Việc bỏ thuế khoán từ năm 2026 là chủ trương đã được xác định. Tuy nhiên, đề xuất áp dụng ngoại lệ với hộ doanh thu dưới 5 tỷ đồng vẫn đang tạo nhiều tranh luận…
Trước đề xuất cho phép hộ kinh doanh có doanh thu dưới 5 tỷ đồng/năm tiếp tục nộp thuế khoán, Cục Thuế cho biết sẽ ghi nhận, nghiên cứu và tham mưu cấp có thẩm quyền nếu có giải pháp phù hợp, tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế.
Tại họp báo thường kỳ quý II của Bộ Tài chính sáng 17/6, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế cho biết, thời gian qua, một số hiệp hội, chuyên gia đã đề xuất nghiên cứu chính sách thuế khoán đối với hộ kinh doanh có doanh thu dưới 5 tỷ đồng/năm, đồng thời thực hiện nộp thuế môn bài hằng năm theo 3 bậc.
Theo ông Mai Sơn, cơ quan thuế ghi nhận, tiếp thu các ý kiến đóng góp từ hiệp hội, doanh nghiệp và cơ quan báo chí để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện chính sách theo hướng thuận lợi hơn cho người nộp thuế.
Tuy nhiên, lãnh đạo Cục Thuế cũng nhấn mạnh, việc bỏ thuế khoán và chuyển sang cơ chế hộ kinh doanh tự kê khai, tự xác định doanh thu để thực hiện nghĩa vụ thuế là nội dung được triển khai theo tinh thần Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị và chỉ đạo của Chính phủ.
Điểm thay đổi lớn nhất trong chính sách hiện nay không nằm ở thuế suất, mà ở phương thức quản lý. Trước đây, hộ kinh doanh có doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở xuống được miễn thuế. Hiện nay, ngưỡng doanh thu được nâng lên 1 tỷ đồng/năm. Đối với nhóm hộ kinh doanh nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu, mức thuế suất cơ bản không thay đổi. Người nộp thuế sẽ tự xác định doanh thu theo tháng hoặc quý để kê khai.
Theo lãnh đạo Cục Thuế, trong quá trình triển khai, cơ quan thuế đã phối hợp với các nhà cung cấp giải pháp công nghệ để hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi. Nhiều phần mềm quản lý bán hàng, hóa đơn điện tử, chữ ký số và các gói dịch vụ phù hợp với từng quy mô kinh doanh đã được cung cấp, trong đó có nhiều gói miễn phí trong giai đoạn đầu.
Qua tổng kết bước đầu, khoảng 98% hộ kinh doanh thuộc diện kê khai đã thực hiện đúng và kịp thời. Cơ quan thuế cũng thường xuyên theo dõi, hỗ trợ trực tiếp nhằm tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình chuyển đổi.
Ông Mai Sơn đánh giá, phương thức quản lý mới bước đầu mang lại nhiều tín hiệu tích cực, góp phần nâng cao tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh. Việc kê khai doanh thu theo thực tế cũng giúp hạn chế tình trạng doanh thu thay đổi nhưng không được điều chỉnh kịp thời như trước đây, từ đó giảm nguy cơ thất thu thuế.
Thời gian tới, ngành thuế sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định tại nghị định, thông tư hướng dẫn và cải cách thủ tục hành chính nhằm tạo thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh. Cơ quan thuế cũng sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ để mở rộng công cụ hỗ trợ, giúp hộ kinh doanh dễ dàng thực hiện nghĩa vụ thuế và nhận thấy lợi ích của phương thức quản lý mới.
“Khi có những đề xuất thực sự giúp tạo thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp, cơ quan thuế sẽ tiếp tục nghiên cứu, tham mưu Bộ Tài chính và các cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định”, ông Mai Sơn cho biết.
Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh chủ đề này, Luật sư Nguyễn Thanh Phong – Trưởng chi nhánh Công ty Luật Sa Vĩ tại Hà Nội cho rằng, việc bỏ thuế khoán và chuyển sang cơ chế kê khai là xu hướng cần thiết trong quản lý thuế hiện đại, nhất là khi hoạt động kinh doanh ngày càng gắn với giao dịch điện tử, thanh toán số và hóa đơn điện tử.
Theo Luật sư Phong, thuế khoán có ưu điểm là đơn giản, dễ áp dụng với những hộ kinh doanh nhỏ, quy mô ổn định. Tuy nhiên, cơ chế này cũng có hạn chế lớn là phụ thuộc vào việc ước lượng doanh thu, dễ phát sinh chênh lệch giữa doanh thu thực tế và doanh thu tính thuế. Khi quy mô kinh doanh tăng lên, việc duy trì cơ chế khoán quá lâu có thể làm giảm tính minh bạch và tạo sự không bình đẳng giữa các chủ thể kinh doanh.
Dù vậy, Luật sư Phong cho rằng, việc chuyển đổi phương thức quản lý cần đi kèm lộ trình hỗ trợ thực chất. Với nhiều hộ kinh doanh nhỏ, khó khăn không chỉ nằm ở số thuế phải nộp mà còn ở kỹ năng kê khai, sử dụng phần mềm, hóa đơn điện tử, chữ ký số và khả năng lưu giữ chứng từ.
“Vấn đề không nên chỉ nhìn ở việc giữ hay bỏ thuế khoán, mà cần nhìn vào khả năng thích ứng của hộ kinh doanh. Nếu yêu cầu minh bạch là cần thiết thì cơ quan quản lý cũng phải tạo điều kiện để người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ một cách đơn giản, dễ hiểu và ít tốn kém nhất”, Luật sư Nguyễn Thanh Phong nhận định.
Theo vị luật sư, đề xuất áp dụng ngoại lệ với nhóm hộ có doanh thu dưới 5 tỷ đồng/năm có thể được nghiên cứu như một phương án chính sách. Tuy nhiên, nếu xem xét điều chỉnh, cần đánh giá kỹ tác động đến công bằng thuế, khả năng quản lý doanh thu thực tế và nguy cơ lợi dụng chính sách để chia nhỏ hoạt động kinh doanh.
“Trong bối cảnh đó, trọng tâm chính sách có lẽ không phải là kéo dài cơ chế cũ bằng mọi giá, mà là thiết kế một lộ trình chuyển đổi đủ mềm, đủ rõ và đủ hỗ trợ để hộ kinh doanh từng bước thích ứng với phương thức quản lý minh bạch hơn”, Luật sư Phong nêu quan điểm.
