Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) đang tăng tốc trên toàn khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn loay hoay với bài toán đo lường hiệu quả đầu tư và nâng cấp hạ tầng để đáp ứng nhu cầu triển khai quy mô lớn.
Các doanh nghiệp tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương đang đẩy mạnh đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), song nhiều tổ chức thừa nhận chưa đánh giá đầy đủ hiệu quả của những khoản đầu tư này, chủ yếu do áp lực phải theo kịp xu hướng công nghệ và tránh bị tụt hậu.
Đây là kết quả từ một khảo sát được công bố mới đây, do công ty tư vấn thị trường International Data Corporation (IDC) thực hiện theo yêu cầu của Expereo, nhà cung cấp dịch vụ mạng quản lý có trụ sở tại Hà Lan. Khảo sát tiến hành với 800 lãnh đạo công nghệ tại các doanh nghiệp đa quốc gia có trên 500 nhân viên ở Hoa Kỳ, châu Âu và khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Theo đó, khoảng 37% tổ chức tại châu Á - Thái Bình Dương cho biết họ đã đầu tư mạnh vào AI nhưng ít đánh giá kết quả đạt được. Singapore được xem là một trong những “điểm nóng” về triển khai AI, khi hơn một phần ba số tổ chức tại quốc đảo này cho biết đã rót vốn đáng kể cho AI, mà chưa đánh giá đầy đủ tác động thực tế của công nghệ.
Kết quả khảo sát phản ánh cuộc chạy đua ứng dụng AI đang diễn ra mạnh mẽ trong cộng đồng doanh nghiệp, bất chấp những khó khăn kéo dài trong việc chứng minh lợi tức đầu tư (ROI) và xây dựng hạ tầng đủ năng lực để triển khai công nghệ ở quy mô lớn.
“Mọi doanh nghiệp mà chúng tôi tiếp xúc đều đang đầu tư vào AI, nhưng dữ liệu cho thấy một khoảng cách rõ ràng đang mở ra giữa tham vọng về AI và kết quả đạt được. Thông thường, khoảng cách đó bắt nguồn từ cơ sở hạ tầng mạng. AI chỉ thực hiện được “lời hứa” của mình khi cơ sở hạ tầng hỗ trợ nó được xây dựng để đáp ứng nhu cầu đó.
Nếu thiếu các mạng lưới mạnh mẽ, có khả năng mở rộng và tối ưu hóa cho điện toán đám mây, ngay cả những chương trình AI được đầu tư mạnh nhất cũng sẽ khó mang lại lợi nhuận đầu tư. Xây dựng mạng lưới phù hợp không còn là quyết định của riêng bộ phận CNTT; đó là một trong những cuộc thảo luận quan trọng đang diễn ra trong các cuộc họp hội đồng quản trị hiện nay để giúp hiện thực hóa tham vọng về AI”, ông Ben Elms, CEO của Expereo nhận định.
Báo cáo cho thấy chỉ 40% tổ chức tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương cho biết các dự án AI của họ đã đáp ứng hoặc vượt kỳ vọng, cao hơn mức trung bình toàn cầu. Những rào cản lớn nhất được doanh nghiệp chỉ ra gồm chất lượng dữ liệu huấn luyện chưa tốt, chi phí triển khai cao hơn dự kiến và hiệu suất hoạt động của các mô hình AI chưa đạt yêu cầu.
Trên phạm vi toàn cầu, chỉ 19% số người tham gia khảo sát cho biết các sáng kiến AI đã vượt kỳ vọng, trong khi chỉ 5% đánh giá kết quả đạt mức vượt trội đáng kể so với dự kiến ban đầu.
Bên cạnh hiệu quả đầu tư, chi phí dài hạn cũng đang trở thành mối quan tâm ngày càng lớn. Khảo sát cho thấy 41% lãnh đạo công nghệ tại châu Á - Thái Bình Dương lo ngại mất kiểm soát đối với chi phí và lợi nhuận liên quan đến AI. Tỷ lệ này tại Malaysia lên tới 54%.
Dù vậy, niềm tin vào tiềm năng của AI vẫn rất mạnh mẽ. Có tới 61% tổ chức trong khu vực cho biết AI và Machine Learning sẽ tiếp tục nằm trong nhóm ưu tiên đầu tư công nghệ hàng đầu của họ trong vòng 12 tháng tới.
Khảo sát cũng chỉ ra những hạn chế đáng kể về hạ tầng công nghệ. Chỉ 9% tổ chức tại châu Á - Thái Bình Dương cho rằng mạng lưới hiện tại đã sẵn sàng để hỗ trợ các sáng kiến AI, điện toán đám mây và chuyển đổi số mới. Trong khi đó, 37% cho biết hệ thống mạng sẽ cần được nâng cấp hoặc thay thế trong thời gian tới.
Theo ông Eric Wong, Chủ tịch khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Expereo, các doanh nghiệp đang ngày càng xem xét kỹ hơn khả năng đáp ứng của mạng lưới và hệ thống công nghệ đối với các ứng dụng AI quy mô lớn.
“Các tổ chức giải quyết những vấn đề nền tảng này từ sớm sẽ thấy được kết quả tốt hơn và tác động vận hành nhanh hơn”, ông Wong cho biết.
Tại Việt Nam, những thách thức mà doanh nghiệp đang đối mặt trong quá trình ứng dụng AI cũng không nhỏ. Bên cạnh áp lực phải chứng minh hiệu quả đầu tư và nâng cấp hạ tầng công nghệ, nhiều doanh nghiệp còn gặp khó khăn về nguồn lực con người và chất lượng dữ liệu, là hai yếu tố nền tảng cho mọi chiến lược AI.
Theo khảo sát của AWS hợp tác với Strand Partners về mức độ ứng dụng AI tại Việt Nam năm 2025, 55% doanh nghiệp Việt Nam cho rằng thiếu kỹ năng số là rào cản lớn nhất đối với quá trình chuyển đổi số và ứng dụng AI. Tình trạng khan hiếm chuyên gia về dữ liệu, học máy và AI khiến không ít doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc triển khai và vận hành các dự án ở quy mô lớn.
Không chỉ thiếu nhân lực, nhiều tổ chức còn đối mặt với bài toán dữ liệu. Dù được xem là “nhiên liệu” của AI, dữ liệu tại nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn trong tình trạng phân mảnh, thiếu đồng nhất, chưa được chuẩn hóa hoặc nằm rải rác trong các hệ thống riêng biệt. Điều này làm giảm đáng kể chất lượng đầu ra của các mô hình AI.
Bên cạnh đó, chi phí đầu tư ban đầu cho AI vẫn là một thách thức đáng kể, bao gồm hạ tầng công nghệ, bản quyền phần mềm, chi phí lưu trữ và xử lý dữ liệu cũng như việc tuyển dụng đội ngũ chuyên môn cao. Trong khi việc đo lường lợi tức đầu tư (ROI) của các dự án AI thường phức tạp và cần thời gian để chứng minh hiệu quả, khiến nhiều doanh nghiệp thận trọng hơn trong quá trình triển khai.
Dù vậy, giới chuyên môn nhìn nhận AI không còn là một lựa chọn mang tính thử nghiệm mà đang trở thành yêu cầu tất yếu để duy trì năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên số. Thay vì chạy theo xu hướng hoặc đầu tư dàn trải, các doanh nghiệp cần tiếp cận AI theo hướng chiến lược, bắt đầu từ việc xác định những bài toán kinh doanh cụ thể, xây dựng năng lực về vận hành, phân tích dữ liệu và tương tác khách hàng.
Thành công của AI không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mà còn đòi hỏi cam kết dài hạn từ ban lãnh đạo, đầu tư vào con người, dữ liệu và hạ tầng. Những doanh nghiệp giải quyết sớm các vấn đề nền tảng này sẽ có nhiều cơ hội chuyển hóa tiềm năng của AI thành lợi thế cạnh tranh thực sự trong những năm tới.
