Thông tư 58/2026 của Bộ Tài chính được kỳ vọng giúp doanh nghiệp siêu nhỏ giảm áp lực chi phí tuân thủ khi nhiều quy định về tổ chức công tác kế toán được nới lỏng hơn trước.
Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư 58/2026/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán áp dụng đối với doanh nghiệp siêu nhỏ, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 và thay thế Thông tư 132/2018/TT-BTC. Nhiều quy định mới được đánh giá sẽ góp phần giảm gánh nặng chi phí và thủ tục cho nhóm doanh nghiệp có quy mô nhỏ nhất trong nền kinh tế.
Theo Thông tư, doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí người làm kế toán là cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, vợ, chồng, con đẻ, con nuôi, anh, chị, em ruột của người đại diện theo pháp luật hoặc người đứng đầu, phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp.
Đồng thời, doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc phải bố trí kế toán trưởng. Người phụ trách kế toán được ký thay kế toán trưởng trên chứng từ kế toán, sổ kế toán và báo cáo tài chính theo quy định. Thông tư cũng cho phép doanh nghiệp siêu nhỏ chủ động lựa chọn chế độ kế toán phù hợp với đặc thù hoạt động sản xuất, kinh doanh và quy mô của doanh nghiệp.
Nhiều ý kiến cho rằng đây là thay đổi đáng chú ý bởi với phần lớn doanh nghiệp siêu nhỏ, chi phí thuê nhân sự kế toán hoặc duy trì bộ máy kế toán chuyên trách luôn là áp lực không nhỏ.
Trong thực tế, nhiều hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp thường gặp khó khăn trong việc đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về kế toán, sổ sách, báo cáo tài chính và nhân sự phụ trách kế toán. Việc phải duy trì bộ máy kế toán theo mô hình tương tự doanh nghiệp lớn trong khi quy mô doanh thu, lao động còn hạn chế khiến không ít doanh nghiệp siêu nhỏ phát sinh thêm chi phí vận hành.
Thông tư 58/2026 được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong tổ chức công tác kế toán, giảm áp lực chi phí tuân thủ, đặc biệt với các doanh nghiệp mới thành lập hoặc hoạt động ở quy mô hộ gia đình.
Bên cạnh đó, quy định mới cũng được đánh giá có thể tạo điều kiện thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ hộ kinh doanh sang mô hình doanh nghiệp, trong bối cảnh cơ quan quản lý đang khuyến khích mở rộng khu vực doanh nghiệp chính thức.
Tuy nhiên, một số ý kiến chuyên gia cũng cho rằng, việc nới lỏng điều kiện tổ chức kế toán cần đi kèm cơ chế kiểm soát phù hợp nhằm bảo đảm tính minh bạch của hệ thống sổ sách, chứng từ kế toán.
Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh nội dung này, Luật sư Lê Thị Nhung – Giám đốc Công ty Luật TNHH L&A Legal Experts cho rằng, việc Bộ Tài chính cho phép doanh nghiệp siêu nhỏ linh hoạt hơn trong tổ chức công tác kế toán là bước điều chỉnh phù hợp với thực tế hoạt động của nhóm doanh nghiệp này.
Theo bà Nhung, phần lớn doanh nghiệp siêu nhỏ có quy mô vốn, lao động và doanh thu hạn chế nên nếu áp dụng các yêu cầu quản trị, kế toán tương tự doanh nghiệp lớn sẽ làm tăng đáng kể chi phí vận hành.
“Việc giảm bớt các yêu cầu về tổ chức bộ máy kế toán có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, tập trung nguồn lực cho hoạt động sản xuất kinh doanh”, Luật sư Lê Thị Nhung nhận định.
Tuy nhiên, luật sư cũng cho rằng việc nới quy định không đồng nghĩa với việc buông lỏng trách nhiệm pháp lý liên quan đến chứng từ, sổ sách và nghĩa vụ kê khai tài chính. Theo bà Nhung, dù doanh nghiệp tự bố trí nhân sự kế toán hoặc sử dụng người thân tham gia công tác kế toán thì trách nhiệm pháp lý đối với tính trung thực, đầy đủ của hồ sơ kế toán, báo cáo tài chính và nghĩa vụ thuế vẫn không thay đổi.
“Điều quan trọng là vừa tạo điều kiện giảm gánh nặng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp siêu nhỏ, vừa bảo đảm tính minh bạch và trách nhiệm trong hoạt động tài chính, kế toán”, Luật sư Lê Thị Nhung cho biết.
