Các nghị quyết nền tảng đã mở đường cho mối quan hệ doanh nghiệp Nhà nước và tư nhân sang bắt tay, "sát cánh" cùng phát triển hiện thực mục tiêu tăng trưởng của đất nước.
Hiện Bộ Tài chính đang xây dựng, lấy ý kiến dự thảo nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển kinh tế Nhà nước, đồng thời hoàn thiện Chương trình hành động của Chính phủ nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 79-NQ/TW (nghị quyết 79) về phát triển kinh tế Nhà nước.
Trên thực tế, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp nhận định, Nghị quyết 79 đã tạo ra sự thay đổi căn bản về cách tiếp cận đối với doanh nghiệp nhà nước (DNNN).
Theo đó, nếu trước đây khu vực DNNN này giữ vai trò chủ đạo trên diện rộng, thì nay được định vị tập trung vào các ngành, lĩnh vực then chốt, có tính nền tảng và chiến lược, nơi Nhà nước đóng vai trò tiên phong, dẫn dắt. Sự chuyển hướng này đòi hỏi điều chỉnh đồng thời tư duy quản lý, đầu tư và tầm nhìn của cả cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp, bảo đảm vận hành theo cơ chế thị trường nhưng vẫn gắn với mục tiêu chiến lược quốc gia.
Đặc biệt, theo Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, việc ban hành Nghị quyết 79 là mảnh ghép quan trọng giúp hoàn thiện bức tranh về các động lực của nền kinh tế. Nếu chỉ có Nghị quyết số 68-NQ/TW (Nghị quyết 68) về phát triển kinh tế tư nhân mà không có Nghị quyết 79, thì vai trò của các khu vực kinh tế khác, đặc biệt là kinh tế nhà nước vẫn chưa được làm rõ.
“Nghị quyết 79 nhấn mạnh quản trị tài sản công, chứ không chỉ nói về doanh nghiệp nhà nước. Tài sản thuộc sở hữu toàn dân không có nghĩa chỉ khu vực nhà nước được ưu tiên sử dụng, mà phải được phân bổ hiệu quả cho toàn xã hội, kể cả khu vực tư nhân và cộng đồng”, bà Phạm Chi Lan nói.
Đồng thời cho rằng, phát triển kinh tế, không nên là cuộc cạnh tranh giữa các "ông lớn", mà là sự phối hợp và phân công hợp lý giữa hai khu vực quan trọng nhất hiện nay là kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân.
Hai khu vực kinh tế quan trọng nhất hiện nay là kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân cần “sát cánh” để sử dụng hiệu quả nhất nguồn lực quốc gia, vì lợi ích của đông đảo người dân Việt Nam. Mục tiêu cuối cùng không phải là lợi ích của khu vực này hay khu vực kia, mà là sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Thay vì đầu tư dàn trải, cần ngồi lại với nhau để phân công rõ ràng: ai làm tốt khâu nào thì tập trung làm khâu đó, tránh lãng phí, để mất cơ hội.
Đồng quan điểm, GS TS Hoàng Văn Cường, Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội cũng đặt vấn đề về mối quan hệ giữa Nghị quyết 68 và Nghị quyết 79.
Theo ông, với khu vực nhà nước, phải đưa ra nguyên tắc phải có hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường, dựa vào thị trường. Dựa vào thị trường thì phải có cạnh tranh.
"Nếu không giải quyết mối quan hệ này sẽ tiềm ẩn cạnh tranh giữa doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân. Sự cạnh tranh này có 2 sắc thái: Cùng phát triển hoặc gây tổn hại cho nhau. Nếu khu vực nhà nước nếu không đủ sức vươn lên, làm sao có thể dẫn dắt, mở đường", ông Cường nhấn mạnh.
Chia sẻ về bước chuyển dung hoà mối quan hệ của hai khu vực doanh nghiệp này, ông Lê Thanh Tuấn, Phó tổng Giám đốc Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) cho biết, SCIC đang nghiên cứu kinh nghiệm của nhiều quỹ đầu tư quốc gia trên thế giới như Singapore, Trung Quốc, Malaysia, Indonesia. Trong đó, mô hình mà SCIC hướng tới là Temasek của Singapore - một quỹ đầu tư quốc gia hoạt động theo nguyên tắc thị trường, đầu tư chiến lược trong và ngoài nước, tập trung gia tăng giá trị tài sản quốc gia.
Nếu SCIC thực sự được định vị là nhà đầu tư quốc gia, thì cách đánh giá hiệu quả cũng cần thay đổi. Việc chỉ đánh giá dựa trên doanh thu, lợi nhuận hàng năm sẽ không còn phù hợp, mà cần xem xét trên cơ sở gia tăng giá trị tài sản ròng, tương tự như cách các quỹ đầu tư quốc gia trên thế giới đang áp dụng.
Đánh giá cao việc lựa chọn mô hình Temasek của SCIC, bà Phạm Chi Lan cho rằng, đây là hướng tiếp cận đúng. Nhà nước tiên phong đầu tư vào các lĩnh vực chiến lược, tạo nền tảng ban đầu, sau đó từng bước nhường lại cho thị trường khi khu vực tư nhân đủ năng lực tiếp quản.
“Kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân không phải là cuộc chơi “ai thắng - ai thua”. Hoàn toàn có thể cùng thắng, cùng phát triển trên nền tảng hợp tác và phân công hợp lý. Mục tiêu cuối cùng là thịnh vượng của đất nước và của người dân Việt Nam”, bà Phạm Chi Lan khẳng định.
