Đề nghị rà soát kỹ các quy định về quy hoạch, giá đất

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khoá XVI, tại phiên họp sáng 22/10, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Đất đai (sửa đổi).

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính Phủ, trình bày tờ trình dự án luật tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Đất đai nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời Nghị quyết số 21-NQ/TW của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan, cùng các nghị quyết, kết luận quan trọng của Bộ Chính trị…

Theo Bộ trưởng, về cơ sở thực tiễn, qua 02 năm thi hành, Luật Đất đai năm 2024 đã có nhiều đổi mới quan trọng, song thực tiễn còn bộc lộ một số vướng mắc, bất cập. Trong bối cảnh đất nước phấn đấu tăng trưởng hai con số, việc sửa đổi luật để khơi thông nguồn lực đất đai là yêu cầu cấp thiết.

Mục tiêu xây dựng dự án luật nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các quan điểm, chủ trương của Đảng, bảo đảm tính kế thừa, thống nhất của hệ thống pháp luật; giải quyết kịp thời các vấn đề cấp bách từ thực tiễn, tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thể chế nhằm giải phóng nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế - xã hội; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính, đáp ứng yêu cầu vận hành của chính quyền địa phương 02 cấp.

Dự thảo luật gồm 13 chương và 112 điều, giảm 03 chương và 148 điều so với Luật Đất đai năm 2024 (260 điều), tập trung quy định các nội dung liên quan trực tiếp đến quyền của người sử dụng đất đang còn phù hợp, còn các nội dung quy định chi tiết liên quan đến trình tự, thủ tục thì giao Chính phủ quy định.

Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án luật tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành với sự cần thiết ban hành Luật nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW... tuy nhiên, để bảo đảm chất lượng dự thảo luật, đề nghị tiếp tục nghiên cứu, rà soát và hoàn thiện một số nội dung quan trọng.

Cụ thể, về phân loại đất, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị chỉ phân loại đất thành các loại hợp lý, thực sự cần thiết cho công tác quản lý theo chỉ tiêu sử dụng đất tại quy hoạch. Đặc biệt, ngoại trừ các loại đất phải kiểm soát chặt chẽ về diện tích theo Quy hoạch sử dụng đất quốc gia (đất rừng, đất lúa, đất quốc phòng, đất an ninh), các loại đất còn lại không quản lý theo chỉ tiêu cứng mà quản lý theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội đúng tinh thần Nghị quyết 21-NQ/TW.

Về thẩm quyền thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị quy định rõ tại luật một số nội dung quan trọng tác động lớn đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, cộng đồng như: bồi thường, hỗ trợ, tái định cư... bảo đảm ổn định, rõ ràng và áp dụng thống nhất trên cả nước; bảo đảm đồng bộ, thống nhất, không làm thay đổi nguyên tắc phân quyền theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Quá trình tổ chức thực hiện, đề nghị Chính phủ chỉ đạo hướng dẫn đầy đủ, kiểm tra, giám sát kịp thời để phát hiện và khắc phục những vướng mắc, bất cập.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát quy định tại nghị định hướng dẫn Luật Quy hoạch và thống nhất trong quá trình ban hành văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật Đất đai.

Đồng thời, thống nhất trong quá trình tổ chức thi hành, bảo đảm đúng yêu cầu tại Nghị quyết số 21-NQ/TW, bảo đảm nguyên tắc: ngoại trừ các loại đất phải kiểm soát chặt chẽ về diện tích theo quy hoạch sử dụng đất quốc gia, các loại đất còn lại thì không quản lý theo chỉ tiêu cứng về sử dụng đất mà quản lý theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội.

Về công chứng, chứng thực hợp đồng, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị thực hiện đúng Kết luận số 290/KL-UBTVQH16, rà soát xác định rõ các trường hợp bắt buộc công chứng để quy định cụ thể tại Luật hoặc Nghị định, bảo đảm đồng bộ với dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Công chứng.

Về phát triển, quản lý và khai thác quỹ đất, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho biết, việc thay đổi tên gọi nhưng chưa làm rõ mô hình, cơ chế hoạt động, tài chính của Tổ chức phát triển quỹ đất gây quan ngại về nguy cơ lạm dụng chính sách khi vừa làm nhiệm vụ công vừa đầu tư, kinh doanh. Do đó, đề nghị sử dụng thống nhất khái niệm Tổ chức phát triển quỹ đất theo Nghị quyết 21-NQ/TW, bảo đảm tính chất “hoạt động không vì mục đích lợi nhuận” và chỉ thực hiện nhiệm vụ theo chỉ đạo của cơ quan quản lý nhà nước.

Đối với trường hợp thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất làm nhà ở thương mại, Ủy ban Kinh tế và Tài chính chỉ rõ, Hồ sơ dự án luật chưa có đánh giá tác động chi tiết về ưu, nhược điểm của 02 phương án do Chính phủ trình. Vì vậy đề nghị Chính phủ thống nhất 01 phương án chính sách trình Quốc hội. Trường hợp đề xuất luật hóa (Phương án 1), cần báo cáo xin ý kiến cấp có thẩm quyền theo Kết luận 290/KL-UBTVQH16 để bảo đảm cơ sở chính trị đối với nội dung phức tạp, nhạy cảm này.

Về tháo gỡ các vướng mắc khác về đất đai, khơi thông nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ chỉ đạo tiếp tục rà soát các vấn đề cần phải tháo gỡ như quy định giá đất tại các khu, cụm công nghiệp được đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách (đầu tư công); hay vấn đề định giá các tài sản công là trụ sở làm việc để cho thuê, để đưa đất vào khai thác hiệu quả.

Ngoài ra, về quản lý đất sau cổ phần hóa, chuyển đổi đơn vị sự nghiệp công lập, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát kỹ các Nghị định liên quan, phân biệt rõ bản chất nguồn gốc đất giữa doanh nghiệp nhà nước (đất thuê) và đơn vị sự nghiệp công lập (đất giao) để có cơ chế quản lý phù hợp...