DIỄN ĐÀN TÀI CHÍNH 2026: Ngân hàng "mong" doanh nghiệp nâng cao tín nhiệm tài chính

Phát biểu đề dẫn trong phiên thảo luận tại Diễn đàn, ông Trần Hoài Phương - Giám đốc Ngân hàng Doanh nghiệp - NHTMCP Phát triển TP HCM (HDBank) cho biết, trong hoạt động tài chính, sự tin tưởng giữa ngân hàng và doanh nghiệp trước hết dựa trên hiểu biết và nền tảng dữ liệu trung thực.

Với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành ngân hàng, theo ông Phương, minh bạch về tình hình kinh doanh và tài chính là yếu tố nền tảng. Thực tế, vẫn có thể có khoảng cách giữa hồ sơ trên giấy tờ và thực lực tài chính có thể đánh giá được.

Báo cáo tài chính có kiểm toán là điều kiện cần để tạo niềm tin với các định chế tài chính. Trong giới ngân hàng, thành ngữ “chúng tôi có báo cáo kiểm toán” là bước đầu tiên cho sự tương tác để hai bên hiểu biết nhau.

Một câu hỏi cốt lõi đặt ra là số liệu và cấu trúc tài chính doanh nghiệp có đủ thuyết phục để ngân hàng dùng vốn huy động từ các nguồn khác nhau để xem xét cấp tín dụng. Các mô hình quản trị rủi ro đôi khi chỉ cung cấp 50% nhu cầu vốn kinh doanh của doanh nghiệp, các doanh nghiệp của chúng ta thường cần đến mức tài trợ đến 70% hoặc 75%.

"Rủi ro mà các ngân hàng đang chấp nhận và quản lý là quan trọng và đáng quan tâm. Khi ngân hàng bỏ tiền vào một doanh nghiệp, đó là một quyết định rủi ro và đòi hỏi sự hiểu biết lẫn nhau sâu sắc. Một cán bộ ngân hàng có tâm, có nghề sẽ không chỉ nhìn vào tài sản đảm bảo, bởi việc thanh lý tài sản để thu hồi vốn thường chỉ là những biện pháp sau cùng ", ông Trần Hoài Phương phân tích.

Cấu trúc tài chính của doanh nghiệp mới là cơ sở quan trọng nhất để ngân hàng giảm bớt sự phụ thuộc vào tài sản đảm bảo. Theo ông Trần Hoài Phương, đòn bẩy công nợ cao có thể là một điểm cần quan tâm. Rủi ro mất vốn của ngân hàng có thể lớn hơn vốn tham gia của doanh nghiệp. Tỷ lệ đòn bẩy cần được chia sẻ ở mức hợp lý tùy theo đặc thù ngành nghề kinh doanh cũng như và năng lực và tiềm lực của doanh nghiệp.

Một vấn đề khác là tình trạng mất cân đối tài chính khi dùng vốn ngắn hạn cho các mục đích dài hạn. Các tài sản dài hạn hoặc tài sản cố định nên được che phủ bởi vốn chủ sở hữu và các khoản vay trung và dài hạn. Vay ngắn hạn để mua máy móc phục vụ sản xuất cần cân nhắc, vì máy móc không thể bán đi để trả nợ sau 6 tháng. Có thể nói đây là một trong nguyên tắc đầu tiên, cân đối vốn như một “tôn giáo” trong quản trị tài chính doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, hiệu quả sử dụng vốn thể hiện qua vòng quay vốn cũng là thước đo sự khác biệt giữa các doanh nghiệp. Doanh nghiệp có vòng quay vốn nhanh hơn sẽ có khả năng chống chịu rủi ro tốt hơn. Có ngành nông nghiệp xuất khẩu của Việt Nam, trước đây vòng quay vốn thường kéo dài tới 9 tháng. Hiện nay, các doanh nghiệp đã thay đổi cấu trúc bằng cách kết hợp nguồn nguyên liệu trong nước và nhập khẩu để rút ngắn vòng quay vốn, giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp.

Một trong những trăn trở được ông Trần Hoài Phương chia sẻ, về vị thế của Việt Nam trên bản đồ tài chính quốc tế. Chúng ta mong muốn các tổ chức xếp hạng tín nhiệm như Standard & Poor's (S&P) hay Moody's nâng hạng điểm tín nhiệm của Việt Nam.

Ông Trần Hoài Phương kêu gọi thế hệ nhân sự trẻ trong ngành tài chính cùng nhận chia sẻ trách nhiệm nâng cao điểm tín nhiệm quốc gia để cải thiện khả năng tiếp cận vốn quốc tế. Khi điểm tín nhiệm được nâng cao, Việt Nam có thể vay được nhiều hơn với chi phí rẻ hơn và kỳ hạn dài hơn - bài toán vĩ mô tác động trực tiếp đến từng hơi thở của mọi doanh nghiệp trong huy động nguồn vốn ngoại lực.

Trong lĩnh vực xuất khẩu, ông Trần Hoài Phương cho biết, chúng ta cần nắm vững nhất các góc cạnh thực tế về các phương thức thanh toán quốc tế, có thể mang đến những yếu tố rủi ro trong hoạt động xuất nhập khẩu, để phòng tránh những thiệt hại đáng tiếc cho doanh nghiệp Việt. Đối tác lâu năm có thể là một giá trị có ý nghĩa, nhưng cũng luôn cần thăm hỏi, tìm hiểu để kịp biết nếu có thể họ có gặp vấn đề mà chúng ta có thể không kịp biết được và đánh giá.

"Các doanh nghiệp có thể tìm đến ngân hàng giao dịch của mình qua mạng lưới liên kết để tìm hiểu có mức độ chất lượng tài chính của đối tác ngoại thương của mình”, ông Trần Hoài Phương gợi ý.