Từ những cải tiến nhỏ trong vận hành đến các giải pháp công nghệ tiết kiệm năng lượng, doanh nghiệp cơ khí – điện Việt Nam đang từng bước xanh hóa sản xuất, tối ưu chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Bên trong nhà xưởng của Công ty Cổ phần Tập đoàn Cơ khí Công nghệ cao Siba (SIBA Group), dây chuyền tự động hóa nhập khẩu từ Ý vận hành liên tục. Mỗi ngày, họ đóng gói khoảng 1 đến 2 container xuất khẩu thẳng sang Mỹ và Châu Âu. Làm việc với những đối tác tại thị trường này, việc đạt các tiêu chuẩn về sản xuất xanh là điều bắt buộc.
Tuy nhiên chuyển đổi xanh của SIBA không đến từ những dự án lớn hay công nghệ tỷ đô. Họ chọn bắt đầu từ công đoạn vận hành hằng ngày. Chẳng hạn, họ gắn các thiết bị cảm biến, đồng hồ đo đếm IoT trên từng cụm thiết bị để kiểm soát dòng tiêu thụ năng lượng. Ngoài ra, họ dùng công nghệ số tự động thay vì giấy tờ và bảng tính Excel để thu thập dữ liệu, từ đó ngăn chặn lãng phí vật tư và cắt giảm tối đa tiêu hao điện năng.
Đây là nền tảng giúp SIBA Group sở hữu các chứng nhận quản trị quốc tế như ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe như REACH, RoHS và chuẩn bị hoàn tất báo cáo phát triển bền vững (ESG).
Câu chuyện tại SIBA Group là minh họa rõ nét trong xu hướng xanh hóa của các doanh nghiệp cơ khí - điện Việt Nam. Trong ngành này, cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) chiếm đa số. Vậy nên các dự án xanh lớn với nguồn vốn khổng lồ là thứ rất xa vời. Thay vào đó, doanh nghiệp chọn chuyển đổi xanh từ những thứ cơ bản nhất.
Ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP HCM (ITPC), nhận định: “Chuyển đổi xanh không nhất thiết phải bắt đầu từ những dự án quy mô lớn. Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ việc rà soát lại quy trình sản xuất, xác định các khâu tiêu hao nhiều năng lượng và nguyên vật liệu, lựa chọn các giải pháp phù hợp với khả năng đầu tư, sau đó từng bước đánh giá hiệu quả và mở rộng triển khai tiếp”.
Trong bối cảnh chi phí vận hành gia tăng và áp lực về các quy định xanh từ những thị trường xuất khẩu lẫn môi trường pháp lý nội địa, chiến lược xanh từ những cải tiến nhỏ nhất chính là con đường tối ưu để doanh nghiệp vừa đáp ứng nhu cầu khách hàng, bảo vệ doanh thu và vừa nâng cao năng lực cạnh tranh bền vững.
Thực tế tại các nhà máy sản xuất, những thay đổi lớn thường bắt đầu từ những điều chỉnh kỹ thuật trong vận hành hằng ngày.
Chẳng hạn, với Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại Nam Đô (Thương hiệu Luxstar), họ chọn cách tối ưu năng lượng từ khâu mài và đánh bóng thiết bị vệ sinh. Thay vì sử dụng hệ thống hút bụi tập trung công suất lớn gây tốn điện, Nam Đô chuyển sang lắp đặt các máy hút mạt mài cục bộ công suất nhỏ. Máy chỉ được kích hoạt tự động khi có sản phẩm xuất hiện tại đúng công đoạn đó, giúp tiết kiệm đáng kể lượng điện tiêu thụ hàng tháng.
Một cải tiến “nhỏ nhưng có võ” khác của Nam Đô là đưa bộ lọc Microbe vào dòng sản phẩm sen vòi, xé nhỏ phân tử nước và trộn khí oxygen giúp làm sạch sâu và giảm 15% đến 18% dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trên rau củ quả.
Nhờ các cải tiến nhỏ diễn ra liên tục này, Nam Đô đạt được chứng nhận Tiêu chuẩn Công nghiệp Nhật Bản JISB, ISO 9001:2015, mở rộng xuất khẩu sang Nhật Bản, Campuchia, Dubai (UAE). Đồng thời họ ghi nhận doanh thu Quý 1 tăng trưởng từ 20% đến 30%.
Trong khi đó, Công ty Cổ phần Thương mại Cơ khí Tân Thanh chọn cách chuyển từ quy trình sơn nước, sơn dầu truyền thống sang hệ thống sơn bột tĩnh điện tự động kết hợp phun bi. Phun sơn truyền thống khiến khoảng 70% lượng sơn bị thất thoát ra không khí gây ô nhiễm môi trường, Còn hệ thống sơn bột tĩnh điện mới giúp 98% đến 99% bột sơn bám trực tiếp lên bề mặt sản phẩm; 1% đến 2% bột sơn dư thừa còn lại được thu hồi hoàn toàn để tái sử dụng. Những cải tiến này giúp Tân Thanh giảm gần 2/3 thời gian sơn cho mỗi sản phẩm, cắt giảm chi phí nguyên vật liệu và đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu quốc tế.
Khi các cải tiến nhỏ phát huy hiệu quả và có nhu cầu đầu tư lớn hơn, doanh nghiệp cơ khí - điện có thể tìm đến những nguồn vốn hỗ trợ để thực hiện các dự án lớn hơn.
Với những phân xưởng của SIBA Group hay Luxstar Nam Đô, chuyển đổi xanh bắt đầu từ những thứ đơn giản nhất, là quy trình cắt giảm từng ký điện tiêu thụ hoặc tối ưu hóa dữ liệu vận hành mỗi ngày. Dù nhỏ, thế nhưng hiệu quả đem lại không nhỏ chút nào. Sự chủ động và thành công của những doanh nghiệp này là minh chứng cho thấy trong ngành cơ khí - điện, chuyển đổi xanh có thể bắt đầu từ những quy trình hàng ngày.
Được biết, một lựa chọn ưu đãi là chương trình kích cầu của TP HCM thông qua Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP HCM (HFIC). Chương trình này hỗ trợ từ 50% đến 100% lãi suất cho các dự án của doanh nghiệp 100% vốn trong nước thực hiện trên địa bàn TP HCM. Đặc biệt ngành cơ khí - điện nằm trong diện trọng điểm, được ưu tiên hỗ trợ 100% lãi suất. Để tiếp cận nguồn vốn kích cầu này, doanh nghiệp có thể liên hệ thông qua sự hướng dẫn và kết nối đầu mối trực tiếp từ Văn phòng Hiệp hội Doanh nghiệp Cơ khí - Điện TP HCM (HAMEE) phối hợp cùng ITPC.
