tiếp, quan trọng cho việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường.
Theo Bộ trưởng, dự thảo luật đã sửa đổi, bổ sung 79/171 điều của Luật Bảo vệ môi trường hiện hành. Trong đó, bổ sung 03 điều mới với các nội dung chủ yếu, bao gồm: Cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền; tăng cường quản trị môi trường dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và mức độ rủi ro; đẩy mạnh tái chế, tái sử dụng chất thải, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và chính sách mở rộng trách nhiệm của nhà sản xuất; tăng cường quản lý chất lượng môi trường; hoàn thiện quy định ứng phó với biến đổi khí hậu.
Báo cáo thẩm tra về dự án luật tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải cho biết, Ủy ban tán thành với sự cần thiết sửa đổi dự án luật; hồ sơ đã được chuẩn bị đầy đủ, công phu, đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét.
Tuy nhiên, đề nghị tiếp tục rà soát để thể chế hóa đầy đủ nội dung của Kết luận số 75 đối với nội dung về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) với mô hình kinh doanh xanh, tuần hoàn; yêu cầu bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hàng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường.
Đồng thời đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo chịu trách nhiệm toàn bộ về tính khả thi, minh bạch đối với các chính sách mới được đề xuất trong luật; bảo đảm không tạo ra khoảng trống hoặc điểm nghẽn mới làm phát sinh tham nhũng, tiêu cực, cản trở, ách tắc khi triển khai.
Với các nội dung cụ thể, về phân loại dự án và đánh giá tác động môi trường, báo cáo thẩm tra nêu rõ, thực tiễn cho thấy việc phân loại dự án và thủ tục đánh giá tác động môi trường hiện nay chưa tương ứng với mức độ rủi ro, làm tăng chi phí của dự án ít nguy cơ.
Theo Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải, Ủy ban tán thành chủ trương phân loại dự án theo mức độ rủi ro (thu gọn lại còn 03 nhóm) và mở rộng một số trường hợp không phải thực hiện đánh giá tác động môi trường ĐTM. Tuy nhiên, cắt giảm thủ tục phải đi cùng với phân loại rủi ro chính xác, định lượng các yếu tố nhạy cảm và hậu kiểm hiệu quả.
Đề nghị đánh giá thận trọng khi bỏ các yếu tố nhạy cảm về môi trường như khu dân cư tập trung, nguồn nước cấp sinh hoạt và tiêu chí loại hình, quy mô của nguồn thải đối với sức khỏe cộng đồng. Bên cạnh đó, không đưa các dự án thứ cấp trong khu/cụm công nghiệp khi có nguồn thải lớn, chất thải độc hại hoặc nhập khẩu phế liệu vào diện miễn ĐTM, qua đó vừa giảm thủ tục cho dự án rủi ro thấp vừa kiểm soát chặt dự án rủi ro cao.
Về giấy phép môi trường và đăng ký môi trường, theo Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải, dự thảo đã sửa theo hướng đơn giản hóa và tăng cường sử dụng phương thức điện tử. Tuy nhiên, đề nghị chuyển từ tư duy cấp giấy phép xả thải sang cấp giấy phép vận hành môi trường.
“Giấy phép phải quy định rõ nghĩa vụ, điều kiện phát thải, vận hành công trình bảo vệ môi trường, quan trắc tự động và quản lý rủi ro. Thực hiện 100% thủ tục trên môi trường điện tử và không yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại dữ liệu đã được xác thực trên hệ thống quốc gia. Cách tiếp cận này sẽ giúp giảm chi phí tuân thủ, chuyển trọng tâm từ kiểm tra hồ sơ sang giảm thiểu rủi ro”, Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải chia sẻ.
Cùng với các vấn đề đã nêu, báo cáo thẩm tra cũng đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét, cân nhắc về các vấn đề liên quan đến trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì; phân loại chất thải rắn sinh hoạt; kiểm kê khí nhà kính; quan trắc và tính toàn vẹn của dữ liệu môi trường.
