Chi phí gia tăng và yêu cầu phát triển bền vững đang thúc đẩy doanh nghiệp chăn nuôi tăng cường liên kết chuỗi giá trị để nâng sức cạnh tranh.
Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp, chi phí đầu vào tăng cao, yêu cầu phát triển xanh, bền vững ngày càng cấp thiết, việc xây dựng một hệ sinh thái chăn nuôi hiện đại, an toàn dịch bệnh gắn với chuỗi giá trị khép kín được xem là giải pháp căn cơ để tăng năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh của sản phẩm.
Trong 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt 23,04 tỷ USD, tăng 5,4%. Trong đó, nhóm sản phẩm chăn nuôi tăng mạnh nhất 45,5%, đạt 245 triệu USD. Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phạm Kim Đăng cho biết, chăn nuôi lợn tiếp tục phục hồi, lĩnh vực chăn nuôi trong 4 tháng đầu năm 2026 tiếp tục duy trì sự ổn định, đặc biệt ở các mô hình quy mô lớn ứng dụng công nghệ cao và an toàn sinh học.
Trong đó, tổng đàn lợn cả nước tăng 2,4% so với cùng kỳ năm trước. Một số địa phương có đàn lợn tăng khá nhờ phát triển mạnh mô hình chăn nuôi trang trại, đồng thời kiểm soát tốt dịch bệnh, như: Gia Lai tăng 7,4%; Lâm Đồng tăng 7,2%; thành phố Hồ Chí Minh tăng 3,4%; Bắc Ninh và Phú Thọ tăng 3,2%; Lào Cai tăng 2,7%. Trong khi đó, chăn nuôi gia cầm duy trì đà tăng trưởng ổn định nhờ chu kỳ nuôi ngắn, khả năng quay vòng vốn nhanh, giá bán duy trì ở mức cao. Các cơ sở chăn nuôi tập trung, quy mô lớn mở rộng sản xuất, bảo đảm nguồn cung cho thị trường. Tổng số gia cầm của cả nước tăng 2,5% so với cùng kỳ năm 2025...
Dù ghi nhận mức tăng trưởng mạnh nhất, nhưng khu vực chăn nuôi nhỏ lẻ còn đối mặt với khó khăn do chi phí thức ăn chăn nuôi và thuốc thú y còn cao. Theo ông Phạm Kim Đăng, một trong những điểm yếu lớn nhất là sự phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên liệu thức ăn chăn nuôi nhập khẩu. Điều này khiến chi phí sản xuất luôn ở mức cao và dễ bị tổn thương trước những biến động tiêu cực của thị trường thế giới cũng như các xung đột địa chính trị toàn cầu. Trong khi đó, bệnh Dịch tả lợn châu Phi vẫn tiềm ẩn nguy cơ tái phát cục bộ. Ngành vẫn còn đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, dịch bệnh phức tạp, sản xuất nhỏ lẻ và áp lực chuyển đổi sang mô hình bền vững.
Cùng quan điểm, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Chăn nuôi Việt Nam Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng, hệ thống sản xuất chưa đồng bộ, đặc biệt là khâu giết mổ và chế biến còn yếu. Giết mổ tập trung và công nghiệp hiện chưa cạnh tranh được với giết mổ nhỏ lẻ. Điều này dẫn đến chênh lệch lớn giữa giá bán của người chăn nuôi và giá tới người tiêu dùng. Sản phẩm chăn nuôi vẫn chưa xây dựng được thương hiệu mạnh để quảng bá rộng rãi.
Để giải quyết hạn chế trên, ông Phạm Kim Đăng cho rằng, ngành chăn nuôi buộc phải liên kết chuỗi giá trị, từ sản xuất con giống, thức ăn, chăn nuôi đến chế biến và phân phối. Liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông hộ sẽ giúp tối ưu chi phí, ổn định đầu ra và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm.
Bên cạnh đó, việc chuyển đổi số được xem là giải pháp trung tâm trong giai đoạn tới. Việc áp dụng công nghệ số trong quản lý dữ liệu đàn, theo dõi sức khỏe vật nuôi và tối ưu hóa dinh dưỡng không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn tạo ra một hệ thống thông tin minh bạch.
Đây chính là chìa khóa để đáp ứng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc của các thị trường quốc tế, mở ra cơ hội xuất khẩu cho các sản phẩm chăn nuôi Việt Nam. Đồng thời, việc liên kết chặt chẽ theo chuỗi giá trị giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông hộ cần được đẩy mạnh hơn nữa để tối ưu hóa nguồn lực và chia sẻ rủi ro.
Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y cho biết, tỷ lệ chăn nuôi theo hình thức trang trại công nghiệp hiện nay của cả nước đã đạt từ 55 - 56% đối với gia súc và khoảng 56 - 58% đối với gia cầm. Sự chuyển dịch này là nhân tố quan trọng giúp nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng sản phẩm và tăng cường khả năng kiểm soát dịch bệnh cũng như an toàn thực phẩm.
Đáng lưu ý, trong quá trình chuyển dịch theo yêu cầu này, vị lãnh đạo đặc biệt nhấn mạnh vai trò quan trọng của các doanh nghiệp, vừa là nhà đầu tư, vừa là hạt nhân liên kết, dẫn dắt các hộ chăn nuôi và hợp tác xã tham gia vào chuỗi sản xuất khép kín của chuỗi ngành chăn nuôi.
Theo đó, doanh nghiệp cần xây dựng được mô hình chuỗi khép kín, toàn bộ các khâu từ sản xuất thức ăn, tổ chức chăn nuôi đến giết mổ, chế biến và tiêu thụ đều được kiểm soát đồng bộ và nghiêm ngặt.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Kiệt, Giám đốc Công ty TNHH Thức ăn chăn nuôi Fago - Chi nhánh miền Trung cho biết, doanh nghiệp lựa chọn mô hình 3F (Feed – Farm – Food), tức là quy trình khép kín từ thức ăn, trang trại đến thực phẩm bàn ăn, vì đây là cách duy nhất để kiểm soát chất lượng và phát triển bền vững. Khi chủ động được từ thức ăn, con giống đến đầu ra sản phẩm, doanh nghiệp không chỉ giảm rủi ro mà còn nâng cao giá trị gia tăng.
Bởi việc chủ động hoàn toàn chuỗi cung ứng không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu các chi phí trung gian mà còn nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc, ổn định đầu ra và đặc biệt là kiểm soát dịch bệnh hiệu quả thông qua các hệ thống an toàn sinh học nhiều lớp.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, để nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó trọng tâm là tổ chức lại sản xuất và phát triển chuỗi giá trị. Đặc biệt, cần thúc đẩy chăn nuôi theo chuỗi khép kín, tăng cường liên kết giữa các khâu từ con giống, thức ăn, chăn nuôi đến giết mổ, chế biến và phân phối. Đây là yếu tố then chốt giúp kiểm soát chất lượng, giảm chi phí và nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm.
Cùng với đó, việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển công nghệ sinh học trong chọn tạo giống, đầu tư hệ thống giết mổ tập trung, chế biến sâu... được xem là những giải pháp quan trọng để gia tăng giá trị cho sản phẩm chăn nuôi. Ngoài ra, việc quy hoạch hệ thống giết mổ tập trung thay thế dần cơ sở giết mổ nhỏ lẻ không bảo đảm tiêu chuẩn sẽ góp phần nâng cao chất lượng, an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc...
Việc xây dựng hệ sinh thái chăn nuôi xanh, hiện đại, an toàn dịch bệnh không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là chiến lược lâu dài của ngành Nông nghiệp. Khi các “mắt xích” trong chuỗi giá trị được liên kết chặt chẽ, ứng dụng công nghệ được đẩy mạnh, sản xuất được tổ chức theo hướng chuyên nghiệp, ngành chăn nuôi Việt Nam sẽ có nền tảng vững chắc để phát triển bền vững, đáp ứng tốt nhu cầu trong nước và thị trường quốc tế.
